Antik falsafa

Antik falsafa — falsafaning Antik davrda oid qismi. Qadimgi yunon va Qadimgi Rim falsafasi qismlariga bo'linadi va dastlabki mumtoz falsafa davridan milodiy 529-yilda Vizantiya imperatori Yustinian I buyrug'i bilan Afinadagi so'nggi falsafiy maktab yopilguniga qadar davom etgan. An'analarga ko'ra, dastlabki antik faylasuf Fales, so'nggisi esa Boetsiy hisoblanadi.

Antik falsafa qadimgi yunon donishmandligi va orfizmi an'analari asosida shakllangan bo'lib, uning shakllanishiga Misr, Mesopotamiya va boshqa Qadimgi Sharq mamlakatlarida mavjud donishmandlik va kohinlik ko'rinishlari ta'sir qilgan. Avvaliga mifologik tasavvurlar qurshovida bo'lgan qadimgi yunon tafakkuri keyinchalik o'z predmeti va metodlariga ega alohida faoliyat sohasi sifatidagi falsafa tushunchasining ishlab chiqilishiga sabab bo'ldi, Xristianlik dinining yuzaga kelishiga katta ta'sir ko'rsatdi, umumiy hisobda G'arb sivilizatsiyasi taraqqiyotining tamal toshlaridan biri bo'lmish oqilona fikrlashning asoslaridan birini yaratdi va ijtimoiy ongning o'ziga xos shakllaridan biri bo'lib yetishgan ilm-fanning yaralishiga asos bo'ldi.

Davrlashtirish va turli davrlarda ko'rilgan asosiy muammolar

1. Naturfalsafa (asosiy muammo — dunyoning tuzilishi va ibtidosi). Bir-biri bilan raqobatlashuvchi turli maktablar mavjud bo'lgan;
2. Gumanistik falsafa (falsafada diqqat tabiatdan insonga qaratiladi). Sofistlar maktablari, Sokrat;
3. Mumtoz (umumiy sintez davri). Dastlabki falsafiy tizimlar yaratilishi, falsafiy muammolarning butun to'plamlari ochilishi. Platon, Aristotel;
4. Ellinistik (falsafiy tafakkur markazi Yunonistondan Rimga ko'chadi). Bir-biri bilan raqobatlashuvchi turli maktablar mavjud bo'lgan. Farovonlik va baxt muammosi. Epikur, skeptiklar, stoiklar maktablari;
5. Diniy (Neoplatonizm taraqqiyoti). Falsafiy muammolar qatoriga din muammosi ham qo'shiladi;
6. Xristian ta'limoti va monoteistik din yuzaga kelishi.

Adabiyotlar

• Fragmentы rannix grecheskix filosofov. / Podgot. izd. Lebedev A. V. Otv. red. I. D. Rojanskiy. — M. : Nauka, 1989. — Ch. 1. — 575 s. — ISBN 5-02-008030-6
• Asmus V. F. Antichnaya filosofiya. — M.: Vыsshaya shkola, 1999.
• Buryak V. V. Antichnaya filosofiya: Uchebnik. — Simferopolь: DIAYPI, 2009. — 256 s. — ISBN 978-966-491-084-9.
• Vernan J.-P. Proisxojdenie drevnegrecheskoy mыsli. — M.: Progress, 1988. — 221 s.
• Gaydenko P. P.. Antichnaya filosofiya: kosmotsentrizm. — Glava iz uchebnika: Vvedenie v filosofiyu. Avtorskiy kollektiv pod rukovodstvom I. T. Frolova. 3-e izdanie, pererab. i dop. M.: Respublika, 2003. — 623 s. — ISBN 5-250-01868-8
• Gutorov V. A. Antichnaya sotsialьnaya utopiya. Voprosы istorii i teorii. — L. : Izd-vo Leningr. un-ta, 1989. — 288 s.
• Losev A. F. Istoriya antichnoy filosofii v konspektivnom izlojenii. — M, 1989.
• Losev A. F. Istoriya antichnoy estetiki. Poslednie veka. — V 2 kn. — M.: Iskusstvo, 1988.
• Mamardashvili M. K. Lektsii po antichnoy filosofii. — M.: Agraf, 1997.
• Nadtochaev A. S. Filosofiya i nauka v epoxu antichnosti. — M.: Izd-vo Mosk. un-ta, 1990. — 286 s.
• Solopova M. A. Antichnaya filosofiya // Novaya filosofskaya entsiklopediya / In-t filosofii RAN; Nats. obщestv.-nauch. fond; Preds. nauchno-red. soveta V. S. Styopin, zamestiteli preds.: A. A. Guseynov, G. Yu. Semigin, uch. sekr. A. P. Ogurtsov. — 2-e izd., ispr. i dopol. — M.: Mыslь, 2010. — ISBN 978-5-244-01115-9.
• Xlebnikov G. V. Antichnaya filosofskaya teologiya. — M.: Nauka, 2007.
• Tseller E. Ocherk istorii grecheskoy filosofii. Perevod S. L. Franka. — SPb.: Aleteyya, 1996.
• Antichnaya filosofiya: Entsiklopedicheskiy slovarь — M.: Progress-Traditsiya, 2008. — 896 s. — ISBN 5-89826-309-0 (oshiboch.)
• Antichnaya filosofiya: Problemы istoriografii i teorii poznaniya. — M., 1991. — 133 s.