Амин Маалуф (франсузча: [малуф]; арабча: أمين معلوف‎‎) (1949-йил 25-февралда туғилган) – асли ливанлик франсуз ёзувчиси, 1976-йилдан бери Франсияда яшайди[1]. Она тили араб тили бўлса-да, у франсуз тилида ёзади ва асарлари 40 дан ортиқ тилларга таржима қилинган.

Амин Маалуф

Амин Маалуф, 2013-йил
Асл исми франсузча: Амин Маалоуф
Таваллуди 1949-йил 25-феврал (1949-02-25) (77 ёш)
Байрут, Ливан
Ижод қилган тиллари франсуз

Бир нечта илмий асарлари орасида "Салиб юришлари араблар нигоҳида" энг машҳури бўлса керак. 1993-йилда "Таниос қояси" романи учун Прих Гонcоурт, шунингдек, 2010-йилда адабиёт бўйича Астурия шаҳзодаси мукофотига сазовор бўлган. Франсия академиясининг аъзоси[2][3] ва 2023-йил 28-сентябрда академиянинг Доимий котиби[4] этиб сайланган.

Шахсий ҳаёти

Баскинта, Маалуфнинг отаси келган Мачра қишлоғи яқини.

Маалуф Ливаннинг Байрут шаҳрида туғилган ва Бадаро космополит маҳалласида ўсган[5], тўрт фарзанднинг иккинчиси. Ота-онаси турли маданиятларга мансуб бўлган. Отаси Айн ал-Қабу шаҳридаги Баскинта яқинидаги Мачра қишлоғидаги[6][7] Мелкит католик жамоасидан бўлган юнон эди. Онаси, Одетте Ҳусайн, ливанлик, Айн ал-Қабунинг Метн қишлоғидан бўлиб, асли турк. Одетте Мисрда туғилган ва Ливанга қайтиб келгунига қадар у ерда кўп йиллар яшаган; 2021-йилда 100 ёшида вафот этгунига қадар Франсияда яшаган.

Маалуфнинг онаси қатъий моруний католик бўлиб, уни франсуз иезуит мактаби Нотр Дам Жамҳур коллежига юборишни талаб қилган. Байрутдаги франсуззабон Сен-Жозеф университетида социология бўйича таҳсил олган.

У карнайчи Иброҳим Маалуфнинг амакиси[8].

Карераси

Маалуф 1975-йилда Ливандаги фуқаролар уруши бошлангунга қадар Байрутда чиқадиган "Ан-Наҳар" кундалик газетаси директори бўлиб ишлаган ва урушдан Парижга кўчиб ўтган ҳамда Франсия пойтахти унинг доимий уйига айланган. Маалуфнинг биринчи китоби "Салиб юришлари араблар нигоҳида" (1983) салиб юришларини араб манбалари асосида ёритиб берган[2].

Ўзининг бадиий асари билан бир қаторда мусиқий асарлар учун тўртта матн ва кўплаб романлар ёзган.

"Ун фаутеуил сур ла Сеине" китобида франсуз академиясининг аъзоси сифатида 29-ўринда ўзидан олдин ўтирганларнинг ҳаёти ҳақида қисқача ҳикоя қилинади[9][3].

Мукофотлари

Маалуф Католик де Лувен университети (Белгия), Байрут Америка университети (Ливан), Ровира и Виргили университети (Испания), Эвора университети (Португалия) ва Оттава университети (Канада) томонидан фахрий докторлик унвонлари билан тақдирланган[1].

Маалуф, 2016-йил 16-феврал

1993-йилда Маалуф воқеалари 19-аср Ливанида бўлган "Таниос қояси" (франсузча Ле рочер де Таниос) романи учун Гонкур мукофотига сазовор бўлди[10][11]. 2004-йилда унинг "Оригинс: А Мемуар" (Оригинес, 2004) асарининг асл франсуз нашри Прих Мéдитерранéэ мукофоти билан тақдирланди[12].

2010-йилда Ўрта ер денгизи тиллари мозаикаси, маданиятлар ва динлар, бағрикенглик ва муросага оид ҳикоялар, ўйловчи тилнинг қизғин аралашмаси, тарихий воқеалари учун адабиёт бўйича Испаниянинг Астурия шаҳзодаси мукофотига сазовор бўлди. 2011-йил 23-июнда антрополог Клод Леви-Страуснинг ўлими туфайли Франсия академиясида бўш қолган 29-ўринни эгаллаб, академия аъзоси этиб сайланди[3][13]. Маалуф ушбу шарафга сазовор бўлган биринчи ливанликдир[2].

2016-йилда „Йилнинг маданий шахси“ йўналишида Шайх Зайд китоб мукофоти билан тақдирланди ва 1 миллион дирҳамни (тахминан 272 000 АҚСҲ доллари) қўлга киритди[14].

2020-йилда у Франсия ҳукумати томонидан „Миллий хизматлари учун“ ордени билан тақдирланган. Унга бу орден президент Эммануэл Макрон томонидан берилди[15].

2021-йилда Маалуф Британиянинг Қироллик адабиёт жамиятининг Халқаро ёзувчиси этиб сайланди[16].

Шон-шараф ва унвонлари

Лента панели Мамлакат Ҳурмат
Finlandiya bayrogʻi Финландия Финляндия шер ордени Биринчи даражали рицар
Fransiya bayrogʻi Франсия Фахрий легион ордени чевалери
Ordre national du Merite GO ribbon Fransiya bayrogʻi Франсия „Буюк хизматлари учун“ Миллий орденининг катта офицери
Fransiya bayrogʻi Франсия Ордре дес Арц эт дес Леттрес қўмондони
Livan bayrogʻi Ливан Миллий Сидр орденининг Буюк Кордони
Monako bayrogʻi Монако Маданий хизматлари учун ордени ходими (Монако)

Ижод намуналари

Бадиий адабиёт

Маалуфнинг романлари фуқаролар уруши ва миграция тажрибаси билан ажралиб туради. Унинг қаҳрамонлари мамлакатлар, тиллар ва динлар ўртасидаги саёҳатчилардир ва у „ўтмишимиз“ ҳақида ёзишни афзал кўради.

Асл номи Инглизча таржимаси
1986 Лéон л’Африcаин 1992 Лео Африcанус, Питер Слуглетт томонидан таржима қилинган. ИСБН 1-56131-022-0
1988 Самарcанде 1994 Самарқанд, тарж. Русселл Ҳаррис. ИСБН 1-56656-293-7ИСБН 1-56656-293-7 .
1991 Лес жардинс де лумиèре 1996 Нур боғлари, тарж. Дороти С. Блер. ИСБН 1-56656-248-1ИСБН 1-56656-248-1 .
1992 Ле Премиэр сиècле апрèс Бéатриcе 1993 Беатричадан кейинги биринчи аср, тарж. Дороти С. Блер. ИСБН 0-7043-7051-4ИСБН 0-7043-7051-4 .
1993 Ле Рочер де Таниос[17] 1994 Таниос қояси, тарж. Дороти С. Блер. ИСБН 0-8076-1365-7 .
1996 Лес Éчеллес ду Левант 1996 Левант портлари, тарж. Алберто Мангуэл. ИСБН 1-86046-890-ХИСБН 1-86046-890-Х .
2000 Ле Пéрипле де Балдассаре 2002 Балтазар Одиссейи, тарж. Барбара Брай. ИСБН 1-55970-702-ХИСБН 1-55970-702-Х .
2012 Лес Дéсориэнтéс 2020 Ориэнтация, тарж. Франк Wйнне. ИСБН 978-1-64286-058-0ИСБН 978-1-64286-058-0 .
2020 Нос фрèрес инаттендус 2023 Антиохия оролида, тарж. Наташа Леҳрер. ИСБН 978-1-64286-134-1ИСБН 978-1-64286-134-1 .

Илмий асарлари

Асл номи Инглизча таржимаси
1983 Лес Cроисадес вуэс пар лес Арабес 1986 Салиб юришлари араблар нигоҳида. ИСБН 0-8052-0898-4ИСБН 0-8052-0898-4
1998 Лес Идентитéс меуртриèрес 2000 Шахс номи билан: Зўравонлик ва тегишли бўлиш зарурати, Барбара Брай томонидан таржима қилинган.ИСБН 0-14-200257-7ИСБН 0-14-200257-7 [18].
2004 Келиб чиқиши 2008 Келиб чиқиши: Мемуар, Кетрин Темерсон томонидан таржима қилинган.ИСБН 978-0-374-22732-6ИСБН 978-0-374-22732-6 [19].
2009 Ле Дéрèглемент ду Монде 2011 Тартибсиз дунё: Йигирма биринчи аср учун янги йўналишни белгилаш, Жорж Миллер томонидан таржима қилинган.ИСБН 978-1-60819-584-8ИСБН 978-1-60819-584-8
2019 Ле Науфраге дес цивилизатионс 2020 Адрифт: Бизнинг дунёмиз қандай йўлни йўқотди, Франк Уинн томонидан таржима қилинган.ИСБН 978-1-64286-075-7ИСБН 978-1-64286-075-7
2023 Лабйринтҳе дес éгарéс. Л’Оccидент эт сес адверсаирес -

Либреттолари

Маалуфнинг барча либреттолари фин бастакори Каижа Саариаҳо учун ёзилган.

  • 2000. Л’Амоур де лоин („Узоқдан севги“), опера
  • 2003. Адриана Матер, опера
  • 2006. Ла Пассион де Симоне, оратория
  • 2010. Эмилия, монодрама

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 „Абоут тҳе аутҳор“, wитҳ Амин Маалоуф.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 „Лебанесе новелист Амин Маалоуф жоинс элите Френч Аcадемй“, Тҳе Даилй Стар, 15 Жуне 2012.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 "Амин МААЛОУФ." Аcадéмиэ Франçаисе.
  4. ↑ „Амин Маалоуф éлу сеcрéтаире перпéтуэл де л'Аcадéмиэ франçаисе“. Л'Ориэнт-Ле Жоур (2023-йил 28-сентябр). Қаралди: 2023-йил 28-сентябр.
  5. ↑ Баттаҳ, Ҳабиб. 11 Новембер 2012. „Амин Маалоуф: а wритер’с бедроом (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-12-01 санасида архивланган).“ Беирут Репорт.
  6. ↑ Жеан-Cлауде Распиэнгеас. „Амин Маалоуф, ун Левантин дéсориэнтé“ (фр). Ла Cроих (2019-йил 20-апрел).
  7. ↑ Эспосито, Cлаудиа (2013), „Оф Чронологиcал Отҳерс анд Алтернативе Ҳисториэс: Амин Маалоуф анд Фаwзи Меллаҳ“, Тҳе Нарративе Медитерранеан: Беёнд Франcе анд тҳе Магҳреб, Лехингтон Боокс, 36-бет, ИСБН 978-0739168226, „борн инто а cултураллй cомпосите фамилй - ҳис мотҳер wас Эгйптиан оф Туркиш оригин, ҳис фатҳер а Греэк Cатҳолиc ин 1949 ин Лебанон...“
  8. ↑ Оливиэр Нуc; Валéриэ Саспортас. „Қуи эст Ибраҳим Маалоуф тромпеттисте данс ла тоурменте?“. Ле Фигаро (2017-йил 3-март).
  9. ↑ Ун фаутеуил сур ла Сеине: Қуатре сиècлес д’ҳистоире де Франcе, Грассет, 2016 (ИСБН 978-2-246-86167-6)
  10. ↑ Диа, Ҳамидоу (1995). „Амин Маалоуф, écриваин либанаис, Прих Гонcоурт 1993.“ Нуит Бланче (59):76–80.
  11. ↑ Cопперманн, Анниэ (9 Новембер 1993). „Амин Маалоуф, лаурéат аттенду ду прих Гонcоурт“ (ин Френч). Лес Эчос.
  12. ↑ „Прих Мéдитерранéэ“. Прих. 2022-йил 15-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 15-январ.
  13. ↑ „Амин Маалоуф энтре à л'Аcадéмиэ франçаисе“. Ле Монде (2012-йил 14-июн). Қаралди: 2015-йил 10-октябр.
  14. ↑ Гҳазал, Рйм. „Cултурал Персоналитй оф тҳе Еар Аwард wиннер Амин Маалоуф: 'И префер то wрите абоут оур паст'“. Тҳе Натионал (2016-йил 2-май).
  15. ↑ МcФарлане. „Лебанесе аутҳор Амин Маалоуф аwардед Натионал Ордер оф Мерит ин Франcе“ (эн). Тҳе Натионал (2020-йил 1-март). Қаралди: 2020-йил 2-март.
  16. ↑ „Инаугурал РСЛ Интернатионал Wритерс Анноунcед“. Роял Соcиэтй оф Литературе (2021-йил 30-ноябр). Қаралди: 2023-йил 3-декабр.[сайт ишламайди]
  17. ↑ „Ле палмарèс“ (фр). Аcадéмиэ Гонcоурт. 2009-йил 6-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 27-ноябр.
  18. ↑ Маалоуф, Амин. [1998] 1998. "Деадлй Идентитиэс, " транслатед бй Б. Cаланд. Ал Жадид 4(25).
  19. ↑ Маалоуф, Амин. [2004] 2008. Оригинс: А Мемоир, транслатед бй C. Темерсон. Неw Ёрк: Фаррар, Страус анд Гироух. ИСБН 978-0-374-22732-6. Превиэw виа Гоогле Боокс.

Ҳаволалар