Андрей Иванович Борисенко (русча: Андрей Иванович Борисенко; 1964-йил 17-апрелда туғилган) - рус космонавти[1]. У 2003-йил май ойида космонавт этиб сайланган ва Халқаро космик стансияда икки узоқ муддатли миссия фахрийси ҳисобланади.

Андрей Борисенко
Таваллуди 1964-йил 17-апрел (1964-04-17) (62 ёш)
Миллати Рус
Космик карера
Космосдаги вақт
337 кун 8 соат 57 дақиқа
Танлаш 2003
Миссиялар Союз ТМА-21 (Эхпедитион 27/28), Союз МС-02 (Эхпедитион 49/50)
Миссия белгиси

Борисенко Халқаро космик стансияга (ХКС) 27-узоқ муддатли миссия бўлган 27-экспедицияда Союз ТМА-21 бортида борт муҳандиси бўлиб ишлаган. У, шунингдек, 28-экспедиция учун Халқаро космик стансия қўмондони бўлган. У иккинчи марта 2016-йил октябр ойида Союз МС-02 бортида 49/50-экспедициянинг борт муҳандиси сифатида парвоз қилди. У 2017-йил апрел ойида Ерга қайтди.

Шахсий

Борисенко Наталя Александровна Борисенкога уйланган[2] Уларнинг Иван исмли ўғли ва қизи бор. Унинг ота-онаси Иван Андреэвич ва Наталя Михайловна Борисенко Санкт-Петербургда истиқомат қилишади. Унинг севимли машғулотларига балиқ овлаш, бадминтон ва саёҳатлар киради.

2018-йилда Россия бўлими томонидан ташкил этилган Лицей Халқаро де Саинт-Гермаин-эн-Лае кўргазмасида у экспозицияда иштирок этиш учун костюмини берди.

Таълим

Борисенко 1981-йилда 30-сонли Ленинград физика-математика мактабини тамомлаган. Кейин у Ленинград ҳарбий-механика институтига ўқишга кирди ва 1987-йилда уни "Парвоз ва бошқарув динамикаси" малакаси билан тамомлади[2]..

Тажриба

Институтни тугатгандан сўнг Борисенко 1987—1989-йилларда ҳарбий қисмда ишлади. 1989-йилда у РСC Энергиа компаниясида ишлай бошлади. У ерда "Мир" ҳаракатини бошқариш тизими учун масъул бўлди ва Миссияларни бошқариш маркази - Москва (МCC-М) борт тизимларининг ишлашини таҳлил қилиш кенгашида қатнашди. 1999-йилда Борисенко МCC-Мда биринчи навбатда Мир космик станциясида, кейин эса Халқаро космик стансияда (ХКС) сменали парвоз директори бўлган[2]

Космонавт фаолияти

Коинот станциясида Борисенко Россиянинг КПТ-10 "Кулоновский Кристалл" тажрибасини ўтказмоқда.

Борисенко 2003-йил 29-майда РСC Энергиа компаниясидан космонавтликка номзод сифатида танланди[3].. У 2003-йил июн ойида космик парвозлар бўйича асосий тайёргарликни бошлаган ва 2005-йил июн ойида давлат имтиҳонларини аъло баҳоларга топшириб, уни тугатган. У 2005-йил 5-июлда Идоралараро малака комиссиясидан синов-космонавт малакасини олди. 2005-йил июлидан 2008-йил августигача космик парвозлар бўйича малака ошириш курсларида қатнашган.

Ўзининг биринчи топшириғи сифатида 24/25 экспедицияси учун захира ИСС борт муҳандиси ва "Союз" командири этиб тайинланган эди. Кейичалик экипаж ўзгариши сабабли у ИСС 23/24 экспедициясининг захира экипажи вазифасига кўчирилган, захира ИСС борт муҳандиси ва қўмондони сифатида ўқитилган[4].

Экспедиция 27/28

2010-йил апрел ойида "Союз ТМА-18"да ИСС 23/24 экспедицияси ишга туширилгандан сўнг, Борисенко парвознинг захира экипажидаги вазифаларидан озод қилинди ва 27/28 экспедициясининг бош экипажига, 27-экспедицияда борт муҳандиси ва Экспедиция 28 командири лавозимига тайинланди. У ва унинг икки ҳамроҳи Роскосмоснинг “Союз” командири Александр Самокутяев ва НАСА астронавти Роналд Гаран 2011-йил 4-апрел куни УТC вақти билан соат 23:18:20да Бойқўнғир космодромидаги Гагарин старт майдончасидан “Союз ТМА-21 ” бортида учдилар. "Союз ТМА-21"нинг учирилиши Юрий Гагарин томонидан 1961-йилда амалга оширилган биринчи космик парвозининг 50 йиллигига бағишланди[5]. Икки кунлик автоном парвоздан сўнг "Союз ТМА-21" космик кемаси 6-апрел куни соат 23:09да Халқаро космик стансияга (ХКС) қўшилди. Экипаж россиялик қўмондон Дмитрий Кондратеэв, НАСА астронавти Кетрин Коулман ва италиялик астронавт Паоло Несполи билан бирга 27-экспедиция экипажига расман қўшилди[6].

"Союз ТМА-21" экипаж а'золари Рон Гаран (чапда), Александр Самокутев (ўртада) ва Борисенко (ўнгда).

2011-йил 22-майда Кондратев қўмондонликни расман Борисенкога топширди. 27-экспедиция 2011-йил 24-майда Кондратев, Коулман ва Несполининг “Союз ТМА-20” бортида жўнаб кетиши билан расман якунланди[7]. Тез орада Экспедиция 28 экипажига россиялик космонавт Сергей Волков, ЖАХА астронавти Сатоши Фурукава ва НАСА астронавти Майк Фоссум бўлган Союз ТМА-02М экипажи қўшилди[8].

Борисенко ХКС бортида бўлиши 16-сентябр куни соат 00:38да “Союз ТМА-21” космик кемаси Россия сегментининг “Поиск” модулидан узилганида якунланди[9]. Ўша куни Борисенко ва унинг икки ҳамроҳи Александр Самокутяэв ва Рон Гаран бўлган "Союз ТМА-21" капсуласи Қозоғистоннинг Жезказган шаҳридан 93 мил жануби-шарқда (УТC вақти билан соат3:59:39) қўнди[10]. Қайта кириш вақтида "Союз" кемасига Москва яқинида жойлашган Королёвдаги Россия миссияни назорат қилиш нуқтасидан коинот кемасига такрорий қўнғироқлар бир неча дақиқа давомида жавобсиз қолди. Охир-оқибат экипаж ва қўниш жойини айланиб юрган самолёт ўртасида алоқа ўрнатилди.

Борисенко "Союз" қўниш капсуласидан чиқариб олинганидан сўнг "бош бармоғини юқорига кўтариш" сигналини кўрсатиб, ердаги кайфиятини билдирди. У ва унинг ҳамкасблари кейинги тиббий кўрикдан ўтиш учун пуфланадиган ўриндиқларда шифохонага олиб кетилди. Борисенко Қозоғистоннинг Қарағанда аэропортидаги анъанавий кутиб олиш маросимида қатнашгач, Россиянинг Стар cитйдаги машғулот базасига қайтиш учун самолётга ўтирди.

Экспедиция 49/50

Борисенко 2016-йил Рождество арафасида суратга олинган

Борисенко 2016-йил 19-октябрда “Союз МС-02” бортида парвоз муҳандиси сифатида иккинчи марта космосга учган[11]. Учириш дастлаб 23-сентябрга режалаштирилган эди, аммо космик кемадаги техник муаммолар туфайли кечиктирилди[12].

Борисенко (ўнгда), "Союз МС-02" экипаж а'золари Шейн Кимбро (чапда) ва қўмондон Сергей Рижиков (ўртада) билан бирга.

Борисенко ва унинг икки экипаж ҳамкори Роскосмос космонавти Сергей Рижиков ва НАСА астронавти Шейн Кимбро 21-октябр куни икки кунлик учишда сўнг ХКСга туташди ва россиялик қўмондон Анатолий Иванишин, ЖАХАдан Он Такози ва НАСАдан Кетлин Рубинсларни ўз ичига олган 49-экспедицияга расман қўшилди. Союз МС-02 учиш ойлик кечикишга дуч келганлиги сабабли топшириқ муддати қисқа эди. 49-экспедиция 2016-йил 30-октябрда Иванишин, Ониши ва Рубинс билан Союз МС-01 бортида Ерга қайтганда якунланди[13].

Борисенко "Союз МС-02" қўнганидан кейин.

2016-йил 19-ноябрда россиялик космонавт Олег Новицкий, франсуз астронавти Томас Пескет ва НАСА астронавти Пегги Уицон бўлган “Союз МС-03” стансияга қўниб, 50-экспедиция экипажининг қолган аъзолари Борисенко ва унинг икки экипаждошига қўшилди[14]. Экспедиция давомида ХКСнинг Россия орбитал сегменти "Прогресс МС-04" экипажсиз захира кемасини кутиб олиши керак эди. Бироқ космик кема "Союз-У" ракетасининг учинчи босқичи билан боғлиқ муаммо туфайли ХКСга этиб бормаган[15]. 2017-йил феврал ойида Прогресс МС-05 ишга туширилиши билан 50-экспедиция давомидаги прогресс парвозлари тезда тикланди[16].

Борисенко 2017-йил 10-апрелгача Рижиков ва Кимброугҳ билан ХКСдан чиқарилиб, 50-экспедицияни расман тугатиб, 51-экспедицияни ишга туширгунга қадар Экспедиция 50 экипажида борт муҳандиси сифатида ишлашни давом эттирди. Учовлон экспедицияни якунлаб, беш соатдан камроқ учиб, Қозоғистон даштига эсон-омон қўнди. Шу билан 173 кунлик космик парвозни якунлади ва Борисенконинг коинотдаги умумий вақти 337 кунга етди[17].

Манбалар

  1. ↑ „Cосмонаут Биограпҳй: Андреи Борисенко“. www.спаcефаcц.де. Қаралди: 2021-йил 11-июн.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 НАСА. „Биограпҳиcал Дата: Андрей Иванович Борисенко“ (2010-йил 1-март). 27-май 2010-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 3-июн 2010-йил.
  3. ↑ Руссиан Федерал Спаcе Агенcй. „Союз ТМА-21 Приме Cреw. Андреи БОРИСЕНКО - Флигҳт Энгинеэр“ (27-март 2011-йил). 15-март 2012-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 30-апрел 2011-йил.
  4. ↑ „Центр подготовки космонавтов им. Ю.А.Гагарина. Официальный Wеб-сайт“ (ру). www.гcтc.ру. Қаралди: 2021-йил 11-июн.
  5. ↑ „Союз ТМА-21“. www.руссианспаcеwеб.cом. Қаралди: 2021-йил 11-июн.
  6. ↑ „Руссиа'с Союз ТМА-21 wитҳ неw ИСС cреw лаунчед фром Баиконур“. РИА Новости (5-апрел 2011-йил). 15-май 2011-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 6-апрел 2011-йил.
  7. ↑ „Спаcефлигҳт миссион репорт: Союз ТМА-20“. www.спаcефаcц.де. Қаралди: 2021-йил 11-июн.
  8. ↑ „Союз ТМА-02М“. www.руссианспаcеwеб.cом. Қаралди: 2021-йил 11-июн.
  9. ↑ Wиллиам Ҳарwоод. „Тҳреэ-ман cреw ретурнс фром ҳалф-еар спаcефлигҳт“. Спаcефлигҳт Ноw (16-сентабр 2011-йил). Қаралди: 16-сентабр 2011-йил.
  10. ↑ „Союз астронауц ланд ин Казакҳстан“. Тҳе Телеграпҳ (16-сентабр 2011-йил). 17-сентабр 2011-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 17-сентабр 2011-йил.
  11. ↑ „Союз МС-02 миссион“. www.руссианспаcеwеб.cом. Қаралди: 2021-йил 11-июн.
  12. ↑ Ҳарwоод. „Руссианс делай нехт cреw лаунч то статион – Спаcефлигҳт Ноw“ (эн-УС). Қаралди: 2021-йил 11-июн.
  13. ↑ „Фирст Союз МС флиэс“. www.руссианспаcеwеб.cом. Қаралди: 2021-йил 11-июн.
  14. ↑ „Мултинатионал Союз Cреw боардс Спаcе Статион афтер флаwлесс тwо-дай Флигҳт – Союз МС-03 | Спаcефлигҳт101“ (эн-УС). 2022-йил 24-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 24-июн.
  15. ↑ Гебҳардт. „Прогресс МС-04/65П фаилс дуринг лаунч то тҳе ИСС“ (эн-УС). НАСАСпаcеФлигҳт.cом (2016-йил 1-декабр). Қаралди: 2021-йил 11-июн.
  16. ↑ „Прогресс МС-05 то ресуме Руссиан cарго супплиэс то ИСС“. www.руссианспаcеwеб.cом. Қаралди: 2021-йил 11-июн.
  17. ↑ Бергин. „Союз МС-02 ретурнс тҳреэ персон cреw баcк то Эартҳ“ (эн-УС). НАСАСпаcеФлигҳт.cом (2017-йил 10-апрел). Қаралди: 2021-йил 11-июн.