Anna Ulyanova
Анна Илйинична Елизарова-Улянова (русча: Анна Ильинична Елизарова-Ульянова; 26-август [Э.У. 14-август] 1864-йил, Нижний Новгород — 19-октябр 1935-йил, Москва)[1] — рус инқилобчиси ва совет сиёсатчиси, Владимир Лениннинг катта опаси, 1898-йилдан ВКП(б) аъзоси.
| Анна Улянова | |
|---|---|
|
| |
| Таваллуди |
Анна Илйинична Улянова 26-август 1864-йил |
| Вафоти |
19-октябр 1935-йил (71 ёшда) Москва, Россия СФСР, Совет иттифоқи |
| Таълими |
Бестужев курслари Мариинск аёллар гимназияси (Симбирск) |
| Касби | инқилобчи, таржимон, муҳаррир, тадқиқотчи, мемуарчи |
| Фаолият йиллари | Марксизм-Ленинизм институти (Москва) |
| Турмуш ўртоғи | Марк Елизаров |
| Болалари | Георгий Яковлевич Лозгачев |
| Отаси | Иля Николаевич Улянов |
| Онаси | Мариа Илйинична Улянова |
| Қариндошлари |
|
Биографияси

Анна 1864-йил 26-августда Нижний Новгородда мактаб математика ва физика ўқитувчиси Иля Николаэвич Улянов ва Мария Александровна Улянова оиласида биринчи фарзанд бўлиб туғилган. 1869-йилдан бери оиласи Симбирскда яшаб келган. 1880-йил ноябр ойида Анна Симбирскдаги Мариинский аёллар гимназиясини муваффақиятли тамомлаб, Халқ таълими вазирлигидан уй ўқитувчиси унвони учун сертификат олди.
1883-йилдан бошлаб у Санкт-Петербургдаги Бестужев номидаги олий аёллар курсларида таҳсил олди. 1886-йилда Анна биринчи марта Николай Александрович Добролюбов вафотининг 25 йиллигига бағишланган талабалар томонидан ташкил этилган сиёсий намойишда қатнашди. Анна укаси Александр Улянов иши бўйича 1887-йил 13-мартдаги Александр ИИИга уюштирилган суиқасд иштирокчиси сифатида ҳибсга олинган ва 5 йил сургунга ҳукм қилинган. У Самара, Қозон, Кокушкино қишлоғида хизмат қилган. 1889-йил июл ойида у Марк Елизаровга турмушга чиқди.
1893-йил кузида у оиласи билан Самарадан Москвага кўчиб ўтди ва у ерда кейинги йили Мицкевич, Масленников ва Чорбанинг „Москва ишчилар уюшмаси“ ишчи доиралари билан алоқа ўрнатиб, социал-демократик ҳаракатга кирди. Герҳарт Ҳауптманннинг „Тўқимачилар“ спектаклини немис тилидан таржима қилган. Эвстафий Михайлович Дементевнинг „Завод, у аҳолига нима беради ва у нима олади“ китоби асосида қисқача рисола тузди, бу асарлар Москва ва Москва вилояти ишчилари томонидан кўп ўқилди.
1896-йилда Анна Елизарова Санкт-Петербургга кўчиб ўтди. Анна ҳибсга олинган Ленин ва Санкт-Петербург Ишчилар синфини озод қилиш учун кураш иттифоқи ўртасидаги алоқани ташкил қилди[2]. Ҳибсдаги Ленинни адабиётлар билан таъминлади, партия ҳужжатлари ва қамоқхонада яширинча ёзган мактубларидан нусха кўчирди.
1897-йилнинг ёзида чет элга жўнаб кетди ва у ерда Георгий Валентинович Плеханов ва Меҳнатни озод қилиш гуруҳининг бошқа аъзолари билан алоқа ўрнатди. 1898-йил кузида Россия Социал-демократик Меҳнат партиясининг биринчи Москва қўмитасига аъзо бўлди ва у ерда Михаил Федорович Владимирский, Анатолий Василевич Луначарский ва бошқалар билан бирга ишлади. Ленин сургунда бўлганида, у ўзининг „Россияда капитализмнинг ривожланиши“ асарини нашр этишни ташкил қилди[3].
1900—1902-йилларда Берлин ва Парижда, кейин эса Россияда Искра газетасини тарқатиш ишларини олиб борди. 1903—1904-йилларда Киэв ва Санкт-Петербургда партиявий ишларда фаолият олиб борди. 1905—1907-йиллардаги инқилоб иштирокчиси, „Олдинга“ нашриёти таҳририяти аъзоси. 1908-1909 йилларда у Москвада Лениннинг „Материализм ва эмпирио-крититизм“ китобини нашр этишни ташкил қилди[4].
1924-йилда Владимир Ленин вафотидан сўнг, Анна РКП(б) Марказий Қўмитаси томонидан ушбу мавзу бўйича илмий иш ёзиш, Уляновлар оиласи ҳақида материаллар тўплаш учун Ленинградга юборилди. Ушбу тадқиқотлар давомида Анна Ички ишлар вазирлиги архивида Лениннинг ирсий касаллигига ойдинлик киритиш учун Украинадаги аждодларини қидириш натижасида бошқа бир гуруҳ тадқиқотчиларга маълум бўлган бобоси кантонист яҳудий бўлгани ҳақидаги маълумотни билиб олди. Бироқ, РКП(б) Марказий Қўмитаси бу ҳақдаги маълумотни қатъий сир тутишни буюрди. 1932-йил 28-декабрда у Сталинга мактуб ёзиб, унга Лениннинг яҳудий илдизларини эслатиб, унинг акаси Владимир яҳудийлар ҳақида доимо яхши гапирганини ва Уляновлар оиласи ҳақидаги бу факт ҳали оммага айтилмаганидан жуда афсусда эканлигини айтди. Хат Анна Илйинична Елизарова томонидан ўша пайтда СССРда кучайиб бораётган антисемитизмга қарши чиқиш учун ёзилган. Сталинга қилинган мурожаат натижа бермади ва икки йил ўтгач, Елизарова яна Сталинга шу мавзуда хат ёзди, аммо кейин халқаро вазиятнинг ёмонлашиши Сталинни яна бу маълумотларни нашр этишдан бош тортишига олиб келди. 2011-йилда Елизарованинг 1932-йилдаги мактуби Москвадаги Давлат тарих музейида „Қалам билан нима ёзилган“ кўргазмаси доирасида намойиш этилди[5][6].
Анна Илйинична Елизарова-Улянова 1935-йил 19-октябрда Москвада вафот этди. У Ленинграддаги Волковский қабристонига онаси, эри ва синглиси Олга ёнига дафн этилган.
Оиласи
- Турмуш ўртоғи — 1889-йил июлидан, Марк Тимофеевич Елизаров (1863—1919), Октябр инқилобидан кейин биринчи темир йўл халқ комиссари. Қорин тифидан вафот этган.
- Асраб олган ўғли — Георгий Яковлевич Лозгачев-Елизаров (1906—1972). 1930-йиллардан Саратовда яшаб ишлаган, аввал терговчи, кейин муҳандис, кейин эса журналистик фаолият билан шуғулланган.
Галларея
-
Владимир Ленин оиласи билан Кремлдаги квартирасида.
ўтирган: Владимир Ленин, Надежда Крупская, Анна Илйинична Елизарова-Улянова. турган: Мариа Илйинична Улянова, Дмитрй Илйич Улянов, Георгий Яковлевич Лозгачев. Москва 1920-йил -
Адабий кўприкдаги Уляновлар оиласи ёдгорлигига Анна Илйинична номи ёзилган лавҳа.
-
СССР почта маркаси 1962-йил "Уляновлар оиласи" (1879-йил).
-
Анна Илйинична Елизарова-Улянова расми туширилган конверт (1989-йил).
-
1964-йилда Анна Илйинична Елизарова-Улянова таваллудининг 100 йиллиги муносабати билан чиқарилган почта маркаси.
Манбалар
- ↑ „Мемориальная доска в Москве на Манежной улице, д. 9“ (деадлинк). 2016-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 1-апрел.
- ↑ „Елизарова-Ульянова Анна Ильинична // Энциклопедия «Москва». — 1980.“. 2017-йил 3-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 2-декабр.
- ↑ Девелопмент Cапиталисм ин Руссиа. Қаралди: 13-май 2024-йил.
- ↑ В.И. Ленин. Материалисм анд Эмпирио-cритиcисм. Звено Публишерс, 1909. Қаралди: 13-май 2024-йил.
- ↑ „Подтверждающий еврейские корни Ленина документ выставлен в Москве“ (ру). Жеwиш.ру Глобальный еврейский онлайн-центр (2011-йил 24-май). 2012-йил 7-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 1-апрел.
- ↑ Костырченко Г. В.. Тайная политика Сталина: власть и антисемитизм, 3000 экз, Библиотека российского еврейского конгресса, Москва: Международные отношения, 2003. ИСБН 5-7133-1071-Х. (Wайбаcк Мачине сайтида 2014-06-21 санасида архивланган)
Адабиётлар
- Анна Илйинична Елизарова-Улянова О В.И. Ленине и семье Ульяновых : Воспоминания, очерки, письма, ст., 1988 — 414-бет. ИСБН 5-250-00169-6. Қаралди: 13-май 2024-йил.
- Мариа Улянова О В.И. Ленине и семье Ульяновых : Воспоминания. Очерки. Письма, 1989 — 383-бет. ИСБН 5-250-00661-2. Қаралди: 13-май 2024-йил.
Ҳаволалар
Викиомборда „Анна Улянова“ мавзуси бўйича медиафайллар бор.