Aql tishi

Ақл тишлари — кетма-кет 8-чи тиш, учинчи молар (жами 12 та бор), одатда 17-25 ёшда^[1] ёриб чиқади (баъзан кейинроқ, кам ҳолларда олдинроқ, баъзида улар чиқмайди). Тўлиқ чиқмаган тишлар „ярим ретинацияланган“ деб аталади. Уларнинг йўқлиги стоматологияда патология сифатида эмас, балки норманинг бир варианти сифатида кўриб чиқилади.

Ақл тишлари қолган тишларга қараганда анча кечроқ пайдо бўлганлиги сабабли, инсоннинг ақлий ривожланиши мукаммал деб ҳисобланган ва инсон ақллилигининг ривожланиши бошланган ёшда пайдо бўлганлиги сабабли шундай деб номланади.

Пастки ақл тишларини кесиш пайтида, тишнинг фақат бир қисми кўринадиган бўлса, тиш гўшти ва тиш ўртасидаги ҳосил бўлган чўнтакда кўпинча йирингли яллиғланиш пайдо бўлади — перикоронит . Перикоронитни даволаш учун осилган сақични кесиш тавсия этилади. Агар перикоронит тез-тез такрорланса, унда ақл тишини олиб ташлаш кўрсатилади.

Кўпинча ақл тишлари жағда бўш жой етишмаслиги туфайли нотўғри чиқиб кетиши ва физиологик бўлмаган позицияни эгаллаши мумкин. Учинчи моларлар, айниқса, юқори тишлар оғиз томонини кесиб, оғиз шиллиқ қаватини шикастлаши мумкин. Пастки ақл тишлари қўшни тишга мойил бўлиб чиқиши ҳам мумкин. Шу сабабли, озиқ-овқат иккинчи ва учинчи моларлар орасидаги бўшлиққа тушади. Ушбу ҳудудни етарли даражада гигиэник даволашнинг мумкин эмаслиги туфайли қўшни тишнинг кариеси, қаттиқ (тартар) ва юмшоқ бляшка, гингивит ёки перикоронитнинг кўпайиши мумкин. Бундай патологиялар билан тишлар одатда олиб ташланади^[1].

Оддий ёриб чиқиши ва физиологик шаклга эга бўлган ҳолда, ақл тишлари протезда кўприк протези учун таянч тиш сифатида ёки олинадиган протезларда қисқични ёки бириктирмани маҳкамлаш учун ишлатилиши мумкин.

Камдан-кам ҳолларда (австралоид ирқи вакиллари орасида) қўшимча, тўртинчи моларлар мавжуд^[2].

Манбалар

↑ ^1,0 ^1,1 „Wисдом Теэтҳ“. Америcан Ассоcиатион оф Орал анд Махиллофаcиал Сургеонс. — „Тҳис генераллй оccурс бетwеэн тҳе агес оф 14 анд 25“. 2012-йил 20-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 28-сентябр.
↑ С. В. Дробышевский. „Особенности тасманийцев“. Антропогенез.РУ. 2018-йил 21-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 17-сентябр.

Ҳаволалар

Викиомборда „Ақл тиши“ мавзуси бўйича медиафайллар бор.

[aaoms-1] 1,0 ^1,1 „Wисдом Теэтҳ“. Америcан Ассоcиатион оф Орал анд Махиллофаcиал Сургеонс. — „Тҳис генераллй оccурс бетwеэн тҳе агес оф 14 анд 25“. 2012-йил 20-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 28-сентябр.

[2] С. В. Дробышевский. „Особенности тасманийцев“. Антропогенез.РУ. 2018-йил 21-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 17-сентябр.

[1]

[2]