Америций (Америcиум), Ам — сунъий йўл билан олинган радиоактив кимёвий элемент, актиноидларга киради; тартиб рақами 95. Барқарор изотоплари йўқ.Плутоний (239Ри) ни нейтронлар билан нурлантириб, синтез қилинган (1944-йил охири — 1945-йил бошларида). Лантаноидлар қаторида лантандан кейин 6-ўринда турадиган элемент европий деб аталганидек, актиноидлар қаторида актинийдан кейин 6-ўринда турадиган Америций га ҳам „Америка“ сўзидан олиниб, Америцийноми берилган. Массасининг сони 237дан 246 гача бўлган изотоплари маълум, улар а-нурланувчилардир. Энг узоқ, яшайдиган изотопларидан 241Ап1 ва 243Ат (ярим парчаланиш даври Тъ=2 — 7370-йил) ўзидан а-нурлар чиқариб туради (а-нурланиш у-нурланиш иштирокида боради). Элементар Америций- кумуш ранг металл, суюқланиш температураси 995°, қайнаш температураси 2607°. А ва унинг қаттиқ бирикмалари ўзидан а-нурлар чикариб турадиган бўлгани учун қоронғида ёғду сочади. Валентлиги бирикмаларда 3дан 6 гача, эритмаларда кўпинча 3. Уч валентли Америций эритмалари пушти рангли бўлади. Кимёвий хоссаларига кўра у лантаноидларга ўхшаш.Кислород таъсирида (унинг танқислигида) оксидланиб америций оксидини АтО, суюлтирилган кислота билан ўзаро таъсирланиб Ат3Қ тузларини, газ ҳолидаги водород билан 50° даёқ реак-сияга киришиб, дигидрид АтН2, триги-дридни АтН3 ҳосил қилади. Америций кимёси устидаги ишлар унинг асосан бир изотопи — "’Амдан фойдаланиб бажарилган, қолган изотопларини ишлатиш учун кифоя қиладиган миқдорда олиш қийин. 241Ам бериллий билан бирга нейтрон манбалари тайёрлаш учун ишлатилади.

Адабиётлар

  • ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил