Ziyosfera

Amra bint Abdulrahmon

Амра бинти Абдулраҳмон (арабча: عمرة بنت عبد الرحمن, милодий 717-йилда вафот этган) илк ислом даврининг муфтийси ва олимаси эди.

Ҳаёти

Амра бинти Абдулраҳмон тобеинлардан бўлиб, Пайғамбарнинг саҳобалари авлодидан кейин келган авлодга мансуб эди[1]. Кўпчилик уни Ас’ад ибн Зуроранинг набираси деб адаштиради, чунки у Мадинада мусулмон бўлиб кирган биринчи етакчи сифатида машҳур бўлган[2][3][4]. Аслида эса ансорларнинг насабларини яхши биладиганлар унинг Ас’ад ибн Зуроранинг акаси бўлган Саъд ибн Зуроранинг зурриёдларидан эканини қайд этган[5]. У Пайғамбар Муҳаммаднинг учинчи хотини Ойша бинти Абу Бакр тарбиясида улғайган[1], ва эҳтимол Ойшанинг шахсий котибаси вазифасини ҳам бажарган[6].

Амра исломий ақида ва фиқҳда етук мутахассис бўлган илк ислом олималаридан эди[4]. У Ойшадан ривоят қилинган ҳадисларнинг (жумладан унинг фиқҳга оид ҳукмлари) энг ишончли ва эътиборли ровийларидан бўлган[7], шунингдек Умму Салама, Рофи’ ибн Хадиж ва Умму Ҳишом бинти Ҳорисадан ҳам ривоят қилган[1][3][8].

Мадинанинг қозиси Муҳаммад ибн Абī Бакр ибн Ҳазм Сурия томондан бўлган насроний ўғри бирор нарсани ўғирлаган иш бўйича ҳукм чиқарганида[6], у Амра бинти Абдулраҳмондан маслаҳат сўраб хат ёзган[9]. У унга эркакнинг қўлини кесишни буюра олмаслигини айтган, чунки ўғрининг қўли фақат ўғирланган нарса миқдори чорак динордан ошганда кесиларди; шундан сўнг у ўша кишини қўйиб юборишни буюрган[10]. У Амра бинти Абдулраҳмоннинг ҳукмини шубҳа остига қўймаган ва бошқа олимлардан ҳам сўрамаган[10].

Умар ибн Абдулазиз, халифа ва олим, одамларга: ким пайғамбарона сўзларни ўрганмоқчи бўлса, Амра бинти Абдулраҳмон ҳузурига борсин, чунки ҳадисни ундан кўпроқ биладиган ҳеч ким йўқ, деб насиҳат қилган[11]. Аҳмад ибн Ҳанбал Амра бинти Абдулраҳмонни „етук мутакаллим ва буюк олима“ деб таърифлаган[12]. Унинг илми ва тақвоси шогирдларни ўзига тортган; у илмини уларга етказган, жумладан Урва ибн аз‑Зубайр, Сулаймон ибн Ясор, Амр ибн Динор[5] ва Ибн Шиҳоб аз‑Зуҳрий[9][10] Амра бинти Абдулраҳмонни „илм денгизи“ деб атаган[13].

Амра бинти Абдулраҳмон олимлар ва ровийлардан иборат оилага мансуб эди. Унинг ака-укалари, фарзандлари, жиянлари ва набиралари илм аҳлидан иборат бир хонадонни ташкил этган. Ундан ривоят қилганлар қаторида унинг ўғли Абу ар‑Рижол, акаси Муҳаммад ибн Абдулраҳмон ал‑Ансорий, жияни Яҳё ибн Абдуллоҳ ибн Абдулраҳмон, набираси Ҳориса ибн Абī ар‑Рижол ҳамда опасининг ўғли Абу Бакр ибн Муҳаммад ибн Амр ибн Ҳазм бор[5]. Аёл ровиялар орасида Рā’ита ал-Музнийя ва Фотима бинти Мунзар ибн Зубайр ҳам бўлган[14].

Амра бинти Абдулраҳмон ҳижрий 98-йилда (милодий 717) Мадинада вафот этган[9], вафот чоғида 77 ёшда эди[6]. Амра бинти Абдулраҳмоннинг эри Абдулраḥмāн ибн Ḥāритҳаҳ ибн ал-Ну’мāн бўлган, ўғли эса Абу ар‑Рижол Муҳаммад бўлиб, у асосан онасидан ҳадис ривоят қилган[14]. Унинг жияни қози Абу Бакр ибн Ҳазм эди[3].

Унинг ривоятлари барча йирик, ишончли ҳадис тўпламларида, жумладан олти каноник ҳадис тўпламларида ҳам учрайди[15].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 „Счолар оф реноwн: Амраҳ бинт Абд Ал-Раҳман“ (эн). Араб Неwс (2003-йил 17-феврал). Қаралди: 2025-йил 30-ноябр.
  2. ↑ Табари, Имам (1993). Ҳисторй оф ал-Табари. Неw Ёрк: Стате Университй оф Неw Ёрк Пресс. ИСБН 0-7914-0851-5
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 „إسلام ويب - سير أعلام النبلاء - الطبقة الثانية - عمرة- الجزء رقم4“ (ар). www.исламwеб.нет. Қаралди: 2025-йил 30-ноябр.
  4. ↑ 4,0 4,1 Утҳман, Ибраҳим Олатунде. Феминисм анд тҳе Cонтемпорарй Соcиэтй (эн). Ал-Мубашеэр Публиcатионс, 2001 — 35-бет. ИСБН 978-978-35785-0-0. 
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 ибн Ḥажар ал-Асқалани, Абū ал-Фадл Аҳмад ибн ʿАли ибн Муҳаммад. Таҳдҳīб ал-Таҳдҳīб, 2нд (Арабиc), Унитед Араб Эмиратес, Дубаи: Дар ал-Бир Соcиэтй, 2021 — Волуме 15 Пагес 1059- 1061-бет. 
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 „Амраҳ бинт Абд Ал-Раҳман“. WИСЕ Муслим Wомен (2011-йил 5-январ). Қаралди: 2025-йил 30-ноябр.
  7. ↑ Реҳман, Софиа. Гендеринг тҳе Ḥадīтҳ Традитион: Реcентеринг тҳе Аутҳоритй оф Аиша, Мотҳер оф тҳе Белиэверс (эн). Охфорд Университй Пресс, 2024 — 103-бет. ИСБН 978-0-19-286598-4. 
  8. ↑ „Ислам'с Фемале Счоларс: Амраҳ бинт Абдур Раҳман“ (эн-УС). Абоут Ислам (2020-йил 2-ноябр). Қаралди: 2025-йил 30-ноябр.
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 Шабана, Разиа (2019-12-16). "Эхплоринг Тҳе Счоларлй Cонтрибутион оф Фемале Суccессор "Амраҳ бинт ʿАбд ал-Раḥмāн" Ин Нарратион оф Пропҳетиc Традитион". Жоурнал оф Исламиc & Религиоус Студиэс 4 (2): 24. ҳттпс://www.ресеарчгате.нет/публиcатион/339601722_Эхплоринг_Тҳе_Счоларлй_Cонтрибутион_оф_Фемале_Суccессор_Амраҳ_бинт_Абд_ал-Раҳман_Ин_Нарратион_оф_Пропҳетиc_Традитион. Қаралди: 2025-11-30. Амра бинт Абдулраҳмон]]
  10. ↑ 10,0 10,1 10,2 „А Глимпсе ат Эарлй Wомен Исламиc Счоларс“ (эн). ИсламОнлине (2022-йил 27-феврал). Қаралди: 2025-йил 30-ноябр.
  11. ↑ Краем, Гҳена; Cарланд, Сусан. Муслим Wомен анд Агенcй: ан Аустралиан Cонтехт (эн). БРИЛЛ, 2021-11-01 — 199-бет. ИСБН 978-90-04-47322-5. 
  12. ↑ Моҳаммед, Жаде'. Эдуcатион фор Алл (Исламиc Перспеcтивес): Беинг а Cомпилатион оф ФОМWАН Эдуcатион Wоркшоп/леcтуре Сериэс, Жануарй 2000-Жуне 2010 : ин Ҳоноур оф Алҳажа Латеэфа М. Окунну (эн). ФОМWАН Натионал Эдуcатион Cоммиттеэ, 2010 — 46-бет. ИСБН 978-978-136-192-0. 
  13. ↑ „АМРЕ бинт АБДУРРАҲМАН“ (тр). ТДВ İслâм Ансиклопедиси. Қаралди: 2025-йил 30-ноябр.
  14. ↑ 14,0 14,1 Меҳфооз анд Шабана, Др Мусфераҳ анд Др Разиа (16 Деcембер 2019). "Эхплоринг тҳе Роле оф Фемале Суccессор “'Амраҳ бинт 'Абд ал-Раḥмāн” ин Нарратион оф Пропҳетиc Традитионс". Жоурнал оф Исламиc & Религиоус Студиэс 4 (2). ҳттпс://www.ресеарчгате.нет/публиcатион/339601722_Эхплоринг_тҳе_Роле_оф_Фемале_Суccессор_%27Амраҳ_бинт_%27Абд_ал-Раҳман_ин_Нарратион_оф_Пропҳетиc_Традитионс. 
  15. ↑ „АМРЕ бинт АБДУРРАҲМАН“ (тр). ТДВ İслâм Ансиклопедиси. Қаралди: 2026-йил 21-феврал.


Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Amra_bint_Abdulrahmon" dan olindi