Amoghavayra
Амогҳаважра (санскрит: अमोघवज्र; хитойча: 不空; пинйин: Бùкōнг; японча: Фукū; корейс: 불공; ветнамча: Бấт Кҳôнг; 705–774) – таржимон, Хитой тарихида сиёсий жиҳатдан энг кучли буддист роҳибларидан бири ва Шингон буддизмидаги саккиз патриархдан бири сифатида тан олинган.
| Амогҳавайра | |
|---|---|
 | |
| Таваллуди |
705-йил |
| Вафоти |
774-йил Чанан |
| Фуқаролиги | Тан империяси |
| Касби | таржимон |
Хитойда Тангми (кāнг сулоласидаги эзотерик мактаб) номи билан танилган бу эзотерик таълимотлар кейинчалик Японияда Кūкаи исмли буддист роҳиб ҳомийлигида гуллаб-яшнаган эди. Шунинг учун у кўпинча япон эзотерик буддизми ёки православ эзотерик буддизм деб аталади.
Шингон сўзи хитойча зҳēнйáн (真言) сўзининг японча ўқилиши бўлиб, санскритча मन्त्र (мантра) сўзининг таржимаси ҳисобланади.
Ҳаёти
Амогҳаважра Самарқандда ҳинд савдогар оиласида туғилган. Фейхис ёзувига кўра отаси брахман ва онасининг келиб чиқиши сўғдлик бўлган[1][2]. Отаси вафотидан кейин 10 ёшида Хитойга кетган. 719-йилда у Важрабодхи томонидан сангҳага тайинланган ва унинг шогирди бўлган. 741-йилда барча хорижий роҳиблар Хитойдан чиқариб юборилгандан сўнг, у ва баъзи ҳамкорлари билан Шри-Ланка ва Ҳиндистонга ташриф буюриб, кейинчалик ҳажга бордилар. Ушбу саёҳат давомида у Важрабодхининг шогирди Нагабодхи билан учрашди ва ундан баъзи билимларни ўрганди. У 746-йилда Шри-Ланкадан йиғилган беш юз жилдга яқин маълумотлар билан Хитойга қайтиб келди.
750-йилда у Тан сулоласи генерали Гешу Ханнинг ҳарбий губернаторлигига қўшилиш учун сангҳани тарк этди. 754-йилда у Важраяна буддизми тантраларнинг асосий қисми бўлган Таттвасаграҳа Тантра матнларининг биринчи қисмини (Таишō Трипиṭака. 865) таржима қилди, бу унинг энг муҳим ютуқларидан бирига айланди. У Важраяна буддизми таълимотларини маърифатга эришишнинг энг самарали усули деб ҳисоблади ва унинг асосий схемасини бир қатор асарларга киритди.
Амогҳавайра Ан Лушан қўзғолони пайтида қўлга олинди, аммо 757-йилда ёрдамчи кучлар томонидан озод қилинди. У пойтахтни тозалаш ва Тан давлатининг хавфсизлигини мустаҳкамлаш учун маросимлар ўтказди. Икки йил ўтгач, у император Тан императори Сузонгни чакравартин сифатида буддизмга бошлади.
Амогҳавайра Ан Лушан қўзғолонига қарши Тан сулоласи давлатига ёрдам берди. У Ан Лушан армиясига ғайритабиий ҳужум қилиш ва йўқ қилишда самарали бўлган Важраяна маросимларини ўтказди[3][4].
765-йилда Амогҳавайра Чананга бостириб киришга тайёр бўлган 200 000 кишилик Тибет ва Уйғур армиясининг юришига қарши туриш учун турли маросимлардан фойдаланган.
Вутай тоғидаги ҳашаматли Жинге ибодатхонаси 767-йилда қуриб битказилган. Бу ибодатхона Амогҳавайранинг уй ҳайвонлари лойиҳаси бўлиб, унинг бодхисаттва Манжусрини Хитойнинг ҳимоячиси сифатида тарғиб қилишга қаратилган кўп ҳаракатларидан бири. Амогҳаважра Тан императори Даизонгнинг илтимосига биноан фалокатнинг олдини олиш учун маросимларни бажаришда давом этган.
Адабиётлар
- Астлей, Иан (1987). Тҳе Ришукё, а транслатион анд cомментарй ин тҳе лигҳт оф модерн Жапанесе счоларшип, ПҳД тҳесис, Тҳе Университй оф Леэдс
Манбалар
- ↑ Леҳнерт, Мартин. Эсотериc Буддҳисм анд тҳе Тантрас ин Эаст Асиа. Брилл, 2010 — 351-бет. ИСБН 9789004204010.
- ↑ Янг, Зенг. А Биограпҳиcал Студй он Буконг 不空 (ака. Амогҳаважра, 705-774) : Нетwоркс, Институтионс, анд Идентитиэс. Университй оф Бритиш Cолумбиа, 2010 — 23-бет. ДОИ:10.14288/1.0363332.
- ↑ Аcри, Андреа. Эсотериc Буддҳисм ин Медиаэвал Маритиме Асиа: Нетwоркс оф Мастерс, Техц, Иcонс. ИСЕАС-Юсоф Ишак Институте, 2016 — 137-бет. ИСБН 978-9814695084.
- ↑ Сундберг, Жеффрей (2018). "Аппреcиатион оф Релиcс, Ступас, анд Релиc Ступас ин Эигҳтҳ Cентурй Эсотериc Буддҳисм: Таишо Трипитака Техц анд Арчаэологиcал Ресидуэс ин Гуҳя Ланка_Парт 2". Тҳе Индиан Интернатионал Жоурнал оф Буддҳист Студиэс 19: 211, 230. ҳттпс://www.аcадемиа.эду/38669035.