Амир Султон масжиди (туркча: Эмир Султан Cамии) – Туркиянинг Бурса шаҳрида жойлашган масжид. Илк маротаба ХВ асрда қурилган, 1804-йилда Усмонийлар султони Салим ИИИ учун қайта қурилган. 1868-йилга келиб, масжид қайта тикланган, ҳар бир қайта қурилиш жараёнлари давомида масжиднинг қурилиш режаси бироз ўзгарган.

Масжид
Амир Султон масжиди
туркча: Эмир Султан Cамии
Амир Султон масжиди
Мамлакат  Туркия
Шаҳар Бурса
Координаталар 40°10′52″Н 29°04′51″Э / 40.18111°Н 29.08083°Э / 40.18111; 29.08083
Меъморий услуб Усмонийлар меъморчилиги барокко услуби
Бинокорлик ХВ асрда қурилган—ХИХ асрда қайта қурилган
Миноралар сони 2
Миноралар сони 2

Тарихи

Амир Султон, шунингдек, Шамсиддин Меҳмед Али ал-Ҳусайн ал-Бухорий (Меҳмед Şэмседдин) номи билан танилган бухоролик дарвиш ва олим, Усмонийлар султони Боязид И нинг маслаҳатчиси ва куёви бўлган[1]. Унинг қабри атрофидаги диний мажмуа биринчи марта ХВ аср бошларида Султон Меҳмед И томонидан ташкил этилган. Султон Мурод ИИ даврида (1421–1451-йиллар) Боязид И нинг қизи Ҳунди Фатма Хотун мажмуадаги биринчи масжидни қурдирган[2][3].

Ҳозирги масжид Бурсада жойлашган бўлиб, Амирсултон деб ҳам аталади. ХВ асрда қурилган мажмуа 1766-йилги зилзила оқибатида қулаб тушганидан кейин ҳозирги бино қурилган. Шунингдек, султон Салим ИИИ томонидан қайта тикланган вақтда аввалги масжиднинг пойдевори ва унинг баъзи материаллари қайта қурилишда ишлатилган, натижада қадимий Усмонийлар меъморчилиги элементларини янги Усмонийлар меъморчилигининг барокко услуби билан қоришган[4][5]. 1855-йилда Бурсада содир бўлган зилзиладан кейин Амир Султон масжиди ва мақбараси (туркча: тüрбе) 1868-йилда (ҳижрий 1285) қайта қурилган, бу сафар бино султон Абдулазиз учун соф барокко услубида барпо этилган[5][6].

Меъморчилиги

Масжид ва мақбара узун ҳовлининг қарама-қарши томонида жойлашган бўлиб, кириш жойида катта шодирвон (таҳорат олинадиган фаввора) мавжуд. Ҳовлига кириш қисми шарқий ва ғарбий томонларда жойлашган, масжид ва мақбарага эса ана шу ҳовли орқали кириш мумкин. Ҳовлини ёғочдан ясалган аркада ўраб туради[7].

Ҳовлининг жанубий томонида жойлашган масжидда баланд, ғиштдан қурилган намозхона бор, унинг шимолий бурчакларида эса иккита минора мавжуд. Мақбара эса жанубий томонда жойлашган бўлиб, унинг марказида гумбазли хона мавжуд, унинг ён томонларида эса кичик хоналар қурилган. Ушбу кичик хоналарда Амир Султон ва унинг оила аъзолари қабрлари сақланади. Ҳовлининг шимолий бурчагида жойлашган бошқа хоналардан имомлар фойдаланади[8].

Масжид жанубидаги ҳаммомга Амир Султоннинг хотини ва Боязид И нинг қизи Ҳунди Хотун жавобгар бўлган[9]. Мажмуа атрофида бир нечта тарихий фавворалар (туркча: кüллие) жойлашган бўлиб, уларнинг қурилиши 1743-йилга тўғри келади. Улардан бири британиялик сайёҳ ва рассом Тҳомас Алломнинг чизмасида акс этган[9].

Галерея

Манбалар

  1. ↑ Арчнет Wебархив андозасида хато: |урл= қийматини текширинг. Бўш.
  2. ↑ Баилей, Грег. Cитиэс анд Cултурал Ландсcапес: Реcогнитион, Cелебратион, Пресерватион анд Эхпериэнcе (эн). Cамбридге Счоларс Публишинг, 2020 — 216-бет. ИСБН 978-1-5275-4820-6. 
  3. ↑ „ЭМÎР СУЛТАН КÜЛЛİЕСİ - ТДВ İслâм Ансиклопедиси“ (тр). ТДВ İслам Ансиклопедиси. Қаралди: 2022-йил 23-май.
  4. ↑ Гоодwин, Годфрей. А Ҳисторй оф Оттоман Арчитеcтуре. Неw Ёрк: Тҳамес & Ҳудсон, 1971 — 412-бет. ИСБН 0500274290. 
  5. ↑ 5,0 5,1 Баилей, Грег. Cитиэс анд Cултурал Ландсcапес: Реcогнитион, Cелебратион, Пресерватион анд Эхпериэнcе (эн). Cамбридге Счоларс Публишинг, 2020 — 216-бет. ИСБН 978-1-5275-4820-6. 
  6. ↑ „ЭМÎР СУЛТАН КÜЛЛİЕСİ - ТДВ İслâм Ансиклопедиси“ (тр). ТДВ İслам Ансиклопедиси. Қаралди: 2022-йил 23-май.
  7. ↑ „Эми̇р Султан Cами̇“.
  8. ↑ „Эми̇р Султан Cами̇“.
  9. ↑ 9,0 9,1 Фреэлй, Жоҳн. Туркей Ароунд Тҳе Мармара, 1ст (Энглиш), Истанбул: Сев Яйıнcıлıк, 1998 — 203–04-бет. ИСБН 978-9758176359. 

Адабиётлар

  • Байкал, Казıм. 1982 (Эдитед репринт оф оригинал фром 1950). Бурса ве Анıтларı. Истанбул: Тüркие Анıт Çэвре Туризм Деğэрлерини Корума Вакфı. (туркча)
  • Тайлор, Жане. 1998 (ревисед эдитион). Империал Истанбул : а травелер’с гуиде, инcлудес Изник, Бурса анд Эдирне. Лондон: И. Б. Таурис Публишерс.
  • Габриэл, Алберт. 1958. Уне Cапитале Турқуэ, Броуссе, Бурса. Парис, Э. де Боccард.

Ҳаволалар