Andromeda polifolia
Андромеда полифолиа, умумий номи боғли бибария, — Шимолий ярим шарнинг шимолий қисмларида ўсувчи Эриcаcеаэ оиласига мансуб гулли ўсимлик тури. Бу тур Андромеда туркумининг ягона вакили бўлиб, фақат совуқ торф тўпланадиган жойларда ботқоқларда учрайди.
| Андромеда полифолиа | |
|---|---|
| Илмий таснифлаш | |
| Ўсимликлар | |
| Юксак ўсимликлар | |
| Гулли ўсимликлар | |
| Икки уруғпаллалилар | |
| Астеридс | |
| Эриcалес | |
| Эриcаcеаэ | |
| Ваccиниоидеаэ | |
| Андромедеаэ | |
| Андромеда Л. | |
| Спеcиэс: | А. полифолиа
|
| Биномиал наме | |
| Андромеда полифолиа | |
Тавсиф
Бу ўсимликнинг бўйи 10–20 cм (4–8 ин) гача ўсади. Барглари доим яшил, навбатма-навбат жойлашган, лансецимон, узунлиги 1–5 cм (1⁄2–2 ин) кенглиги 2–8 мм (0.08–0.31 ин), тепаси тўқ яшил (қишда бинафша рангда) ва ости оқ. Гуллари қўнғироқ шаклида, оқдан пушти ранггача, узунлигу 5–8 мм (0.20–0.31 ин), гуллаш баҳорнинг охири ва ёзнинг бошига тўғри келади. Меваси кўплаб уруғларни ўз ичига олган кичик кўсакдир.

Баъзи ботаниклар томонидан алоҳида тур сифатида кўрсатилган иккита алоҳида нав мавжуд:
- Андромеда полифолиа вар. полифолия . Шимолий Европа ва Осиё, шимоли-ғарбий Шимолий Америка .
- Андромеда полифолиа вар. латифолиа Шимолий-шарқий Шимолий Америка
Этимология
Бу туркумни Карл Линней 1732-йилда Лапландияга экспедицияси пайтида кузатган ва ўсимликни юнон мифологиясидаги Андромеда билан таққослаган[2][3]. „Боғли бибария“ умумий номи баргларнинг бибария баргларига ўхшашлигидан келиб чиққан, бу турларнинг генетик тузилиши ўзаро боғлиқ эмас.
Қазилма қолдиқлари
Андромеда cарпатиcа нинг кўплаб қазилма уруғлари Новй Сакс ҳавзаси, Ғарбий Карпат, Полшадаги Ўрта Миосен чучук сув конларини бурғилаш пайтида топилган намуналардан олинган[4].
Култивация
Боғда фойдаланиш учун кўплаб навлар ишлаб чиқилган, уларнинг барчаси сояда нам кислотали тупроқда яхши ўсади. „Cомпаcта“[5] ва „Маcропҳйлла“[6] навлари Қироллик боғдорчилик жамиятининг Боғдаги хизматлари учун мукофотига сазовор бўлган. Эриcаcеаэ оиласининг бошқа аъзолари сингари, улар кислотали тупроқни яхши кўрадиган ўсимликлардир (калцифуглар) ва паст пҲ бўлган муҳитда ўстирилиши керак.
Кимё
Боғли бибария таркибида граянотоксин мавжуд бўлиб, у истеъмол қилинганда нафас олиш билан боғлиқ муаммоларини, бош айланиши, қусиш ёки диареяга сабаб бўлиши мумкин[7].
Тасвирлар
-
Андромеда полифолиа вар. полифолиа барглари
-
Андромеда полифолиа
-
Тасвир
-
Линнейнинг асл чизмаси
Манбалар
- ↑ Маиз-Томе, Л. (2016). "Андромеда полифолиа". Тҳе ИУCН Ред Лист оф Тҳреатенед Спеcиэс. ИУCН. 208. э.Т64263821А67728518. дои:10.2305/ИУCН.УК.2016-1.РЛТС.Т64263821А67728518.эн.
- ↑ Турланд, Н.Ж., муҳ. (2018), „Арт. 60.10“, Интернатионал Cоде оф Номенcлатуре фор алгаэ, фунги, анд планц (Шензҳен Cоде) адоптед бй тҳе Нинетеэнтҳ Интернатионал Ботаниcал Cонгресс Шензҳен, Чина, Жулй 2017 (элеcтрониc-нашр), Глашüттен: Интернатионал Ассоcиатион фор Плант Тахономй, қаралди: 2019-03-07
- ↑ Нелсон, Э. Чарлес; Осwалд, П.Ҳ. (2005). „Полифолиа ревиситед анд эхплаинед“ (ПДФ). Ҳунтиа: А Жоурнал оф Ботаниcал Ҳисторй. 12-жилд, № 1. 5–11-бет.
- ↑ Маcросcопиc плант ремаинс фром тҳе фрешwатер Миоcене оф тҳе Ноwй Сącз Басин (Wест Cарпатҳианс, Поланд) бй Łаńcуcка-Śродониоwа М, Аcта Палаэоботаниcа 1979 20 (1): 3-117.
- ↑ „РҲС Плант Селеcтор - Андромеда полифолиа 'Cомпаcта'“. Қаралди: 23-феврал 2020-йил.
- ↑ „РҲС Плант Селеcтор - Андромеда полифолиа 'Маcропҳйлла'“. Қаралди: 23-феврал 2020-йил.
- ↑ Паул Алабаcк. Планц оф тҳе Паcифиc Нортҳwест Cоаст, Ревисед Жим Пожар: , Ванcоувер: Лоне Пине Публишинг, 2004 — 53-бет. ИСБН 978-1-55105-530-5.