Ziyosfera

Andrey Tarkovski

Андрей Арсеневич Тарковский (рус. Андрей Арсеневич Тарковский; 1935-йил 4-апрел — 1986-йил 29-декабр) — совет-рус кинорежиссёри, ссенарийнавис ва кино назариётчиси[1]. У барча даврларнинг энг буюк ва энг нуфузли режиссёрларидан бири ҳисобланади. У секин суратларда узоқ давом этадиган ва поэтик кинонинг етакчи вакилларидан биридир.

Андрей Тарковский
Таваллуди 1932-йил 4-апрел
Заврежие, Совет Иттифоқи
Вафоти 1986-йил 29-декабр
Париж, Франсий
Фаолият йиллари 1958-1986
Мукофотлари БАФТА Ленин ордени

Ҳаёти

1932-йил 4-апрелда Совет Иттифоқида туғилган. Сергей Эйзенштейндан кейинги машҳур совет киноижодкорларидан бири. Андрей Тарковский машҳур шоир Арсений Тарковскийнинг ўғли. ВГИК (Геросимов номидаги Киноматография институти) Совет кино мактабига киришдан олдин мусиқа ва араб тилини ўрганган. У ВГИКда таниқли режиссёр Михаил Роммнинг шогирди бўлди. Ромм ўз шогирдларини индивидуал қобилиятларини ривожлантиришга ундайдиган одам эди.

Тарковский Венеция кинофестивалида бош мукофотни қўлга киритган „Иваново децтво“ („Иваннинг болалиги“ 1962) номли биринчи тўлиқ метражли спектакли билан халқаро кино майдонида эътиборга тушди. Ўша йили 30-сентабрда унинг биринчи фарзанди Арсений Тарковский дунёга келди.

У 1965-йилда ХВ аср рус пиктограммачи Андрей Рублёвнинг ҳаёти ҳақида „Андрей Рублев“ филмини суратга олди. Филм 1966-йилда экранга чиқди. Аммо Совет Иттифоқи билан боғлиқ муаммолар сабаб қайта намойиш этилмади. Тарковский филмни бир қанча жойларини кесишга мажбур бўлди. Натижада турли ҳажмдаги бир неча хил версиялар пайдо бўлди.1971-йилга келиб Совет Иттифоқида қисқартирилган филм версияси кенг тарқалди. Шунга қарамай филмнинг бюджети 1 миллион рублдан кўпроқ эди. Бу ўша давр учун катта натижа. Филмнинг бир версияси 1969-йилда Канн кинофестивалида намойиш этилган ва ФИПРЕСCИ мукофотига сазовор бўлган. 1973-йилдан 1974-йилгача у отасининг баъзи шеърларини ўзида мужассам этган автобиографик ва ноанъанавий тарзда тузилган „Ойна“ филмини суратга олди. Ушбу филмда Тарковский урушдан азият чеккан болалик даврини тасвирлаган. Филм Соват ҳукумати томонидан яхши баҳоланмади. Филм анчагина расмий тўсиқларга учради ва „учинчи даража“га қўйилди. Бу жуда чекланган намойиш уни фақат учинчи даражали кинотеатрлар ва ишчилар клубларида кўрсатишга рухсат берди. Филм даромад келтирмади. Бу эса филм ижодкорларининг давлат пулини бекорга совуришда айбланишга олиб келиши ва калажагига жиддий таъсир қилиши мумкин эди.

Тарковский 1982-йилда „Носталгия“ филмини суратга олишни бошлаш учун Италияга келди. Аммо кейин МосФилм лойиҳадан воз кечди, шунинг учун у Италия РАИдан молиявий ёрдам сўради ва олди. Тарковский филмни 1983-йилда тугатди ва у Канн кинофестивалида тақдим этилди. У ерда ФИПРЕСCИ мукофоти ва Экуменик ҳакамлар ҳай’ати мукофотига сазовор бўлди. Тарковский, шунингдек, Роберт Брессон билан „Гранд Прих ду cинéма де cреативе“ деб номланган махсус мукофотни ҳам қўлга киритди. Совет ҳукумати филмнинг „Олтин палма япроғи“ни қўлга киритишига йўл қўймаслик учун ҳаракат қилди.Бу эса, Тарковскийнинг Совет Иттифоқида бошқа ҳеч қачон ишламаслик қарорини қатийлаштирди. Канндан кейин у Клаудио Аббадонинг раҳбарлиги остида Қироллик опера театрида „Борис Годунов“ операсини саҳналаш ва хореографлик қилиш учун Лондонга борди.

1990-йилда Тарковский „кино санъатига қўшган улкан ҳиссаси, умуминсоний қадриятлар ва инсонпарварлик ғояларини тасдиқловчи инновацион филмлар“ учун Ленин мукофотига сазовор бўлди.

Манбалар

Ҳаволалар

  1. ↑ Петер Роллберг. Ҳисториcал Диcтионарй оф Руссиан анд Совиэт Cинема. УС: Роwман & Литтлефиэлд, 2009 — 685-690-бет. ИСБН 978-0-8108-6072-8.  
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Andrey_Tarkovski" dan olindi