Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Ampelografiya

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Ампелография, токшунослик (юн. „ампелос“ – узум ва графия) – ток турлари ва навларини ўрганадиган фан. „А.“ терминини биринчи марта поляк табиацҳуноси Ф. Я. Сакс (1661) қўллаган. А.нинг илмий асосларини испан олими С. Клементе тавсифлаб берган (1806). А. умумий ва хусусий А.га бўлинади. Умумий А. ток навлари систематикаси, таснифи, келиб чиқиши ва тарқалиши, шунингдек тадқиқотлар ҳамда қиёсий А. усулларини ўрганади. Хусусий А. ток навининг ботаник таърифи, уларнинг агробиологик ва хўжалик нуқтаи назаридан технологик таърифи ҳамда навларни раёнлаштириш масалалари билан шуғулланади. Ток навларини тавсифлашда Халқаро ампелография комиссияси таъсис этган (Вена, 1873) ягона тизим қабул қилинган. А. тадқиқотлари ампелографик коллексияларда, давлат нав синаш участкалари ва узумчилик хўжаликларида, ёввойи токлар бўйича эса улар ўсадиган ҳудудларда ўтказилади. Тадқиқотлар натижалари даврий нашр этиладиган каталоглар ва „Ампелография“ илмий тўпламларида эълон қилинади. Ток меваси – узумни баҳолашда қанд миқдори, кимёвий тар-киби, етилиш даври, қайси мақсадда фой-даланиш томонлари ҳисобга олинади. А. тадқиқотлари материаллари алоҳида китоб ҳолида нашр этилади, даврий нашрларда ёритиб борилади, шунингдек Париждаги Халқаро узумчилик ва виночилик бюроси нашр этадиган Халқаро ток навлари регистри (рўйхати)да эълон қилинади. А.ни ривожлантиришда ампелограф олимлардан М. А. Лазаревский, А. М. Негрул, П. Х. Кискин, Е. А. Па-насевич, Е. Б. Иванов, М. М. Мирзаев ва бошқаларнинг ҳиссаси катта. А. ток генофондини ўрганиш ва узумчилик бўйича маълумотлар банкини яратишда катта аҳамиятга эга. А. асосида токзорлардан юқори ҳосил олишнинг илмий жиҳатдан асосланган технология тадбирлари ишлаб чиқилади, ҳар бир вилоят тупроқ-иқлим шароитига қараб ток навлари танланади ва тавсия қилинади. Мас, Самарқанд вилояти, асосан, майизбоп узум етиштиришга ихтисослашган. Ўзбекистонда токнинг 100дан ортиқ маҳаллий ва четдан келтирилган навлари ўстирилмоқда. Кейинги 25-30 йил ичида селексионер олимлар танлаш ва чатиштириш йўли билан бир қанча янги ток навларини яратдилар (Ризамат, Сояки, Ўзбекистон мускати ва бошқалар).Маҳмуд Мирзаев, Рихсивой Жўраев.

Адабиётлар

  • ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил