Ziyosfera

Ants Laikmaa

Ants Laikmaa (1866-yil 5-may, Araste – 1942-yil 19-noyabr, Kadarpiku) – estoniyalik rassom[1].

Ants Laikmaa

Ants Laikmaa, tax. 1920
Haqiqiy ismiHans Laipman (1935-yilgacha)
Tavalludi 5-may 1866-yil
Araste, Märjamaa Parish, Rossiya imperiyasi
Vafoti 14-dekabr 1942-yil(1942-12-14)
(76 yoshda)
Kadarpiku, SSSR
Sohasi Rassom
Taʼlimi Kunstakademie Düsseldorf

Hayoti

Ants Laikmaa Märjamaa tumanigi Araste qishlogʻida joylashgan Paiba fermasida tugʻilgan. U kambagʻal eston oilasining oʻn uchinchi farzandi edi. Velise, Haapsalu va Lihula maktablarida taʼlim olgan. Onasi u yosh paytida vafot etgan. Laikmaa rassomlikka boʻlgan qiziqishini erta yoshda kashf etgan. 1891-1893 va 1896-1897-yillarda Düsseldorf sanʼat akademiyasida tahsil olgan. 1897-yildan 1899-yilgacha Düsseldorfda faoliyat yuritgan. U Düsseldorf rassomchilik maktabi vakili hisoblanadi. 1899-yil kuzida Tallinga qaytib kelgan. 1900-yildan 1907-yilgacha Tallin va Haapsaluda rassom sifatida faoliyat yuritgan. Oʻz izlanishlari natijasida u Belgiya, Fransiya, Avstriya, Finlyandiya va Niderlandiya kabi davlatlarga sayohat qilgan. 1901-yilda Tallinda birinchi Estoniya sanʼat koʻrgazmasini, 1906-yilda esa Tartuda birinchi sanʼat koʻrgazmasini tashkil etgan. 1903-yilda Tallinda studiya ochgan, u yerda Otto Krusten singari shogirdlariga ham taʼlim bergan[2][3]. 1907-yilda esa Estoniya sanʼat uyushmasini (Eesti Kunstiselts) tashkil etgan.

1904-yilda 38 yoshli Laikmaa oʻsha davrning eng taniqli shoiralaridan biri boʻlgan 21 yoshli Marie Under bilan uchrashib, uni sevib qolgan. Shu yili u Underning ikkita portretini chizgan, ushbu rasmlar Laikmaaning eng mashhur asarlari hisoblanadi. 1907-1909-yillarda u asosan Finlyandiyada boʻlgan. 1909-1913-yillarda esa Yevropaning yirik sanʼat shaharlariga sayohat qilgan. 1910-yildan 1912-yilgacha Kapri va Tunisda yashagan. 1913-yildan 1931-yilgacha Laikmaa Tallinnda mustaqil rassom va sanʼat oʻqituvchisi sifatida faoliyat yuritgan. Uning shogirdlari orasida yosh Alfred Rozenberg ham bor edi. 1927-yilda u „Miku“ tahallusi ostida ijod qiluvchi modeldan Aino Marie (1969-yilda vafot etgan) ismli qiz farzand koʻrdi. 1932-yilda u Kadarpiku qishlogʻidagi oʻz fermasiga koʻchib oʻtgan va umrining oxirigacha shu yerda yashab, ijod qilgan. Ants Laikmaa 1942-yil noyabr oyida Kadarpikuda vafot etgan va shu yerda dafn etilgan. Rassom bir umr boʻydoq oʻtgan.

Faoliyati

Ants Laikmaa asosan pastel rangtasviri bilan tanilgan. U Estoniyaga impressionizm yoʻnalishini olib kirgan va koʻpincha yorqin ranglardan foydalanib manzaralar chizgan. U siyosiy faoliyat bilan ham shugʻullangan. Eng muhimi, Laikmaa Estoniya sanʼatini oʻrganish va targʻib qilishga katta hissa qoʻshgan hamda Tartu shahrida joylashgan Estoniya milliy muzeyining asoschilaridan biri hisoblanadi.

Mashhur asarlari

Galereya

  • Portrait of a Lady (Tutti Schlaff) (1902)
    Portrait of a Lady (Tutti Schlaff) (1902)
  • Portrait of Marie Under (1904)
    Portrait of Marie Under (1904)
  • Old Aitsam (1904)
    Old Aitsam (1904)
  • Portrait of Paul Pinna (1906)
    Portrait of Paul Pinna (1906)
  • Portrait of Eugen Schäfer (1906)
    Portrait of Eugen Schäfer (1906)
  • Vallinkoski (1908)
    Vallinkoski (1908)
  • Capri lanshafti (1910)
    Capri lanshafti (1910)
  • Etna (1910)
    Etna (1910)
  • Night Motif from Capri (1910)
    Night Motif from Capri (1910)
  • Qora tanli bola (1910–1912)
    Qora tanli bola (1910–1912)
  • Italiyalik bola (1911)
    Italiyalik bola (1911)
  • Capridagi manzara (1911–1912)
    Capridagi manzara (1911–1912)
  • Eski firma (1913)
    Eski firma (1913)
  • Läänemaa firmasi (1918)
    Läänemaa firmasi (1918)
  • Carl Robert Jakobson portreti (1920)
    Carl Robert Jakobson portreti (1920)
  • Selma (1922)
    Selma (1922)
  • Lydia Koidula portreti (1924)
    Lydia Koidula portreti (1924)
  • Fr. R. Kreutzwald portreti (1924)
    Fr. R. Kreutzwald portreti (1924)
  • Hilda Gleser portreti (1932)
    Hilda Gleser portreti (1932)
  • Taebla lanshafti (1936)
    Taebla lanshafti (1936)
  • Linda Eenpalu portreti (1938)
    Linda Eenpalu portreti (1938)

Manbalar

  1. ↑ lla Rosenfeld, Norton T. Dodge, Jane Voorhees, Art of the Baltics: The Struggle for Freedom of Artistic Expression Under the Soviets, 1945-1991, Rutgers University Press, 2001, ISBN 0-8135-3042-3, p34
  2. ↑ „Karikaturist Otto Krusten“. Päewaleht (1937-yil 23-fevral), s. 5. Qaraldi: 2024-yil 22-iyun.
  3. ↑ „Kunstnik Otto Krusten suri“. Uus Eesti (1937-yil 23-fevral), s. 1. Qaraldi: 2024-yil 22-iyun.

Havolalar

Vikiomborda „Ants Laikmaa“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Ants_Laikmaa" dan olindi