Antikleya
Антиклея (қадимги юнонча: Ἀντίκλεια қадимги юнонча: Ἀντίκλεια) — қадимги юнон мифологияси қаҳрамони, Автоликнинг қизи, Лаэртнинг хотини ва Одиссейнинг онаси. Ўғлининг Троядан қайтишини кўра олмасдан вафот этган. Унинг сояси Гомернинг „Одиссея“ асаридаги қаҳрамонга айланган.
Мифологияда
Антиклея Парнас тоғида ҳаёт кечирган таниқли ва маккор ўғри Гермеснинг ўғли Автоликнинг қизи эди. Манбаларда унинг онаси Перейнинг қизи Неэру ёки Амфитея бўлган деб айтилади, унинг синглиси Полимеда эса Ясоннинг онасидир. Антиклея ёшлигида жуда кўп овга чиққан ва маъбуда Артемиданинг доимий ҳамроҳи бўлган (Каллимах бу ҳақда ўзининг мадҳияларидан бирида ёзиб қолдирган). Отаси уни Итакашоҳи Лаэртга турмушга берган, аммо тўйдан олдин Антиклея Коринф қаҳрамони Сизиф билан учрашган. Коринф Автоликнинг қорамол ўғирлаганини фош этган ва уни жазолаш мақсадида Антиклеяни зўрлаган (бошқа версияларга кўра, ҳаммаси қиз ва унинг отаси розилиги билан содир бўлган)[1]. Турмушга чиққан Антиклея ўғил кўрган — унинг фарзанди Алалкомена шаҳри яқинида, Боэотиядаги Итакага олиб борадиган йўлда ёки эрининг подшолигида, Неритон тоғи яқинида, ёмғир остида дунёга келган. Болага Одиссей исми берилган ва баъзи қадимги муаллифлар унинг ҳақиқий отаси Лаэрт эмас, балки Сизиф[2][3] бўлганини таъкидлайдилар. Шундай қилиб, Антиклея орқали юнон мифологиясининг учта машҳур ҳийлагари - Сизиф, Одиссей ва Автолик[4] ўртасида алоқа ўрнатилган.
Кейинчалик Антиклея Ктимена исмли қиз туққан, у қўшни Зам оролида яшовчи зодагонлардан бирига турмушга чиққан[5] (эҳтимол Эврилоҳга[6]). Қиролича ўғлини троян юришига кузатган, лекин унинг қайтишини кута олмаган: изтироб ва соғинчдан вафот этган. Гомерга шарҳ ёзган муаллифнинг сўзларига кўра, Одиссейнинг душмани Навплий Антиклеяга унинг ўғли Троя яқинида вафот этганини айтган, она эса қайғудан ўзини осиб қўйган[2].
Антиклея хотираси
Антиклея исми Гомернинг „Одиссея“ шеърида эслаб ўтилган. Қаҳрамон ўзининг келажагини Тиресиядан билиш учун нариги дунёга борганда уйда тирик ҳолда қолган онасининг соясини учратиб қолади; Одиссей йиғлаб юборади, аммо сояни қурбонлик қонидан нари ҳайдашни уддалайди[5]. Кейинчалик у онаси билан гаплашади, онаси Пенелопа унга содиқлигини, уни Итакада кекса отаси ва улгаъйиб қолган ўғли кутаётганини айтади[5]. Эврипиднинг „Автолик“ деб номланган сатирик драмаси бўлгани ҳам маълум (унинг матни сақланиб қолмаган) [1]. Рассом Полигнот Антиклеянинг Аидада бўлган ҳолатини эрамизнинг ИИ асрида Делфада сақланган суратда тасвирлаган[7].
1907-йилда Август Копфф томонидан кашф этилган астероид Антиклея шарафига (651) Антиклея номини олган.
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Гигин 2000.
- ↑ 2,0 2,1 Эсчер-Бüркли 1894.
- ↑ Счирмер 1886.
- ↑ Ботвинник 1987.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 Гомер 2000.
- ↑ Столл 1894.
- ↑ Павсаний.
Манбалар ва адабиётлар
Манбалар
- Аполлодор Афинский. „Мифологическая библиотека“. Сайт «История Древнего Рима». Қаралди: 2019-йил 19-феврал.
- Гигин. Мифы. Алетейя, 2000. ИСБН 5-89329-198-О.
- Гомер. Одиссея. М.: Наука, 2000. ИСБН 5-02-011652-1.
- „Павсаний. Описание Эллады“. Сайт «История Древнего Рима». Қаралди: 2019-йил 6-сентябр.
Адабиётлар
- Ботвинник М. Автолик // Мифы народов мира. — 1987. — Т. 1. — С. 32.
- Эсчер-Бüркли Ж. Антиклеиа 1 // Паулйс Реаленcйcлопäдиэ дер cлассисчен Алтертумсwиссенсчафт. — 1894. — Бд. И, 2. — Кол. 2425.
- Счирмер А. Антиклеиа 1 // Аусфüҳрличес Лехикон дер гриэчисчен унд рöмисчен Мйтҳологиэ. — 1886. — Бд. И, 1. — Кол. 374.
- Столл Ҳ. Ктимене // Аусфüҳрличес Лехикон дер гриэчисчен унд рöмисчен Мйтҳологиэ. — 1894. — Бд. ИИ, 1. — Кол. 1580.