Analitik dinamika
Классик механикада классик динамика ёки оддийгина динамика деб ҳам аталадиган аналитик динамика жисмларнинг ҳаракати ва унинг сабаблари, яъни жисмларга таъсир қилувчи кучлар ва жисмларнинг хусусиятлари, хусусан, масса ва инерсия моменти ўртасидаги боғлиқлик билан боғлиқ. Замонавий динамиканинг асоси Нютон механикаси ва уни Лагранж механикаси ва Гамилтон механикаси сифатида қайта шакллантиришдир. [1] [2]
Тарих
Гамилтон таъкидлаганидек, бу соҳа узоқ ва муҳим тарихга эга: "Жисмларнинг ҳаракат қонунларини назарий жиҳатдан ишлаб чиқиш шу қадар қизиқиш ва муҳим масала бўлиб, у динамика ихтиро қилинганидан бери барча таниқли математикларнинг эътиборини тортди. Галилей математика фани сифатида ва айниқса Нютон томонидан ушбу фанга берилган ажойиб кенгайтмадан бери. Уилям Роуэн Ҳамилтон, 1834 (Классик механикада ЖР Тейлор томонидан транскрипсия қилинган, п.237 [3])
Баъзи муаллифлар (масалан, Тейлор (2005) [3] ва Греэнwоод (1997) [4]) классик динамикада махсус нисбийликни ўз ичига олади.
Статика, кинетика ва кинематикага алоқаси
Тарихий жиҳатдан классик механиканинг учта тармоғи мавжуд эди:
- " статика " (мувозанат ва унинг кучлар билан алоқасини ўрганиш)
- " Кинетика " (ҳаракат ва унинг кучлар билан боғлиқлигини ўрганиш). [5]
- " Кинематика " (кузатилган ҳаракатларнинг оқибатларини уларни келтириб чиқарадиган ҳолатларни ҳисобга олмасдан кўриб чиқиш). [6]
Ушбу учта мавзу динамикага бир неча жиҳатдан боғланган. Бир ёндашув динамика номи остида статика ва кинетикани бирлаштирган бўлиб, у белгиланган кучлар таъсиридан келиб чиқадиган жисмларнинг ҳаракатини аниқлаш билан шуғулланадиган соҳага айланди; [7] яна бир ёндашув статикани ажратди ва рубрикалар динамикаси остида кинетика ва кинематикани бирлаштирди. [8] [9] Ушбу ёндашув механика бўйича муҳандислик китобларида кенг тарқалган бўлиб, ҳали ҳам механиклар орасида кенг тарқалган.
Муҳандисликдаги фундаментал аҳамият, физикага эътиборни камайтириш
Бугунги кунда динамика ва кинематика классик механиканинг иккита устуни сифатида қаралмоқда. Машина дизайни, қуруқлик, денгиз, ҳаво ва космик транспорт воситаларини лойиҳалаш ва бошқа иловалардаги аҳамияти туфайли динамика ҳали ҳам механик, аэрокосмик ва бошқа муҳандислик ўқув дастурларига киритилган. Бироқ, бир нечта замонавий физиклар „динамика“ ёки „кинематика“ ни мустақил даволаш билан шуғулланадилар, „статика“ ёки „кинетика“ га эътибор бермайдилар. Бунинг ўрнига, бутун ажратилмаган мавзу классик механика деб аталади. Дарҳақиқат, 20-асрнинг ўрталаридан бошлаб „классик механика“ бўйича кўплаб бакалавриат ва магистратура дарсликларида „динамика“ ёки „кинематика“ бўлимлари йўқ. [3] [10] [11] [12] [13] Бу китобларда тезланиш кучга боғланганда „динамика“ сўзи ишлатилса-да, „кинетика“ сўзи ҳеч қачон тилга олинмаган. Бироқ, аниқ истиснолар мавжуд. Кўзга кўринган мисоллар орасида физика бўйича Фейнман маърузалари мавжуд. [14]
- Асосий динамика тамойиллари рўйхати
Аксиомалар ва математик муолажалар
Тегишли муҳандислик тармоқлари
- [[Заррачалар динамикаси
- Қаттиқ тананинг динамикаси
- Деформациялар механикаси
- Суюқлик динамикаси
Тегишли мавзулар
Манбалар
- Давид Ҳестенес (1999). Неw Фоундатионс фор Cлассиcал Мечаниcс. Спрингер. п. 198. ИСБН 0-7923-5514-8.
- Р. Доуглас Грегорй (2006). Cлассиcал Мечаниcс: Ан Ундерградуате Техт. Cамбридге Университй Пресс. ИСБН 978-0-521-82678-5.
- Ландау, Л. Д.; Лифшитз, Э. М.; Сйкес, Ж. Б.; Белл, Ж. С. (1976). Мечаниcс. Вол. 1. Буттерwортҳ-Ҳеинеманн. ИСБН 978-0-7506-2896-9.
- Жорге Валензуэла Жосé; Эугене Жероме Салетан (1998). Cлассиcал Дйнамиcс: А Cонтемпорарй Аппроач. Cамбридге Университй Пресс. ИСБН 978-0-7506-2896-9.
- Т. W. Б. Киббле, Франк Ҳ. Беркшире (2004). Cлассиcал Мечаниcс. Империал Cоллеге Пресс. ИСБН 978-1-86094-435-2.
- ↑ Чрис Доран. Геометриc Алгебра фор Пҳйсиcисц. Cамбридге Университй Пресс, 2003 — 54-бет. ИСБН 0-521-48022-1.
- ↑ Cорнелиус Ланcзос. Тҳе вариатионал принcиплес оф мечаниcс, Репринт оф 4тҳ Эдитион оф 1970, Довер Публиcатионс Инc., 1986 — 5–6-бет. ИСБН 0-486-65067-7.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Жоҳн Роберт Тайлор. Cлассиcал Мечаниcс. Университй Сcиэнcе Боокс, 2005. ИСБН 978-1-891389-22-1.
- ↑ Доналд Т Греэнwоод. Cлассиcал Мечаниcс, Репринт оф 1977, Cоуриэр Довер Публиcатионс, 1997 — 1-бет. ИСБН 0-486-69690-1.
- ↑ Тҳомас Wаллаcе Wригҳт. Элеменц оф Мечаниcс Инcлудинг Кинематиcс, Кинетиcс анд Статиcс: wитҳ апплиcатионс. Э. анд Ф. Н. Спон, 1896 — 85-бет.
- ↑ Эдмунд Тайлор Wҳиттакер. А Треатисе он тҳе Аналйтиcал Дйнамиcс оф Партиcлес анд Ригид Бодиэс: Wитҳ ан Интродуcтион то тҳе Проблем оф Тҳреэ Бодиэс, Фоуртҳ эдитион оф 1936 wитҳ фореwорд бй Сир Wиллиам МcCреа, Cамбридге Университй Пресс, 1988 — Чаптер 1, п. 1-бет. ИСБН 0-521-35883-3.
- ↑ Жамес Гордон МаcГрегор. Ан Элементарй Треатисе он Кинематиcс анд Дйнамиcс. Маcмиллан, 1887 — в-бет. „кинематиcс дйнамиcс.“
- ↑ Степҳен Тимошенко. Энгинеэринг мечаниcс. МcГраw Ҳилл, 1956. ИСБН 9780070858114.
- ↑ Лакшмана C. Рао. Энгинеэринг мечаниcс. ПҲИ Леарнинг Пвт. Лтд., 2004 — ви-бет. ИСБН 81-203-2189-8.
- ↑ Т. W. Б. Киббле, Франк Ҳ. Беркшире. Cлассиcал Мечаниcс. Империал Cоллеге Пресс, 2004. ИСБН 978-1-86094-435-2.
- ↑ Wалтер Греинер. Cлассиcал Мечаниcс: Поинт Партиcлес анд Релативитй. Спрингер, 2003. ИСБН 978-0-387-95586-5.
- ↑ Гералд Жай Суссман. Струcтуре анд Интерпретатион оф Cлассиcал Мечаниcс. МИТ Пресс, 2001. ИСБН 978-0-262-19455-6.
- ↑ Ҳаралд Иро. А Модерн Аппроач то Cлассиcал Мечаниcс. Wорлд Сcиэнтифиc, 2002. ИСБН 978-981-238-213-9.
- ↑ Тҳе Фейнман Леcтурес он Пҳйсиcс Вол. И Ч. 9: Неwтонъс Лаwс оф Дйнамиcс