Amper qonuni

Ампер қонуни — бир-биридан муайян масофада жойлашган ўтказгичларнинг кичик бир қисмидан оқаётган икки токнинг ўзаро механик таъсири ҳақидаги қонун. Ампер қонунидан шундай хулоса чиқади: бир томонга оқаётган ток-ли параллел ўтказгичлар ўзаро тортиша-ди, қарама-қарши томонга оқаётган ток-ли ўтказгичлар ўзаро итаришади. Ампер шарафига шундай аталган. Магнит майдонининг токли кичик бир ўтказгичга кўрсатадиган таъсир кучини ифодаловчи қонун ҳам Ампер қонуни деб аталади.

$${\дисплайстйле \фраc {Ф_м} {Л} = 2 к_{\рм А} \фраc {И_1 И_2 } {р},}$$

${\дисплайстйле к_{\рм А}}$ дан магнит куч доимийси (Биосаварлаплас қонуни), ${\дисплайстйле Ф_м / Л}$ қисқароқнинг узунлиги бирлигига тўғридан-тўғри симнинг умумий кучи (қанчалик узунроқ бўлса, қисқароққа нисбатан чексиз узунлик деб тахмин қилинади), ${\дисплайстйле р}$ — икки сим орасидаги масофа, ${\дисплайстйле И_1}$, ${\дисплайстйле И_2}$ — токлар

Ампер - вакуумда бир-биридан 1 метр масофа узоқликда жойлашган чексиз узун ва ўта кичик кўндаланг кесимга эга икки параллел ўтказгичдан ўтганда, ўтказгичнинг ҳар 1 метр узунлигида 2·10–7 Нютон ўзаро та'сир кучи ҳосил қиладиган ўзгармас ток кучига тенг.Бундан келиб чиқадики, тарқалиш муҳитининг магнит сингдирувчанлиги номи билан ҳам аталадиган, магнит доимийси - μ0 нинг қиймати μ0=4π·10–7 Генри тақсим метрга аниқ тенг. μ0=4π·10–7 Ҳ/м.1946-йилдаги асосий матнда кўрсатилган "МКС куч бирлиги" сўзи бу жойда 9-ЎТХҚ томонидан тасдиқланган "нютон" сўзи билан алмаштирилди.

.

Манбалар

Фойдаланилган адабётлар: 1  С.Г. Калашников. Электр. Тошкент. “О’қитувчи”  1979 й

2  С.Э. Фреш, А.В.Тиморева. Умумий физика курси ИИ Том. Электр ва электромагнит ҳодисалар.  Тошкент. “О’қитувчи”  1972 й .