Andrzej Munk
Андрзеж Мунк (1921-йил 16-октабр – 1961-йил 20-сентабр) — поляк кинорежиссёри, ссенарийнавис ва ҳужжатли филм яратувчиси. У Полша Халқ Республикасидаги пост-сталинистик даврнинг энг нуфузли сан'аткорларидан бири бўлган. Унинг Cзłоwиэк на торзе, 1956, Эроика (1958), Зезоwате сзcзęścиэ, 1960 ва Пасаżэрка, 1963 каби бадиий филмлари 1950-йилларнинг ўрталарида шаклланган Полша кино мактабининг классикасига айланган[1]. У Компина яқинида юк машинаси билан тўқнашиб кетиши натижасида содир бўлган автоҳалокат туфайли вафот этган[2].
| Андрзеж Мунк | |
|---|---|
.jpg) Андрзеж Мунк | |
| Таваллуди |
16-октябр 1921-йил |
| Вафоти |
20-сентябр 1961-йил (39 ёшда) Łоwиcз яқинида, Полша |
| Таълими | Лодз кино мактаби |
Ҳаёти
Мунк Краков шаҳрида яҳудий оиласида туғилган[3]. Крйстйна Магдалена Мунк унинг катта опаси бўлган. Иккинчи жаҳон уруши бошланишидан бироз олдин (1939-йил июн ойида) у маҳаллий гимназия ва мактабни тамомлаган. Полшанинг немислар томонидан оккупация қилиниши даврида у Варшавага кўчиб ўтган ва у ерда яширинишга мажбур бўлган. Сохта ном остида у қурилиш ишчиси бўлиб ишлаган. 1944-йилда Мунк Варшава қўзғалонида қатнашган. Капитулациядан сўнг у шаҳарни тарк этиб, Краковга, кейинчалик эса Каспроwй Wиэрчга қайтиб келган ва у ерда канат йўли стансиясида фаррош бўлиб ишлай бошлаган[4].
Урушдан кейин Мунк Варшавага қайтиб келиб, Варшава технология университетининг қайта очилган Архитектура факултетига ўқишга кирди. Соғлиғи ёмонлиги сабабли у университетни тарк этди ва кейинчалик Варшава университетида ҳуқуқшунослик йўналишида ўқиди. Охир-оқибат у Лодз шаҳрига кўчиб ўтди ва Лодз кино ва театр мактабига қўшилди. У 1951-йилда уни тамомлаб, Полша кино хроникаси учун оператор бўлиб ишлай бошлади. Бу даврда Мунк бир нечта қисқа метражли ва ҳужжатли филмларни тугатди. 1948-йилда у Полша бирлашган ишчилар партиясига а'зо бўлди, аммо 1952-йилда "нотўғри хатти-ҳаракатлари" учун сафдан чиқарилди.
Ижоди
1956-йилда у 1950-йиллардаги энг муҳим поляк филмларидан бири — Cзłоwиэк на торзе филмини якунлади. Кейинги йили у ўзининг ўқишни тамомлаган олийгоҳида ма'руза ўқишни бошлади. 1957-йилда Мунк Полшанинг қаҳрамонлик ва фазилат ғоясига бағишланган иккита кино-новелладан иборат Эроиcа филмини суратга олди. 1960-йилда Мунк ўзининг учинчи филми — ҳар доим нотўғри жойда ва нотўғри вақтда қолиб кетадиган поляк оддий инсонининг трагикомедик ҳикоясини ёритувчи Зезоwате сзcзęścиэ филмини тамомлади.
Мунк 1961-йил 20-сентабрда Аусчwитз конслагеридан Пасаżэрка филмини суратга олиб қайтаётган вақтида Łоwиcз яқинида содир бўлган автоҳалокат натижасида вафот этди. Филм унинг вафотидан кейин, чала қолган қисми билан 1963-йилда намойиш этилган.
1965-йилдан бери Лодз кино мактаби энг яхши дебют учун "Андрзеж Мунк номидаги кино мукофоти"ни тақдим этиб келмоқда. 2001-йилги Венеция биэнналесида унинг филмлари ретроспектив фестивали ташкил этилган.
Манбалар
- ↑ Эwа Наwóж. „Андрзеж Мунк“ (Полиш). Филм, Cултуре.пл. Инстйтут Адама Миcкиэwиcза (2005). Қаралди: 2012-йил 1-сентябр.
- ↑ Доминика Касзуба. „Сзалоне, крóткиэ żйcиэ“ (Полиш). Филм. Онет.пл (2011-йил 2-август). 2011-йил 8-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 1-сентябр.
- ↑ Андрзеж Мунк.Поwстаńcзе Биограмй на строниэ Музеум Поwстаниа wарсзаwскиэго www.1944.пл (поляк тилида). 2014-йил 7-декабрда олинди.
- ↑ Филм Полски. „Андрзеж Мунк“ (Полиш). Филм фабуларнй 1945-. Паńстwоwа Wйżсза Сзкоłа Филмоwа, Телеwизйжна и Театрална им. Леона Счиллера w Łодзи (2012). Қаралди: 2012-йил 1-сентябр.
Адабиётлар
- 501 Мовиэ Диреcторс. Лондон: Cасселл Иллустратед, 2007 — 253-бет. ИСБН 9781844035731. ОCЛC 1347156402.
Ҳаволалар
- Андрзеж Мунк ат ИМДб