Anselm Konterberiy

Анселм Контерберий — илоҳиёт олими, файласуф ва насроний илоҳиётчиси, илк схоластиканинг Августин йўналиши вакили.

Ҳаёти

А.Контерберий 1060-йилда руҳонийликни қабул қилди,1078-йилда аббат этиб сайланди. У 1093-1109-йилларда Контерберийнинг аррхиепископи бўлган. Англия қиролларидан черковнинг мустақиллиги учун курашди.

Фалсафий ғоялари

А.Контерберийнинг теологик ва фалсафий қарашлари Августин таъсирида бўлган. Иккала олим ҳам ўрта аср реализми вакиллари эди. А.Контерберийнинг фикрича, эътиқод онгдан олдин туради(„Мен ишонаман, тушунаман“).Онг диалектика ёрдамида диний таклифларда мавжуд ҳақиқатни очиб, ойдинлаштириши керак. Онгнинг энг муҳим вазифаси Худонинг мавжудлигини исботлашдир. Ҳар бир мавжудот маълум даражада камолотга эга бўлиб, у бу жиҳатни энг комил бўлган Худодан олган.

Асарлари

• „Монолог“
• „Прослогион“
• „Грамматика бўйича диалог“
• „эркин танлов ҳақида“
• „Ҳақиқат ҳақида“

Прослогион асарида биринчи марта Худо борлигиннг онтологик исботини келтирган. У шундай асосдан келиб чиқадики, „Худо“ тушунчаси ҳақиқатда борлиқ тушунчасини ўз ичига олади. А.Контерберий кишининг ирода эркинлиги ва эътироф этиш ҳақидаги таълимоти „Ҳақиқат ҳақида“, „Эркин танлов“ асарларида фикр билдирган. Файласуфнинг фикрича, ирода эркинлиги яхшилик ва ёмонликни танлаш қобилиятидан иборат эмас. Эркин ирода—бу ироданинг тўғри йўналишини(тўғри,Худога мувофиқ) сақлаб қолиш қобилияти, бошқача айтганда,Худо хоҳлаган нарсани хоҳлашдир. Бу қобилият Худо амри билан ерга келганида инсон иродасига ўтган бўлса, кейинчалик тавба натижасида йўқолган. Фақат Масиҳнинг фидоийлигидан кейин инсон эркинлигини тиклаш мумкин эди. Диний таълимотниннг ақидаларини(дунёни йўқдан яратиш, учта биринчи ва асл гуноҳ)рационализация қилишга уринишлар А.Контерберийда фалсафий реализмнинг консептуал асосларида амалга оширилди.

Манбалар

ҳттп://аз.wикипедиа.орг/wики/Анселм_Кентерберили