Анвар Абдушукуров (тўлиқ исми: Анвар Кабирович Абдушукуров; 1942-йил 7-июл, Тошкент, Ўзбекистон ССР) — ўзбекистонлик кимёгар олим, кимё фанлари доктори, профессор[1][2]. У „Органик кимё“ фанининг ривожига ҳисса қўшган[3].

Анвар Абдушукуров
Таваллуди 1942-йил 7-июл (1942-07-07) (84 ёш)
Тошкент, Ўзбекистон ССР
Фуқаролиги Oʻzbekiston bayrogʻi Ўзбекистон
Иш жойлари Ўзбекистон Миллий университети
Таълими Тошкент давлат университети
Илмий даражаси кимё фанлари доктори
Илмий унвони профессор

Биографияси

Анвар Абдушукуров 1942-йил 7-июл Тошкент шаҳрида таваллуд топган. 1969-йилда Тошкент давлат университети кимё факултетини тугатган. 1969-йилдан бошлаб ушбу университетда ишлаб келмоқда. Олим кимё факултети органик кимё кафедраси катта лаборанти (1969—1974), кичик илмий хдим (1974—1980), катта илмий ходим (1980—1986), кимё факултети касаба уюшмаси қўмитасининг бюро аъзоси ва раиси (1975—1999), ассистент (1986—1989), катта ўқитувчи (1989—1990), доцент (1991—2008), маънавий-маърифий ишлар бўйича декан муовини (2000—2006), органик кимё кафедраси профессори (2009-йилдан)[4].

Илмий фаолияти

1982-йилдан бошлаб халқ таълими вазирлиги қошидаги кимё фани бўйича илмий методик кенгаш аъзоси. Олим „Ароматик бирикмаларни хлорацетиллаш“ мавзусида илмий тадқиқот ишларини олиб борган ва хлорацетиллаш маҳсулотлари асосида янги, адабиётда номаълум бўлган 200дан ортиқ кетоэфирларни синтез қилиш методикасини ишлаб чиққан ва уларнинг тузилишларини аниқлаган. Анвар Абдушукуров илмий-тадқиқот ишлари натижаларини амалиётга қўллаш мақсадида синтез қилинган моддаларнинг биологик фаоллигини „Ўсимликларнинг экспериментал биологияси“, „Ғўза селексияси ва уруғчилиги“ институтлари олимлари билан ҳамкорликда ўрганган. Синов натижаларига кўра, бу моддаларнинг гербицидлик ва фунгицидлик хоссаларга эга эканлиги биринчи бор аниқланган ва ХИ Менделеев сездида биологик фаолликка эга бўлган янги синф аниқланганлиги жаҳон олимлари томонидан эътироф этилган. Фенолларни хлорацетиллаш маҳсулотлари асосида янги препарат „Фенцетат“ни синтез қилинган ва унинг ғўзанинг гоммоз ва илдиз чириш касаллигини йўқотишини аниқланган ва бу модда учун патент олган. Олим 200 дан ортиқ илмий ва илмий-педагогик ишлар, шу жумладан, 25 та методик қўлланма, 160 дан ортиқ мақола ва тезислар муаллифи. Олим илмий мактаб яратган ва илмий-тадқиқотлари билан органик кимё фанига катта ҳисса қўшган академик Исаак Платонович Сукерваникнинг шогирди ва шу мактабнинг давомчиси бўлиб, шу йўналишдаги ишларни кенгайтиришга, уларнинг амалий аҳамиятини оширишга, илмий натижаларни халқ хўжалигига жорий қилишда иштирок этган[4][5][6].

Анвар Абдушукуров Шўртан газ кимё мажмуаси ишлаб чиқариш жараёнида ҳосил бўлган саноат чиқиндиларини қайта ишлаш, уларни хавфсиз зарарсизлантиришнинг янги усулларини топишда иштирок этган[7].

2022-йил 22 ва 23-сентябр кунлари Анвар Абдушукуров таваллудининг 80 йиллигига бағишлаб, „Кимёнинг ривожида фундаментал, амалий тадқиқотлар ва уларнинг истиқболлари“ мавзусида республика илмий-амалий анжумани бўлиб ўтган[8].

Манбалар

  1. ↑ „Абдушукуров А.К.“. 7универсум.cом. Қаралди: 2024-йил 25-январ.
  2. ↑ „Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги ҳузуридаги Олий аттестация комиссияси“. оак.уз. Қаралди: 2024-йил 25-январ.
  3. ↑ „Ўзбекистоннинг таниқли олимлари энсиклопедияси“. 2024-йил 26-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 26-январ.
  4. ↑ 4,0 4,1 Ўзбекистоннинг таниқли олимлари энсиклопедияси, 2-том (ўзбекча), Тошкент: Сcиэнcе анд Инноватион, 2023 — 383-бет. 
  5. ↑ „О'ЗБЕКИСТОННИНГ ТАНИҚЛИ ОЛИМЛАРИ ЭНСИКЛОПЕДИЙАСИ“. 2024-йил 25-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 25-январ.
  6. ↑ „Анвар Кабирович Абдушукуров“ (уз). Архив.уз. Қаралди: 2024-йил 25-январ.
  7. ↑ „Мирзо Улуг'бек номидаги О'збекистон Миллий университети“. нуу.уз. 2024-йил 25-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 25-январ.
  8. ↑ „АБДУШУКУРОВ АНВАР КАБИРОВИЧ таваллудининг 80 йиллигига бағишланган КИМЁНИНГ РИВОЖИДА ФУНДАМЕНТАЛ, АМАЛИЙ ТАДҚИҚОТЛАР ВА УЛАРНИНГ ИСТИҚБОЛЛАРИ“. 2024-йил 25-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 25-январ.