Ziyosfera

Anonimlik

анонимлик (юнонча: ἀνωνυμία „анонимлик“ ἀνώνυμος „исмсиз“) — ёзган (ёки қиладиган) шахснинг исмини кўрсатмасдан, бирор нарса (ёки ҳаракат) ҳақида хабар[1]. „Аноним“ сифатдоши актёрнинг исми номаълум бўлган вазиятларни тасвирлаш учун ишлатилади. Анонимлик ғояси шахсни аниқлашнинг иложи йўқлигида ётади, анонимлик эса махфийлик ва эркинлик тушунчалари билан боғланиши мумкин[2][3].

Концепциянинг маъноси

Аноним ҳаракатни билдирувчи эмблема. „ Савол белгиси костюми“ ҳаракатнинг анонимлигини ва етакчи йўқлигини ифодалайди[4].

Турли вазиятлар учун „анонимлик“ сўзининг маъноси турлича. Аноним санъат асарлари (адабий композициялар, мусиқий асарлар, тасвирий санъат асарлари ва бошқалар) ва илмий ишлар бўлиши мумкин. (масалан, аноним мусиқий-назарий рисолалар).

Аноним хат — муаллифи ўз исмини яширадиган хат. Аноним хат имзосиз ёки бошқа шахс номидан имзоланган, ҳақиқий ёки хаёлий бўлиши мумкин. Туҳмат, ёлғон миш-мишлар, таҳдидларни ўз ичига олган аноним хат туҳмат, ҳақорат, товламачилик ва бошқа айрим жиноятлар бўйича ашёвий далил ҳисобланади[5].

Бирор киши ўзини таништиришни истамайдиган ҳолатлар мавжуд (масалан, хайрия жамғармасига аноним ҳисса қўшиш).  

Ўзини таҳдид остида ҳис қилган киши аноним қолишни ҳам танлаши мумкин. Жиноят гувоҳи жиноятчиларнинг қасос олишидан қўрқиши мумкин, шунинг учун улар ҳақиқий исмини айтмасдан аноним баёнот беришлари мумкин[6].

Бошқа ҳолларда, анонимлик идентификация маълумотларининг йўқолиши сабабли беихтиёр яратилиши мумкин. Номаълум аскарнинг кўплаб ёдгорликлари бунга мисолдир[7].

Тахаллуслар

тахаллус (юнонча: ψευδώνυμος" сохта исм") — бу ёки бошқа сабабларга кўра яширин бўлиши керак бўлган ҳақиқий ўрнини босадиган уйдирма исм[8].

Баъзида одам ўзининг ҳақиқий исмини ишлатмасдан, одам билан узоқ муддатли муносабатларни ўрнатиши керак. Бундай ҳолда, одам тахаллус деб номланган ноёб идентификаторни ўйлаб топиши мумкин. Тахаллусларга ёзувчилар, қўшиқчилар, актёрлар, рассомлар ва бошқаларнинг сохта исмлари мисол бўла олади. ва ҳоказо, тахаллуслар, кредит карта рақамлари, банк ҳисоб рақамлари. Тахаллуслар ижтимоий тармоқларда ва бошқа маълумот узатиш воситаларида кенг қўлланади, гарчи яқинда кўплаб компаниялар маъмурияти (масалан, Вконтакте) ўз фойдаланувчилари томонидан тахаллуслардан фойдаланишга қарши курашишга ҳаракат қилмоқда[9]. 

Анонимлик ўз ҳаракатлари учун жавобгарликни камайтириши ва бу хатти-ҳаракатларнинг обрўга таъсирини бартараф қилиши мумкин. Бу вазиятнинг турли жиҳатлари учун турли хил таъсир кўрсатиши мумкин. Шундай қилиб, анонимлик ҳар қандай мақсадларга эришиш учун ишлатилиши мумкин, одамлар ўз обрўсига путур этказмасдан ҳар қандай эътиқодни қўллаб-қувватлайди ёки рад этади. Анонимлик одамларга хижолатни энгиш, ўз фикрларини билдириш ёки ҳис-туйғуларини тасвирлаш имконини беради. Электрон алоқа воситалари анонимликдан ташқари, инсоннинг жисмоний изоляциясини ҳам таъминлайди. Бу жуда шахсий масалаларни, тақиқланган мавзуларни муҳокама қилишда ёки жисмоний, молиявий ёки ҳуқуқий хавфга олиб келиши мумкин бўлган фикрларни билдиришда фойдали бўлиши мумкин (масалан, ноқонуний фаолият ёки экстремистик сиёсий қарашлар)[10].

Мижозлар, шу жумладан компания ходимлари билан аноним муносабатлардан фойдаланиш ташкилотнинг ишончлилигини оширади, шунингдек, ташкилотнинг ривожланишига таъсир қилади. Аноним алоқа шакллари аноним овозлар, хайр-эҳсонлар, фикр-мулоҳазалар ёки яширин телефон рақамлари учун қутилар бўлиши мумкин.

Жиноят ва анонимлик

Анонимлик айбловдан ҳимоя сифатида ҳам фойдаланиш мумкин. Мисол учун, кўплаб жиноятчилар ноқонуний хатти-ҳаракатлар содир этганда, бармоқ изларини қолдирмаслик учун ўзларини яшириш, юзларини шарф ёки ниқоб билан ёпиш ёки қўлқоп кийиш орқали шахсини аниқлашдан қочишга ҳаракат қилишади. Шунингдек, улар терининг ранги ёки юз тузилишини ўзгартирадиган махсус ниқоблардан фойдаланишлари мумкин.[11] Маълум бир лойиҳа бўйича жиноятчилар гуруҳлари ўзларининг исмлари ёки бошқа шахсий маълумотларини бир-бирига ошкор қилмасдан ҳамкорлик қилишлари мумкин. " Томас Cроwн Аффаир " филми илгари ҳеч қачон учрашмаган ва уларни ким ишга олганини билмаган одамларнинг ҳамкорлигини тасвирлайди. Жиноятда фойдаланилган қурол ёки пичоқни аноним сотиб олиш ташлаб кетилган қурол ва жиноятчининг шахси ўртасидаги боғлиқликни яширишга ёрдам беради.

Савдо ва анонимлик

Савдода анонимлик (Битcоин).

Аноним тижорат операциялари истеъмолчи махфийлигини ҳимоя қилиши мумкин. Баъзи истеъмолчилар савдогарларнинг ушбу маълумотни тўплаши ва ундан фойдаланишига йўл қўймаслик учун кундалик нарсаларни (масалан, озиқ-овқат ва асбоблар) сотиб олаётганда нақд пулдан фойдаланишни афзал кўришади[12]. Кредит карталари шахснинг исми билан боғланган ва почта манзили, телефон рақами ва бошқалар каби бошқа маълумотларни қидириш учун ишлатилиши мумкин. д. Давлат ва бошқа молиявий ташкилотлар томонидан назорат қилинмайдиган аноним электрон пул тизимлари мавжуд WебМоней, Қиwи, Яндех. Пул ва бошқалар. АҚШда энг машҳур тизимлардан бири ПайПал[13]. Ушбу хизматларда ҳисоблар (электрон ҳамёнлар) очилади ва фойдаланувчилар турли валюталарда бир-бирига ва ушбу тизимларнинг ҳамкор ташкилотларига пул ўтказишлари мумкин. Бироқ, бундай ташкилотлар миллий қонунчиликка қатъий риоя қилган ҳолда ишлайди, қоида тариқасида, мижозларни жалб қилиш бўйича фаолиятни амалга оширадиган мамлакатларда ваколатхоналарига эга ва ваколатли органларнинг талабига биноан (шу жумладан халқаро сўровлар) эмитентлар ҳақидаги барча маълумотларни ошкор қилади. Шунингдек, Россия қонунчилигидаги сўнгги ўзгаришлар муносабати билан, бундай тўлов тизимлари орқали сезиларли миқдорни ўтказиш учун ўзингизни паспорт орқали аниқлашингиз керак.[14] Ҳозирги вақтда кўпроқ аноним ва муқобил пул турлари мавжуд бўлиб, уларнинг ликвидлиги ва талаби нафақат истеъмол саватчаси ва биржа котировкалари билан белгиланади (гарчи бундай валюталар ихтисослаштирилган биржаларда муваффақиятли сотилмоқда), балки уларнинг қонунчилик консолидацияси билан эмас. мақом, лекин фойдаланувчиларнинг ўзлари қизиқиши ва кенгаяётган компаниялар доирасининг ишончи билан, уни тўлов сифатида қабул қилади (айниқса, АҚШ). Биз криптовалюталар ҳақида гапирамиз, уларнинг эмиссияси фойдаланувчиларнинг ҳисоблаш қуввати ёрдамида амалга оширилади (эмиссия энергия ва ҳисоблаш ресурсларини талаб қилади) ва одатда алгоритмик жиҳатдан чекланган. Улар сизга аноним ва хавфсиз эгалик қилиш, пул маблағларини чиқариш ва ўтказиш имконини беради[15].

  • Биткоин ҳозирда энг ликвид ва машҳур криптовалюта ҳисобланади. Битcоин таклиф қиладиган махфийлик шакли псевдо-анонимлик билан чекланган: шахс блокчейнда тахаллус билан ифодаланади. Бироқ, бу ҳаволаларни тиклашнинг мумкин эмаслигини кафолатламайди. Иккита транзакциялар бир хил тахаллус остида бўлса, боғланиши мумкин. Аммо улар турли тахаллуслар остида бўлса ҳам, улар транзаксия графигига деанонимлаштирилган ҳужумлар натижасида корреляция қилиниши мумкин. Шаффоф операциялар тизимида махфийлик ҳақида гапириш мумкин. Мисол учун, биткоин тахаллуслари анонимликнинг қандайдир шаклини таклиф қилади, лекин шу билан бирга, у билан барча транзакциялар очиқ — биз махфийлик ва очиқлик ўртасидаги муросага гувоҳ бўламиз.[16]
  • Литеcоин — бу Битcоин эволюцияси сифатида ишлаб чиқилган машҳур криптовалюта.
  • Бошқа криптовалюталар: Намеcоин, Риппле, Пеэрcоин ва бошқалар[17].

Санъатда анонимлик

[[Файл:Батман Жим Леэ.жпг|тҳумб|387х387пх| Адабиёт ва кинода анонимлик мисоли (Бетмен). Рассом Жим Ли, рассом Скотт Уилямс]] Рассом турли сабабларга кўра аноним қолишга ҳаракат қилиши мумкин: ўзига ёки асарига тасаввуф элементини қўшиш орқали у „шахсга сиғиниш“ ёки қаҳрамонларга сиғинишдан қочади, бу ерда харизма, ташқи кўриниш, бойлик ва бошқа омиллар асосий ҳисобланади. рассомнинг ишига қизиқиш сабаби. Одатда фақат бир хил жинс ёки касбдаги одамлар ишлайдиган соҳада одамлар анонимлик ва тахаллуслардан фойдаланишлари мумкин. Мисол учун, Типтреэ Жр., машҳур илмий фантастика муаллифи, аслида Элис Бредли Шелдон исмли аёл эди.

Хайрия ва анонимлик

Умуман олганда, хайрия аноним бўлиши керак. Хайр-эҳсон қилувчининг анонимликни хоҳлаш сабаблари турлича бўлиши мумкин. Бунинг сабаби ўз ҳолатини ошкор қилмаслик, шахсий миннатдорчилик туйғусини истамаслик ва бошқалар бўлиши мумкин.

Анонимлик муаммолари

Анонимлик ҳар доим ҳам жамиятда тан олинмайди. Сиёсий, давлат ва айрим хусусий ташкилотларда анонимлик мавжуд эмас. Мисол учун, кўпгина мамлакатларда фақат ҳақиқий исми билан овоз бериш ҳуқуқига эга. Кўпгина мамлакатлар аэропортларида йўловчилар шахсий гувоҳномасини кўрсатмасдан самолётга чиқишлари мумкин эмас.[18] Бошқа томондан, айрим сиёсий жараёнлар анонимликни талаб қилади[19].

Интернет ва анонимлик

Анонимлик фойдаланувчи идентификатори ва жойлашув маълумотларини ҳимоя қилиш жараёнини англатади. Фойдаланувчининг жойлашуви, хизматдан фойдаланиш частотаси ва бошқалар каби фойдаланувчи ва унинг хатти-ҳаракатлари ҳақидаги шахсий маълумотларни кузатишдан қочадиган хизматларга аноним киришни таъминлаш имконияти[20].

Бошқача қилиб айтадиган бўлсак, Интернетда анонимлик Wорлд Wиде Wебда эътиборга олинмасликнинг турли усулларини англатади. Интернет сайтларида фаолиятингизни яшириш сабаблари ҳар хил. Улар ўзларини учинчи шахсларнинг мумкин бўлган ноқонуний ҳаракатларидан ҳимоя қилиш истаги билан ҳам, шахснинг ўзи томонидан ноқонуний хатти-ҳаракатлар қилиш билан ҳам боғлиқ бўлиши мумкин[21], анонимликка интилиш[22].

Манбалар

  1. ↑ Толковий словар Ожегова. С.И. Ожегов, Н.Ю. Шведова. 1949-1992.
  2. ↑ Словар литературоведческих терминов. С.П. Белокурова. 2005
  3. ↑ Словар иностранних слов, вошедших в состав русского язика.- Чудинов А.Н., 1910.
  4. ↑ „Габриэлла Cолеман он Анонймоус“. Бриан Леҳрер Ливе. Вимео (2011-йил 9-феврал). 2012-йил 9-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 24-март.
  5. ↑ Юридический словар. — М.: Госюриздат. Главний редактор С. Н. Братус и др.. 1953.
  6. ↑ Федералний закон от № 59-ФЗ (ред. от 03.11.2015)
  7. ↑ Станислав Красильников. „Вечный огонь у Могилы Неизвестного Солдата в Александровском саду“. ТАСС (5-август 2016-йил). 9-декабр 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 8-декабр 2017-йил.
  8. ↑ Литературная энсиклопедия. — В 11 т.; М.: издателство Коммунистической академии, Совецкая энсиклопедия, Художественная литература. Под редаксиэй В. М. Фриче, А. В. Луначарского. 1929—1939.
  9. ↑ „Правила пользования Сайтом ВКонтакте“. 14-декабр 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 7-декабр 2017-йил.
  10. ↑ „Тҳе сеcрет псйчологист: И стартед то эхпериэнcе депрессион, wҳиле треатинг ит ин отҳерс“. тҳегуардиан (9-феврал 2016-йил). 9-декабр 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 8-декабр 2017-йил.
  11. ↑ Лаура Cох. „Банк робберс стумп тҳе НЙПД wитҳ лифе-лике маскс тҳат маде тҳем лоок wҳите эвен тҳоугҳ тҳей май ҳаве беэн блаcк ор Ҳиспаниc“ (инглизча). Даилй Маил (4-октабр 2017-йил). 9-декабр 2015-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 8-декабр 2017-йил.
  12. ↑ „Закон РФ «О защите прав потребителей»“. ЗоЗПП. 8-декабр 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 8-декабр 2017-йил.
  13. ↑ „Ҳоw ПайПал wоркс“. 8-декабр 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 7-декабр 2017-йил.
  14. ↑ Дмитрий Молев. „Идентификация физического лица. Проблемы и отсутствие решения“. ҳабраҳабр (5-январ 2011-йил). 8-декабр 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 7-декабр 2017-йил.
  15. ↑ Алексей Гусев. „Анонимные платежи: Даш или Битcоин+Миксеры?“. ҳабраҳабр (20-март 2015-йил). 8-декабр 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 7-декабр 2017-йил.
  16. ↑ Луке Десcрйптиве. „Анонимность криптовалют“. ПостНаука (15-ноябр 2017-йил). 7-декабр 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 6-декабр 2017-йил.
  17. ↑ „Виды криптовалют“. 8-декабр 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 8-декабр 2017-йил.
  18. ↑ „Паспортный и визовый контроль“. 8-декабр 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 7-декабр 2017-йил.
  19. ↑ „Участие в выборах“. 8-декабр 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 7-декабр 2017-йил.
  20. ↑ „Англо-русский словарь, содержащий термины из области радио и электросвязи, компьютерных сетей, вычислительной техники, экономики“. 7-декабр 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 6-декабр 2017-йил.
  21. ↑ Деанонимизация известним российским историком Волфгангом Акуновим[сайт ишламайди] прилипчивого моралиста „Господина хорошего“.
  22. ↑ Чрис Ҳоффман. „Wҳат Ис а ВПН, анд Wҳй Wоулд И Неэд Оне?“. Ҳоw-То Геэк (2-август 2016-йил). 14-июл 2020-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 8-декабр 2017-йил. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Anonimlik" dan olindi