Anamnez

Анамнез (юнонча: ἀνάμνησις, анамнесис — хотира) — беморнинг ўзидан ёки уни биладиган кишилардан шу беморнинг ҳаёт шароити ва касаллик тарихи ҳақида сўраб тўпланадиган маълумотлар. Анамнез тўғри диагноз қўйишда энг муҳим текширув усулларидан бири. Анамнезга беморнинг шикояти, касалликнинг бошланиши ва кейинги кечиш даври, илгари қандай касалликлар билан оғриганлиги, оилавий шароити, зарарли одатлари (чекиш, спиртли ичимликлар ичиш), турмуш, меҳнат тарзи, авлодларнинг соғ ёки носоғлиги ва ҳоказо киради. Маълумотларнинг янглиш берилиши касалликка диагноз қўйишни мушкуллаштиради ва нотўғри даволашга сабаб бўлади.

Анамнез маълумотлари (касалликнинг ривожланиши, турмуш шароити, олдинги касалликлар, операциялар, шикастланишлар, ҳомиладорлик, сурункали патологиялар, аллергик реаксиялар, ирсият тўғрисидаги маълумотлар) уларни ташхис қўйиш, даволаш усулини танлаш учун тиббий ходим томонидан белгиланади. Касалликларни даволаш ва олдини олишда ҳам муҳим. Анамнезни олиш тиббий тадқиқотнинг асосий усулларидан биридир. Баъзи ҳолларда, умумий текширув билан бирга, қўшимча диагностика муолажаларисиз аниқ ташхис қўйиш имконини беради. Анамнезни олиш тиббиётнинг барча соҳаларида қўлланиладиган универсал диагностика усули ҳисобланади.

Анамнез турлари

Анамнез турларининг қисман рўйхати:

Касаллик тарихи (Анамнесис морби)

Касалликнинг бошланиши, касалликнинг бошланишидан даволаш пайтигача бўлган аломатлар динамикаси, бемор бу касалликни қандай омиллар билан боғлайди, қандай тадқиқотлар ва қандай даволаш ўтказилди ва натижалар қандай.

Ҳаёт тарихи (анамнез витаэ)

Олдинги касалликлар, турли органлар ва орган тизимларининг мавжуд сурункали патологияси, операциялар, шикастланишлар. Беморнинг яшаш шароити ҳам ўрганилади.

Психологик тарихи

Клиник ва психологик ташхис қўйишда бемор ҳақида тўғри тўпланган психологик анамнестик маълумотлар катта рол ўйнайди.

Акушерлик тарихи

Аввалги ҳомиладорлик ҳолатлари, улар қандай давом этгани, натижалари ҳақида маълумот беради.

Гинекологик тарихи

Аввалги гинекологик касалликлар ва аёллар жинсий аъзоларидаги операциялар, ҳайз даври, унинг хусусиятлари, частотаси, оғриқлари, қариндошлар ўртасидаги никоҳ.

Оила тарихи

Қон қариндошларида ўхшаш белгиларнинг мавжудлиги, ирсий касалликлар.

Аллергия тарихи

Аллергик реакциялар, шу жумладан дорилар, вакциналар, озиқ-овқат, ўсимликлар. Аллергия ривожланишидаги намоёнларнинг табиати.

Беморнинг овқатланиш тарихи

Овқатланган овқатнинг табиати, уни истеъмол қилиш частотаси ва маълум вақт оралиғида (одатда 2-5 кун) овқатланиш ҳақида маълумот тўплаш. Бундай маълумотлар шифокорга овқатланиш билан боғлиқ оддий тавсияларни шакллантириш имконини беради.

Суғурта (эксперт) анамнези

Мажбурий тиббий суғурта (ВҲИ) полисининг мавжудлиги/йўқлиги, охирги 12 ой ичида бирон-бир сабабга кўра меҳнатга лаёқацизлик даври (касаллик таътилида қанча вақт бўлганлиги).

Эпидемиологик тарихи

Беморнинг юқумли беморлар билан алоқалари ҳақида маълумот тўплаш, ҳар қандай инфексия эндемик бўлган ҳудудларга саёҳат қилиш. Оммавий озиқ-овқат заҳарланиши бўлса, беморлардан нима истеъмол қилгани ҳақида сўраш лозим. Бундай маълумотлар бизга инфексия ва заҳарланиш манбасини аниқлаш имконини беради.

Адабиётлар

• ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил