Amimona
Амимона (қадимги Ἀμυμώνη) — қадимги юнон мифологиясидаги персонаж, элликта Данаидлардан (қирол Аргос Данайнинг қизларидан) бири. Посейдоннинг севгилиси ва Навплиуйнинг онаси.
Манбалар ва адабиётлар
Амимона унинг хотини Европадан Эпаф Данай оиласидан бўлган қаҳрамоннинг қизи эди. У отаси ва опа-сингиллари билан бирга Египтиад амакиваччаларидан қочиб, Ливиядан Элладага 50 эшкакли кемада қочиб кетган: улар Данаидларга уйланишни хоҳлашган, Данайга эса куёви қўлида ўлиши башорат қилинган. Қочқинлар Аргосда бошпана топганлар, унинг қироли Данаус бўлган. Шаҳар атрофи сув танқислигидан қийналган ва шунинг учун подшоҳ ўз қизларини булоқ излашга юборган. Икки қадимги муаллиф, Псевдо-Аполлодор ва Псевдо-Гигин, бу борада Амимона ҳақида гапира туриб, турли хил тафсилотларни берган. Биринчисининг маълумотларига кўра, қидирув пайтида Данаида ов қилишга қарор қилади, лекин тасодифан кийик эмас, балки ухлаб ётган сатирни ўқ билан уриб юборади[1]; иккинчисига кўра, сатир ухлаб ётган Амимонага дуч келади[2]. Қандай бўлмасин, сатир данаидага ҳужум қилади ва уни зўрламоқчи бўлади. Кейин денгиз худоси Посейдон пайдо бўлиб, сатирни қочириб юборади. Амимона худо билан ётоғини бўлишади ва у унга булоқни кўрсатади. Бошқа манбаларга кўра, Посейдоннинг сатирга отилган уч айрили найзаси ерга ёки қояга санчилади ва Амимона уни тортиб олганида сув оқиб кетади[3][4]. Шу тарзда ҳосил бўлган булоқ Амимоний, кейинчалик Лернейский деб аталган[2]. Панополитанский Нонна томонидан берилган сўнгги версияга кўра, Амимонанинг ўзи булоққа айланади[5].
Амимона Посейдондан ўғли, Навплий шаҳрининг эпоними Навплийни туғади[6]. Кейинчалик Египтиадалар Арголидга етиб келишди ва Данаидни турмушга чиқишга мажбур қилишди; Амимона ёки Энкелад (Псевдо-Аполлодор маълумотларига кўра)[1] ёки Мидамнинг (Псевдо-Гигинга кўра)[2] хотини бўлди. Бироқ, у биринчи тўй оқшомида эрини сочларига яширинган ханжар ёки игна билан ўлдиради ва Гипермнестрадан ташқари барча опа-сингиллари ҳам эрлари билан худди шундай қилишди. Улар ўликларнинг бошларини Лерна дарёси қирғоғига кўмдилар ва жасадларни шаҳар девори ташқарисига кўмдилар. Шундан сўнг, Данаидлар Лерне кўли сувларида тозаланиш маросимини ўтказдилар. Ўша куни Данай югуриш мусобақаларида ғолиблар орасидан уларга янги эрлар топди[7][8].
Амимона ўлимидан сўнг опа-сингиллари билан бирга эрини ўлдирганлиги учун жазоланади: ер ости дунёсида у доимо тешилган бочкага сув қуяди[2][8].
Хотира
Тарихий даврларда Арголидада Амимона[9] номли дарё мавжуд бўлган. Данаида Эсхил сатира драмасининг, бошқа муаллифларнинг трагедиялари ва комедиялари (бу песаларнинг матнлари деярли бутунлай йўқолган) бош қаҳрамони бўлади. Амимона ва Посейдон ўртасидаги учрашув саҳнаси кўпинча қадимги рассомлар томонидан тасвирланга[3].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Аполлодор 1972.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Гигин 2000.
- ↑ 3,0 3,1 Эсчер-Бüркли 1894.
- ↑ Амимона 1987.
- ↑ Нонн Панополитанский 1997, ХЛИИ, 405.
- ↑ Аполлоний Родосский 2001.
- ↑ Грейвс 2005.
- ↑ 8,0 8,1 Данаиды 1987.
- ↑ Павсаний 2002.
Адабиётлар
- Аполлодор. Мифологическая библиотека. Наука, 1972.
- Аполлоний Родосский. Аргонавтика. М.: Ладомир, 2001. ИСБН 5-86218-288-8.
- Гигин. Мифы. Алетейя, 2000. ИСБН 5-89329-198-0. [сайт ишламайди]
- Нонн Панополитанский. Деяния Диониса. Алетейя, 1997. ИСБН 5-86218-288-8.
- Павсаний. Описание Эллады. М.: Ладомир, 2002. ИСБН 5-86218-298-5.
Ҳаволалар
- Грейвс Р.. Мифы Древней Греции. Екатеринбург: У-Фактория, 2005. ИСБН 5-9709-0136-9.
- Тахо-Годи А. Амимона. — 1987.
- Тахо-Годи А. Данаиды. — 1987.
- Эсчер-Бüркли Ж. Амймоне 4 // Паулйс Реаленcйcлопäдиэ дер cлассисчен Алтертумсwиссенсчафт. — 1894. — Бд. И, 2. — Кол. 2002—2003.