Amorf
Аморф бу модданинг ҳолати ҳисобланади — кристалл ва газсимон ҳолатлар орасидаги оралиқ ҳолат бўлиб, зарралар кристаллдагидек тартибли жойлашмаган, лекин газдагидан тартиблироқ жойлашган бўлади[1]. Баъзи эски мақолалар ва китобларда бу атама шиша билан синоним сифатида ишлатилган. Бироқ, бугунги кунда „ойнасимон қаттиқ“ ёки „аморф қаттиқ“ умумий тушунча сифатида қаралади ва шиша алоҳида ҳолат ҳисобланади: шиша аморф қаттиқ моддадир[2]. Полимерлар кўпинча аморф бўлади[3]
Аморф жисмлар нима
Аморф жисмлар бўлинишда кристалли юзлар ҳосил қилмайди. Бундай жисмларда заррачалар бир-бирининг ёнида бўлади ва қатъий тартибга эга эмас. Шунинг учун, улар жуда ёпишқоқ ёки жуда қалин. Аморф жисмларнинг ёпишқоқлиги ҳароратнинг узлуксиз функсиясидир. Ташқи таъсирлар остида аморф жисмлар бир вақтнинг ўзида қаттиқ жисмлар сингари эластик бўлади, суюқлик эса суюқлик каби. Агар зарба қисқа муддатли бўлса, унда кучли зарба билан улар қаттиқ моддалар сингари бўлакларга бўлинади. Агар зарба жуда узоқ бўлса, унда улар оқади. Шундай қилиб, масалан, қатрон қаттиқ юзага жойлаштирилган бўлса, у ёйила бошлайди. Бундан ташқари, унинг ҳарорати қанчалик баланд бўлса, у шунчалик тез тарқалади.Агар идиш аморф тананинг майда қисмлари билан тўлдирилган бўлса, унда бир мунча вақт ўтгач, бу қисмлар бир бутунга бирлашиб, идиш шаклини олади. Бу, масалан, қатронлар учун, Аморф жисмлар аниқланган эриш нуқтасига эга эмас. Бунинг ўрнига улар юмшатувчи ҳарорат оралиғига эга. Иситганда улар аста-секин суюқ ҳолатга айланади. Аморф моддалар икки ҳолатда бўлиши мумкин: шишасимон ёки эритилган. Биринчи ҳолатга паст ҳарорат, иккинчисига юқори ҳарорат сабаб бўлиши мумкин. Аморф жисмларнинг ёпишқоқлиги ҳароратга ҳам боғлиқ: ҳарорат қанча паст бўлса, ёпишқоқлик шунчалик юқори бўлади ва аксинча. Шунингдек, аморф жисмлар изотропдир. Улар учун физик хусусиятлар барча йўналишларда бир хил, табиий шароитларда улар тўғри геометрик шаклга эга эмаслар. Тадқиқотлар шуни кўрсатдики, уларнинг тузилиши суюқликларникига ўхшашдир. Аморф моддалар ўз-ўзидан кристал ҳолатига ўтиши мумкин. Бунинг сабаби, кристал ҳолатида модданинг ички энергияси аморфга қараганда камроқ. Ушбу жараённинг мисоли — вақт ўтиши билан шишанинг булутли бўлиши[4].
Аморф жисмларнинг хоссалари
Аморф қаттиқ жисмларнинг тузилишининг ўзига хослиги уларга индивидуал хусусиятларни беради:
1. Аниқ эриш ҳароратига эга эмас[5]. 2. Қиздирилган сари юмшаб боради.
Манбалар
- ↑ ҳттпс://www.орбита.уз/индех.пҳп?оптион=cом_cонтент&виэw=артиcле&ид=759:аморф-ҳолат&cатид=36:физика&Итемид=79
- ↑ Ж. Зарзйcки: Лес веррес эт л'éтат витреух. Парис: Массон 1982. Энглиш транслатион аваилабле
- ↑ .Wендорфф, Жоачим Ҳ (1982). „Тҳе струcтуре оф аморпҳоус полймерс“. Полймер (инглизча). 23-жилд, № 4. 543–557-бет. дои:10.1016/0032-3861(82)90094-5.
- ↑ ҳттпс://уз.сcиэнcеформинг.cом/10701588-wҳат-аре-аморпҳоус-бодиэс
- ↑ ҳттпс://уз.сcиэнcеформинг.cом/10701588-wҳат-аре-аморпҳоус-бодиэс