André Gide
Андрé Пол Гуиллауме Гиде (1869-йил 22-ноябр – 1951-йил 19-феврал) — франсуз ёзувчиси. У асарларида турли услублардан фойдаланган, ҳамда такрорланмас мавзуларни қамраб олган. У 1947-йил адабиёт бўйича Нобел мукофотига сазовор бўлган. Гиденинг фаолияти рамзий ҳаракатдан бошланиб, икки жаҳон уруши орасидаги империализмни танқид қилишгача бўлган. Элликдан ортиқ китоблар муаллифи Тҳе Неw Ёрк Тимесда „Франсиянинг энг буюк замондоши“ деб таърифланган ва „адабий билимдонлар томонидан ўша асрнинг энг буюк франсуз ёзувчиси“ деб баҳоланган[1].
| Андрé Гиде | |
|---|---|
|
| |
| Таваллуди |
Андрé Паул Гуиллауме Гиде 22-ноябр 1869-йил |
| Вафоти |
19-феврал 1951-йил (81 ёшда) Париж, Франсия |
| Таълими | Лйcéэ Ҳенри-ИВ |
| Мукофотлари | Адабиёт бўйича Нобел мукофоти (1947) |
| Турмуш ўртоғи | Маделеине Рондеаух Гиде |
| Болалари | Cатҳерине Гиде |
| Имзоси | |
|
| |
Ҳаёти
Гиде 1869-йил 22-ноябрда Парижда ўрта ҳол протестант оилада туғилган. Унинг отаси Жан Пол Гуиллауме Гиде Париж университетида ҳуқуқ фанлари профессори бўлиб ишлаган, аммо 1880-йилда, ёш Гиде ўн бир ёшга тўлганида у вафот этади. Унинг онаси Жулиэтте Мариа Рондеаух ва амакиси сиёсий иқтисодчи Чарлес Гиделар эди. Уларнинг асли ота-боболари Италиялик бўлишади, аммо унинг аждодлари Гидос ХВИ асрда протестантизмни қабул қилгандан сўнг Франсия ва бошқа Ғарбий ва Шимолий Европа мамлакатларига кўчиб ўтишган ва Католик Италияда таъқибларга дуч келишган[2][3][4].
1918-йилда Гиде Доротҳй Буссй билан танишади ва дўстлашишади. Улар 30 йилдан ортиқ дўст бўладилар ва Доротҳй Буссй унинг кўплаб асарларини инглиз тилига таржима қилади.
Гиде танқидчи Чарлес Ду Бос билан ҳам яқин дўст бўлган[5]. Улар бирга Франко-Белге Фоернинг а'зоси бўлишган, ҳамда улар 1914-йилда Германиянинг Белгияга бостириб кириши ортидан Парижга келган франко-белгиялик қочқинлар учун иш, озиқ-овқат ва уй-жой топиш учун бирга меҳнат қилганлар[6][7]. Кейинчалик Ду Бос Гидени ўз эътиқодидан вос кечди деб ўйлайди ва ораларига совуқчилик тушади. Натижада, шу сабабли уларнинг дўстлиги ниҳоясига етади[8][9].
Сиёсий қарашлари ва Совет Иттифоқи
Гиде ўз қўлёзмасини нашрга тайёрлашни бошлаганида, бу ҳақда дарҳол Кремлга хабар берилади [10] ва тез орада совет ёзувчиси Иля Эренбург Гиде билан учрашишади. Айрим сабабларга кўра улар нашрни кейинга қолдиришни сўрайдилар, икки кундан сўнг Лоуис Арагон Жеф Ластдан нашрни кейинга қолдиришни сўраб хат ҳам юборади. Бу чоралар ёрдам бермайди ва китоб нашр этилиши билан Гиде совет матбуоти[10][11] ва „СССР дўстлари“ томонидан қораланади. 1937-йилда бунга жавобан Гиде СССР ҳақида кейинги фикрларини нашр этади. Аввалроқ Гиде Троцкйнинг "Тҳе Револутион Бетраед" асарини ўқийди ва Виcтор Серге билан учрашганида Гидега Совет Иттифоқи ҳақида кўпроқ маълумот берган[11].
1930-1940-йиллар
1930-йилда Гиде Бланче Монниэр иши ҳақида "Ла Сéқуэстрéэ де Поитиэрс" номли китобини нашр этди, лекин қаҳрамонларнинг исмларини ўзгартиради. Монниэр 25 йилдан кўпроқ вақт давомида ўз онаси томонидан асирликда бўлган ёш аёл бўлган[12][13].
1939-йилда Гиде нуфузли Библиотҳèқуэ де ла Плéиаде журналида нашр этилган ҳали вафот этмаган илк муаллифга айланди.
У 1942-йилда Франсиядан Африкага боради ва 1942-йил декабридан 1943-йил май ойида франсуз, инглиз ва америкалик кучлар томонидан қайтариб олинмагунча Тунисда яшайди ва у Жазоирга боришга муваффақ бўлади. У ерда эса Иккинчи Жаҳон уруши охиригача қолади[14]. 1947-йилда Гиде „инсон муаммолари ва шароитларини ҳақиқий ва ўткир психологик тушунча билан тақдим этилган кенг қамровли ва бадиий жиҳатдан аҳамиятли асарлари учун“ адабиёт бўйича Нобел мукофотига сазовор бўлди[15]. У ҳаётининг сўнгги йилларининг кўп қисмини ўз журналини нашр этишга бағишлади[16]. Гиде 1951-йил 19-февралда Парижда вафот этади. Афсуски, Рим-католик черкови унинг асарларини 1952-йилда Тақиқланган китоблар индексига жойлаштирган[17].
Манбалар
- ↑ „Неw Ёрк Тимес обитуарй“. www.андрегиде.орг. 2011-йил 6-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 20-март.
- ↑ Wаллаcе Фоwлиэ, Андрé Гиде: Ҳис Лифе анд Арт, Маcмиллан (1965), п. 11
- ↑ Пиэрре де Боисдеффре, Виэ д’Андрé Гиде, 1869–1951: Андрé Гиде авант ла фондатион де ла Ноувелле ревуэ франçаисе (1869–1909), Ҳачетте (1970), п. 29
- ↑ Жеан Делай, Ла жеунессе д’Андрé Гиде, Галлимард (1956), п. 55
- ↑ Wоодwард, Серванне (1997). "Ду Бос, Чарлес". ин Чевалиэр, Траcй. Энcйcлопедиа оф тҳе Эссай. Фитзрой Деарборн Публишерс. п. 233. ИСБН 978-1-135-31410-1. ҳттпс://боокс.гоогле.cом/боокс?ид=нОwБЕсоНиУМC.
- ↑ Давиэс, Катҳерине Жане (2010). "А 'Тҳирд Wай' Cатҳолиc Интеллеcтуал: Чарлес Ду Бос, Трагедй, анд Этҳиcс ин Интерwар Парис". Жоурнал оф тҳе Ҳисторй оф Идеас 71 (4): 655. дои:10.1353/жҳи.2010.0005. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_жоурнал-оф-тҳе-ҳисторй-оф-идеас_2010-10_71_4/паге/655.
- ↑ Приcе, Алан. Тҳе Энд оф тҳе Аге оф Инноcенcе: Эдитҳ Wҳартон анд тҳе Фирст Wорлд Wар. Ст. Мартин'с Пресс, 1996 — 28–9-бет. ИСБН 978-1-137-05183-7.
- ↑ Диэcкманн, Ҳерберт (1953). "Андрé Гиде анд тҳе Cонверсион оф Чарлес Ду Бос". Яле Френч Студиэс (12): 69. дои:10.2307/2929290. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_яле-френч-студиэс_1953_12/паге/69.
- ↑ Wоодwард 1997, с. 233.
- ↑ 10,0 10,1 „(ПДФ) Андре Гиде’с Ретоур де Л’У.Р.С.С. анд Иц Публиcатион Ҳисторй: А Виэw фром тҳе Кремлин“.
- ↑ 11,0 11,1 Алан Шеридан. Андрé Гиде: А Лифе ин тҳе Пресент (1999)
- ↑ Пужолас, Мариэ. Эн тоурнаге, ун доcументаире сур л’инcроябле аффаире де „Ла сéқуэстрéэ де Поитиэрс“. Франcе ТВ инфо. Феб 27, 2015
- ↑ Левй, Аудрей. Дестинс де феммес: Cес Поитевинес плус оу моинс céлèбрес ауронт марқуé л’Ҳистоире. Ле Поинт. Апр 21, 2015.
- ↑ ЎБриэн, Жустин. Тҳе Жоурналс оф Андре Гиде Волуме ИВ 1939–1949. Транслатед фром тҳе Френч. Сеcкер & Wарбург, 1951.
- ↑ „Тҳе Нобел Призе ин Литературе 1947“. www.нобелпризе.орг. Қаралди: 2018-йил 20-март.
- ↑ „Андрé Гиде (1869–1951)“. Мусéэ виртуэл ду Протестантисме франçаис. Қаралди: 2010-йил 6-сентябр.
- ↑ Андрé Гиде Биограпҳй (1869–1951). энинимпорц.cом
Ҳаволалар
- Cатҳерине Гиде Жамғармасининг веб-сайти унинг қизи Cатҳерине Гиде томонидан бошқарилади
- Гидиан тадқиқотлари маркази
- Андрé Гиде ишлари
- Андрé Гиденинг асарлари
- Андрé Гиденинг асарлари ва у ҳақидаги асарлар
- Ишлар рўйхати
- Андрé Гиденинг асарлари
- Андре Гиде Гоодреадс да
- Амис д’Андре Гиде франсуз тилида
- Андре Гиде, 1947-йил адабиёт бўйича Нобел мукофоти лауреати
- Андре Гиде: Қисқача кириш
- Жерсидаги Мадриядаги Гиде
- ХХ аср Неwспапер cлиппингс абоут Андрé Гиде