Андрей Евгеневич Есипенко[а] (2002-йил 22-мартда туғилган) — россиялик шахмат гроссмейстери ҳисобланади. У 2012-йилда 10 ёшгача бўлган ўсмирлар ўртасидаги Европа чемпионатида ғолиб чиққан бўлса, 2017-йилга келиб 16 ёшгача бўлган ўсмирлар ўртасидаги Европа ва жаҳон чемпионатларида ҳам зафар қучган. Шунингдек, Есипенко 2026-йилги Номзодлар турнирига йўлланмани қўлга киритган шахматчилар қаторидан жой олган.

Андрей Есипенко

Есипенко 2023-йилда
Тўлиқ исми Андрей Евгеневич Есипенко
Мамлакат
  • Россия (2022-йилгача, 2025-йилдан бери)[1]
  • ФИДЕ (2022–2025)
Туғилиши 2002-йил 22-март (2002-03-22) (24 ёш)
Новочеркасск, Россия
Саравҳа Гроссмейстер (2018)
ФИДЕ рейтинг 2692 (ноябр 2026)
Юқори рейтинги 2723 (2022-йил март)
Рейтинг Но. 45 (ноябр 2026)
Юқори рейтинги № 24 (2022-йил март)

Есипенко бошқа 43 нафар россиялик элита шахматчилари билан биргаликда Россия президенти Владимир Путинга очиқ хат имзолаб, 2022-йилда Россиянинг Украинага бостириб киришига қарши норозилик билдирган ва Украина халқи билан бирдамлик изҳор қилган[2].

Шахматдаги фаолияти

Фаолиятининг бошланиши

Есипенко Ростов вилоятидаги Новочеркасск шаҳрида[3] рус оиласида дунёга келган бўлиб, беш ёшидан бошлаб шахмат билан шуғуллана бошлаган[4]. 2012-йилда у 10 ёшгача бўлган ўсмирлар ўртасидаги Европа чемпиони унвонига сазовор бўлган. 2013-йилда у ФИДЕ устаси даражасини эгаллаган. 2017-йил охирига келиб Есипенко гроссмейстерлик учун зарур бўлган барча нормаларни бажарган ва 2018-йилнинг апрел ойида ФИДЕ томонидан ушбу олий унвон билан тақдирланган[5].

2017-йилнинг 30-майидан 10-июнига қадар у 2017-йилги Европа шахсий чемпионатида иштирок этган. Мазкур мусобақада Есипенко 11 имкониятдан 6½ очко тўплашга муваффақ бўлган (+4–2=5)[6]. Унинг перформанс рейтинги 2618 ни ташкил этган[7]. Ўша йилнинг ўзида у 16 ёшгача бўлган ўсмирлар ўртасидаги Европа ва жаҳон чемпионлигини қўлга киритган[3].

Декабр ойида Есипенко 2017-йилги Шахмат бўйича жаҳон рапид чемпионатида қатнашиб, 15 имкониятдан 7½ очко тўплаган ва 2622 перформанс рейтингини қайд этган[8]. Турнир давомида у Сергей Каржакинга қарши ўйинда фарзинини қурбон қилган бўлиб, таниқли шахмат мутахассиси Леонард Барден бу ҳаракатни „йилнинг энг яхши юриши“ деб атаган[9]. Шунингдек, у Блитз шахмат бўйича жаҳон чемпионатида 21 имкониятдан 11½ очко тўплаган ҳолда, 138 нафар иштирокчи орасида 41-ўринни эгаллаган[10].

2018-йил феврал ойида Есипенко Аэрофлот Опен турнирида ўз имкониятларини синаб кўрган. У 92 нафар иштирокчи орасида 57-ўринни эгаллаб[11], 9 имкониятдан 4 очко тўплашга эришган (+1–2=6)[12]. Кейинчалик, март ойида у Шахмат бўйича Европа шахсий чемпионатида иштирок этиб, 11 имкониятдан 7 очко (+4–1=6) билан 48-ўринни банд этган[13].

2019-йилдан ҳозирги вақтгача

Есипенко 2019-йил январ ойида ўтказилган Тата Стеэл Чалленгерс турнирида иштирок этган ва 13 имкониятдан 8½ очко (+5–1=7) тўплаган ҳолда иккинчи ўринни эгаллаган[14]. Март ойида у яна бир бор Шахмат бўйича Европа шахсий чемпионатида қатнашган. Унда 11 имкониятдан 7½ очко (+6–2=3) тўплаб, 16-ўринни эгаллаган ҳамда 2019-йилги Жаҳон кубогига йўлланмани қўлга киритган[15]. Мазкур Жаҳон кубогида Есипенко биринчи босқичдаёқ собиқ ФИДЕ жаҳон чемпиони Руслан Пономарёвни мағлуб этган[16]. Иккинчи босқичда Пётр Свидлерга қарши баҳсда у классик партияларни дуранг билан якунлаган бўлса-да, рапид тай-брекларида мағлуб бўлган[17].

2020-йил январ ойида Есипенко Гибралтар Мастерс турнирида қатнашган. Олти раунддан сўнг у 5½/6 очко билан якка пешқадамга айланган[18]. Якунда эса 2809 перформанс рейтинги билан 7½/10 очко тўплаган ҳолда биринчи ўринни бўлишиб олган. Тўрт кишилик тай-брек плей-оффида у ярим финалда бўлажак турнир ғолиби Давид Паравянга имкониятни бой берган[19].

Есипенко 2021-йил январ ойида Тата Стеэл Мастерс турнирида иштирок этган. Саккизинчи раундда у жаҳон чемпиони Магнус Cарлсенни классик вақт назоратидаги биринчи ўйинларида мағлуб этган[20]. Карлсен Сицилия ҳимояси, Шевенинген вариантини танлаган бўлиб, Есипенко бунга жавобан Керес ҳужумидан илҳомланган тажовузкор 8.г4 вариантини қўллаган[21]. Бу мағлубият Карлсен учун 2011-йилдан бери ўсмир шахматчига (стандарт вақт назоратида) биринчи бой берилган ўйин бўлган[22]. Шунингдек, бу унинг 2015-йилдан бери рейтинги 2700 дан паст бўлган ўйинчидан қабул қилган илк мағлубияти бўлган[23]. Есипенко мазкур турнирни 2815 перформанс рейтинги ва 13 имкониятдан 8 очко (+4–1=8) билан учинчи ўринда якунлаган[24].

Кейинчалик Есипенко 2021-йилги Жаҳон кубогида иштирок этган. У Тҳаи Даи Ван Нгуен[25], Нижат Абасов[26] ва Даниил Дубовни[27] мағлуб этиб, бешинчи босқичга қадар етиб борган. Бироқ, бу босқичда у Магнус Cарлсенга блис тай-брекларида имкониятни бой бериб, мусобақани тарк этган[28].

Шунингдек, шахматчи 2021-йилнинг октябр ойида бўлиб ўтган Россия шахмат чемпионатининг 74-нашрида ҳам қатнашган[29]. У 11 имкониятдан 5,5 очко тўплаб, тай-брек натижаларига кўра бешинчи ўринни эгаллаган.

2022-йилда Есипенко 2022 Аиртҳингс Мастерс турнирида иштирок этган[30]. Дастлабки босқичда 24 очко билан 4-ўринни эгаллаган бўлса, чорак финалда Эриc Ҳансенни 3-1 ҳисобида мағлуб этган[31]. Ярим финалда эса Иан Непомниачтчига 2,5-0,5 ҳисобида бой берган[32].

2022-йилнинг феврал ва март ойларида Есипенко ФИДЕ Гранд Прих 2022 турнирларида қатнашган[33]. Биринчи босқичда у А гуруҳида 3,5/6 натижа билан иккинчи ўринни эгаллаган[34]. Учинчи босқичда эса ўз гуруҳида охирги ўринни банд этиб, умумий ҳисобда 16-ўрин билан мусобақани якунлаган[35].

2023-йил феврал ойида шахматчи Дüсселдорфда ўтказилган WР Чесс Мастерс турнирида иштирок этган ва 4/9 натижа билан 5-ўринни бўлишиб олган[36]. Ўша йилнинг мартида эса у Шахмат бўйича Европа шахсий чемпионатида 8-ўринни эгаллаб, 2023-йилги Жаҳон кубогида қатнашиш ҳуқуқини қўлга киритган[37].

2024-йил декабр ойида Есипенко якуний раундда гроссмейстер Аржун Эригаиси билан дуранг ўйнаган ҳолда, 7,5/9 очко тўплаб, Қатар Мастерс турнири ғолибига айланган[38].

2025-йил ноябрида у ФИДЕ жаҳон кубогида ярим финалга қадар етиб борган. Ярим финалда Wеи Йига бой берган бўлса-да, учинчи ўрин учун кечган баҳсда ўзбекистонлик гроссмейстер Нодирбек Ёқуббоевни мағлуб этган. Ушбу натижа унга 2026-йилги Номзодлар турнирида иштирок этиш имконини берган[39].

Есипенко 2026-йилги Номзодлар турнирида ўз имкониятларини намойиш этган ҳолда, 14 имкониятдан 4,5 очко тўплаган (+0−5=9) ва саккиз нафар иштирокчи орасида охирги ўринни эгаллаган[4].

Эслатмалар

  1. ↑ Андрей Евгеньевич Есипенко (рус тили).

Манбалар

  1. ↑ ФИДЕ Профиле ас оф Април 15, 2025 анд Май 4, 2025
  2. ↑ „'Стоп тҳе wар.' 44 Топ Руссиан Плаерс Публиш Опен Леттер То Путин“, Чесс.cом, 3 Марч 2022
  3. ↑ 3,0 3,1 Фриэдел, Фредериc „Гуэсс wҳо cаме то энcоураге тҳе Руссиан Олймпиад теамс?“. ЧессБасе (2018-йил 21-сентябр).
  4. ↑ 4,0 4,1 Доггерс, Петер „Жуниор Спеэд Чесс: Сарана-Эсипенко превиэw“. Чесс.cом (2019-йил 13-июн).
  5. ↑ Стафф wритер(с). „1ст қуартер Пресидентиал Боард Меэтинг 2018“. ФИДЕ (2018). 2020-йил 11-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2026-йил 12-май.
  6. ↑ Стафф wритер(с). „Эуропеан Индивидуал Чесс Чампионшип 2017 - Финал Ранкинг афтер 11 Роундс“. Чесс Ресулц (2017-йил 19-июл).
  7. ↑ Стафф wритер(с). „Эуропеан Индивидуал Чесс Чампионшип 2017 - Плаер инфо“. Чесс Ресулц (2017-йил 19-июл).
  8. ↑ Стафф wритер(с). „ФИНАЛ Стандингс Рапид ОПЕН“. ФИДЕ (2017-йил 28-декабр).
  9. ↑ Барден, Леонард „Ветеран Вишй Ананд сеcурес сурприсе титле ат wорлд рапидс ин Риядҳ“. Тҳе Гуардиан (2017-йил 29-декабр).
  10. ↑ Стафф wритер(с). „ФИНАЛ Стандингс Блитз ОПЕН“. ФИДЕ (2017-йил 30-декабр).
  11. ↑ Стафф wритер(с). „Аэрофлот Опен 2018 А“. Чесс Ресулц (2018-йил 28-феврал).
  12. ↑ Стафф wритер(с). „Аэрофлот Опен 2018 А: Эсипенко Андрей“. Чесс Ресулц (2018-йил 28-феврал).
  13. ↑ Стафф wритер(с). „Эуропеан Индивидуал Чесс Чампионшип 2018“. Чесс Ресулц (2018-йил 28-март).
  14. ↑ МcГоуртй, Cолин „Тата Стеэл 2019, 13: Cарлсен'с Магнифиcент Севен“. Чесс24 (2019-йил 28-январ).
  15. ↑ Эуропеан Индивидуал Чесс Чампионшип 2019: Эсипенко Андрей чесс-ресулц
  16. ↑ Доггерс, Петер „Навара, Наидицч, Пономариов, Wожтасзек Эарлй Виcтимс Ат ФИДЕ Чесс Wорлд Cуп“. Чесс.cом (2019-йил 13-сентябр).
  17. ↑ Доггерс, Петер „ФИДЕ Чесс Wорлд Cуп: Гири Тҳроугҳ Ин Армагеддон“. Чесс.cом (2019-йил 16-сентябр). Қаралди: 2022-йил 3-октябр.
  18. ↑ „Гибралтар Мастерс 2020: Эсипенко леадс ҳалфwай тҳроугҳ“. ФИДЕ (2020-йил 27-январ). Қаралди: 2022-йил 3-октябр.
  19. ↑ Cолодро, Cарлос Алберто „Давид Паравян wинс Гибралтар Мастерс ин тҳриллинг плаёфф“. ЧессБасе (2020-йил 31-январ). Қаралди: 2022-йил 3-октябр.
  20. ↑ „Тата Стеэл 8: Эсипенко cрушес Cарлсен | Фироузжа топ“ (эн). чесс24.cом. Қаралди: 2021-йил 26-январ.
  21. ↑ „Тата Стеэл 2021: Фироузжа шооц аҳеад“.
  22. ↑ Эсипенко сcорес а тҳумпинг виcторй овер Cарлсен ин Тата Стеэл Роунд 8, Тҳе Wеэк ин Чесс, 24 Жануарй 2021
  23. ↑ Доггерс, Петер „Тата Стеэл Чесс 2021: Эсипенко Шоcкс Cарлсен ас Фироузжа Грабс Соле Леад“. Чесс.cом (2021-йил 25-январ).
  24. ↑ Жорден ван Фореэст геwиннт дас Тата-Стеэл-Турниэр ЧессБасе
  25. ↑ Доггерс, Петер „ФИДЕ Wорлд Cуп Р2.3: Домингуэз, Фироузжа Оут Он Wилд Армагеддон Дай“. Чесс.cом.
  26. ↑ Доггерс, Петер „ФИДЕ Wорлд Cуп Р3.2: Cаруана Кноcкед Оут“. Чесс.cом.
  27. ↑ Доггерс, Петер „ФИДЕ Wорлд Cуп Р4.3: Cарлсен, Ивиc Амонг Финал 16“. Чесс.cом.
  28. ↑ Доггерс, Петер „ФИДЕ Wорлд Cуп Р5.3: Cарлсен Беац Эсипенко Ин Эпиc Тиэбреак“. Чесс.cом.
  29. ↑ „Руссиан Чампионшип Суперфинал 2021“. чесс.cом (2021). Қаралди: 2023-йил 10-январ.
  30. ↑ [1] ЧессБасе
  31. ↑ АлехЕрмо. „Аиртҳингс Мастерс Дай 5: Непо, Cарлсен, Артемиэв, Эсипенко Wин“. чесс.cом (2022-йил 24-феврал). Қаралди: 2023-йил 10-январ.
  32. ↑ Леонард Барден. „Чесс: Фиде cанcелс Мосcоw Олймпиад ас Cарлсен беац Cовид то реач финал“. тҳегуардиан.cом (2022-йил 25-феврал). Қаралди: 2023-йил 10-январ.
  33. ↑ „ФИДЕ Гранд Прих: Эсипенко реплаcес Андреикин ин Берлин“. фиде.cом (2022-йил 18-март). Қаралди: 2023-йил 10-январ.
  34. ↑ „ФИДЕ Гранд Прих Берлин – Роунд 1 Реcап“. фиде.cом (2022-йил 23-март). Қаралди: 2023-йил 10-январ.
  35. ↑ CҲЕССcом. „ФИДЕ Гранд Прих 2022: Алл Тҳе Информатион“. чесс.cом (2022-йил 4-апрел). Қаралди: 2023-йил 10-январ.
  36. ↑ „Wҳо плайс агаинст wҳом анд wҳен?“ (эн-ГБ). wр-чесс.cом. 2024-йил 25-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 26-март.
  37. ↑ „Чесс-Ресулц Сервер Чесс-ресулц.cом - Эуропеан Индивидуал Чесс Чампионшип 2023“. чесс-ресулц.cом. Қаралди: 2023-йил 26-март.
  38. ↑ Доггерс (ПетерДоггерс), Петер „Эсипенко Wинс Қатар Мастерс; Аржун Миссес Чанcе То Cатч Cаруана Ин ФИДЕ Cирcуит“ (эн-УС). Чесс.cом (2024-йил 12-декабр). Қаралди: 2024-йил 15-декабр.
  39. ↑ „Тоурнамент Браcкет“ (2025-йил 23-ноябр).

Ҳаволалар