Ziyosfera

An Lao jangi

Ан Лао жанги Виэтнам уруши чоғида, 1964-йил 7-декабрдан 9-декабригача Бинҳ Дин вилоятининг Ан Лао туманида бўлиб ўтди.[1] Бу жанг коммунистик 5-ҳарбий округ амалга оширган йирикроқ ҳаракатнинг бир қисми эди. У Ан Лао кампанияси деб номланган бўлиб, мақсад Ан Лао водийсини эгаллаш эди. Водий Куанг Нгай вилояти ва Бинҳ Дин вилоятидаги ҳарбий базаларни боғловчи йўлак сифатида ишлатилиши керак эди.[2]

Ан Лао жанги
Уруш ери Ан Лãо, Соутҳ Виэтнам

Жангни Ветнам халқ армияси (ВХА) кучлари ва Ветконг партизанлари биргаликда бошлаган ҳужум ҳаракатлари келтириб чиқарди. Улар ИИ корпус тактик зонаси таркибига кирувчи қирғоқбўйи Бинҳ Дин вилоятидаги Ан Лао тумани қароргоҳини қўлга киритдилар. Уч кун давомида бу қўшма ҳарбий куч Ветнам Республикаси армияси (ВРА) нинг кўп сонли қарши ҳужумларини муваффақиятли қайтарди.[3]

Умумий маълумот

1964-йилда Жанубий Ветнам ҳукумати барча жанг майдонларида кетма-кет мағлубиятга учради. Шу сабабли у ветконг базаларини назорат қилиш мақсадида муҳим тоғли ҳудудларни эгаллаб, ўз кучларини мустаҳкамлашга уринди. Ана шу сиёсатни амалга ошириш йўлида Жанубий Ветнам Ан Лао тумани қароргоҳи базасини қурди.

Ан Лао Бинҳ Диннинг шимолида жойлашган тоғли туман бўлиб, аҳолисининг асосий қисмини хре халқи ташкил этади. Биринчи Ҳиндихитой уруши даврида Ан Лао Ветминнинг 5-ҳарбий округи учун муҳим база бўлган. Туман ҳудудининг аксари қисми тоғлардан иборат бўлса-да, туман маркази водийда жойлашган. Айнан шу ерда муҳим транспорт тугунлари бор. 56-йўл жанубда, Бонг Шонда 1А магистрали билан туташади. Туман марказидан шимолда 56-йўл икки тармоққа ажралади. Бир тармоқ Ан Лао дарёсига параллел равишда тўғри Ба То туманига боради. Дарёдан ўтиб, водий бўйлаб давом этадиган иккинчи тармоқ эса Ан Лао тумани қароргоҳининг асосий йўли ҳисобланади.[4]

Муқаддима

АРВН минтақада жойлашган қўшинлар сонини 884 нафарга етказди. Улар орасида Минтақавий кучларнинг икки ротаси ва икки взводи, Халқ кучларининг 12 взводи, битта миномёт взводи ва битта Махсус кучлар взводи бор эди. Туман марказидаги қароргоҳ базасидан ташқари, АРВН яна учта истеҳком қурди: Ан Лао кўпригидан шимолда жойлашган Мот тоғи (Тепалик 193 номи билан ҳам маълум); у туман маркази билан шимоли-ғарбий ҳудудни боғловчи йўлни қўриқларди; Мит тоғи (Лонг Тҳанҳда); ва Ба Нё сойи (Хой Лонгда). Водийдаги тинч аҳоли саккизта стратегик қишлоққа тўпланди, ҳар бир қишлоқни Халқ кучларининг бир взводи қўриқларди.

Бу узлуксиз мудофаа тизимида асосий таянч нуқта Мот тоғи эди. Бу ерда АРВН Минтақавий кучларнинг бир ротасини, битта миномёт взводини, битта Махсус кучлар взводини ва битта Халқ кучлари взводини жойлаштирган эди.

1964-йил декабр ойининг бошида 5-ҳарбий округ ўз назоратидаги ҳудудни кенгайтириш мақсадида Ан Лао туман марказига ҳужум қилишга қарор қилди. Вилоят қўмондонлигининг маҳаллий кучлари, яъни битта вилоят ротаси, саккизта туман взводи ва қишлоқларнинг партизан отрядлари билан бир қаторда, 5-ҳарбий округ 2-пиёда полки ҳамда асосий кучлар таркибидаги 409-сапёрлар баталонини ҳам қўшимча равишда жўнатди.[4]

Жанг

1964-йил 7-декабрда ВC туман қароргоҳини эгаллаб олди. Бу эрта тонгдаги кутилмаган ҳужумдан сўнг содир бўлди: бўлинмалар девордан ошиб ўтди ва базани ўраб турган АРВН пулемёт нуқталарини ишдан чиқариш учун гранаталар отди. Ҳужумчиларнинг иккинчи тўлқини база ичига кириб борди ва охир-оқибат уни тўлиқ назоратга олди.[5][6] Ўша кечаси МАCВ қароргоҳи шундай хабар берди: ВC 193-тепаликдаги қўмондонлик пунктини босиб олган, Ан Лаонинг кичик сектор қароргоҳига хавф солмоқда ва жангни давом эттириш учун ҳудудда қолмоқда. АРВНнинг икки ротаси бедарак йўқолган эди.[3]

Ан Лаонинг кичик сектор қароргоҳи учбурчак шаклидаги франсуз истеҳкоми ичида жойлашган бўлиб, уни Минтақавий кучларнинг 100 нафар аскари қўриқларди. АҚШ ҳарбий маслаҳатчиси капитан Питер Р. Коггинз қамалдаги пунктга яқинлашганда, ВCнинг ўқлари унинг вертолётини ерга қўнишга мажбур қилди. Шикастни тузатгач, у парвозини давом эттирди ва истеҳком ичига қўнди. У ерда гарнизонни ваҳима ичида топди. Коггинз аскарларни сафарбар қилди ва пухта мудофаани ташкил этди. Сўнгра кучли ўт остида яна ҳавога кўтарилиб, 11 нафар ярадор жанубий ветнамлик аскарни эвакуация қилди. Гарнизон жангни давом эттирди ва ҳужумчиларни орқага чекинтирди.[7]:368

Туман қароргоҳида жанг давом этаётган бир пайтда ПАВН/ВC кучлари водийдаги аксар қишлоқларни эгаллаш учун ёйилиб кетди. Ҳудудий қўшиннинг 330 дан ортиқ аскари қуроллари билан бирга бедарак йўқолди. 8-декабр куни ПАВН/ВC ёрдамга келаётган колоннага пистирма уюштирди; колонна узунлиги 22 км бўлган тор водий бўйлаб ҳаракатланаётган эди. Бир неча 57 мм лик орқага тепмайдиган топ (реcоиллесс рифле) учта М113 зирҳли транспортёрини йўқ қилди. Ярадорларни олиб кетиш учун АҚШ армиясининг вертолёти етиб келганда, ПАВН/ВC отишмачилари унга ўн бир марта ўқ теккизди. Вертолёт омон қолди, бироқ ўқлар ҳамроҳлик қилаётган бошқа вертолётдаги бир америкаликнинг ҳаётига зомин бўлди.[7]:368

Жанг оқибатлари

Уч кун давом этган жангнинг якуний ҳисоби шундай бўлди: иттифоқчилардан 37 киши ҳалок бўлди, 73 киши яраланди, 362 киши бедарак йўқолди. Шунингдек, саккизта жамоавий қурол (cреw-сервед wеапон) ва 424 та шахсий қурол йўқотилди, учта М113 йўқ қилинди, яна бир нечтаси шикастланди. Иттифоқчиларнинг баҳосига кўра, ПАВН/ВC томонидан 316 киши ҳалок бўлган; улардан 211 таси ҳаво зарбалари натижасида йўқотилган.[7]:369

Кейин жанубий ветнамликлар водий устидан назоратни тиклаш учун бир ой давом этган ҳарбий амалиёт ўтказди. Амалиётда аввал учта, сўнгра иккита баталон қатнашди. Бу ҳаракатлар натижасида АРВНдан яна беш киши ҳалок бўлди ва 48 киши яраланди. ПАВН/ВC эса 40 кишини йўқотди, беш киши асирга тушди. Шу тариқа ҳукумат водийдаги 18 000 аҳоли устидан расман назоратга эга бўлганини эълон қилди. Бироқ аслида бу ерда ВC ҳамон кучли мавқени сақлаб қолган эди.[7]:369[5][6]

Мерос

Ан Лао жанги харитаси Рисинг Сторм 2: Виэтнам видеоўйинида учрайди. Бу ўйин 2017-йилда Антиматтер Гамес, Трипwире Интераcтиве ва Иcеберг Интераcтиве ҳамкорлигида бутун дунё бўйлаб чиқарилган.

Манбалар

  1. ↑ Спенcер Туcкер, Тҳе Энcйcлопедиа оф тҳе Виэтнам Wар
  2. ↑ „Cонтинуинг тҳе традитион оф "Cлингинг то тҳе гроунд, cлингинг то тҳе пеопле, ҳиттинг ҳардер..."“. баоқуанкҳу1.вн. Қаралди: 2021-йил 14-ноябр.
  3. ↑ 3,0 3,1 „Тҳе Баттле оф Ан Лао, Деc 7-9, 1964“. виэтнамwар50тҳ.cом. Қаралди: 2021-йил 13-ноябр.
  4. ↑ 4,0 4,1 „Cоммон Интродуcтион“. анлао.бинҳдинҳ.гов.вн. 2024-йил 4-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 15-ноябр.
  5. ↑ 5,0 5,1 Боwман, Жоҳн С.. Тҳе Виэтнам Wар: Ан Алманаc. Неw Ёрк: Wорлд Алманаc Публиcатионс, 1985. ИСБН 0-911818-85-5. ОCЛC 14098994. 
  6. ↑ 6,0 6,1 „У.С. Cасуалтиэс ин Виэтнам Рисе; Редс Фалл Баcк ин 3-Дай Баттле“. НЙ Тимес (АП) (1964-йил 10-декабр).
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед Биртле

Манба

Ушбу мақола Википедиянинг эн.wикипедиа.орг уланишидан автоматик таржима орқали олинган (CC БЙ-СА 4.0). 

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/An_Lao_jangi" dan olindi