Ақлли соат қўлда
Ақлли соат қўлда

Ақлли соат (инглизча: смарт wатч ), шунингдек Смарт соат. Компютерлаштирилган қўл соати (стандарт вақтни кузатишдан ташқари) кенгайтирилган функсияларга эга. Улар кўпинча коммуникаторлар билан солиштирилади. Илк моделлар калкулятор, таржимон ёки ўйин қурилмаси сифатида ишлаш каби оддий вазифаларни бажарган. Замонавий ақлли соатлар тақиладиган компютерлар ҳисобланади. Кўпгина моделлар учинчи томон иловаларини қўллаб-қувватлайди ва мобил операцион тизимлар томонидан бошқарилади ва мобил медиа плеер сифатида хизмат қилиши мумкин. Айрим моделларда сиз чақирувларни қабул қилишингиз, СМС ва электрон почта хабарларига жавоб беришингиз мумкин. Баъзи ақлли соатлар фақат смартфон билан биргаликда ишлайди ва фойдаланувчини янги билдиришномалар (масалан, ижтимоий тармоқлардаги хабарлар, чақирувлар ва тақвимдаги эслатмалар) ҳақида хабардор қилувчи ёрдамчи экран вазифасини бажаради.

Ақлли соатларни замонавий ақлли билакузуклар билан аралаштириб юбормаслик керак (инглизча: смарт банд ) (кўпинча фитнес-трекерлар деб аталади), бу мобил телефонга қўшимча қурилма бўлиб, фойдаланувчини телефондаги воқеалар ҳақида хабардор қилиш ва фойдаланувчининг физиологик ҳолатини ўлчаш учун олдиндан белгиланган функсиялар тўпламини бажаради. Билагузуклардан фарқли ўлароқ, ақлли соатлар фойдаланувчига соатига унинг функсионаллигини кенгайтирувчи учинчи томон дастурларини ўрнатиш имконини беради.

Ақлли соатларнинг хусусиятлари ва жиҳозлари

Соат камера, акселерометр, термометр, барометр, компас, хронограф, калкулятор, мобил телефон, сенсорли экран, ГПС-навигатор, динамик, режалаштирувчи ва бошқаларни ўз ичига олиши мумкин. Ақлли соатлар ҳамма нарсадан ҳабардор қилиб туради.Баъзи соатларда спорт трекерлари (ёки фитнес-трекерлар) функсияси мавжуд. Бундай моделлар машқ дастурларини, маршрутни кузатишни, юрак уриш тезлиги сенсори, педометрни қўллаб-қувватлаши мумкин.

Бошқа компютерлар сингари, ақлли соатлар ҳам ташқи ёки ўрнатилган сенсорлар ёрдамида маълумот тўплаши мумкин. Улар бошқа асбоблар ёки компютерлардан маълумотларни бошқариши ёки қабул қилиши мумкин. Улар кўпинча Блуэтоотҳ, Wи-Фи[1] каби симсиз алоқа технологияларини ва ГПС каби турли сунъий йўлдош навигация усулларини қўллаб-қувватлайди.

Тарихи

Дастлабки йиллар

Биринчи рақамли соат 1972-йилда Пулсар бренди остида чиқарилган ва Ҳамилтон Wатч компанияси томонидан ишлаб чиқилган. Пулсар бренди Сеико томонидан 1978-йилда сотиб олинган. 1982-йилда Пулсар (НЛ C01) чиқарилди, у 24 та рақамни сақлаши мумкин бўлиб, дастурлаштириладиган хотирага эга биринчи соатга айланди. 1980-йилларда шахсий компютерлар пайдо бўлиши билан Сеико ҳисоблаш қобилиятига эга соатларни ишлаб чиқа бошлади. Дата 2000 (1983) модели ташқи маълумотларни киритиш клавиатураси билан жиҳозланган. Клавиатурадан маълумотлар электромагнит тўлқинлар ёрдамида узатилди. Модел номи хотирада 2000 та белги сақлаш имкониятини билдиради. Д409 модели (1984) Сеикоъдан соатга миниатюра клавиатураси ўрнатилган биринчи модел эди. Хотира фақат 112 та белгидан иборат эди. Ушбу моделдан кейин бошқа кўплаб моделлар ишлаб чиқарила бошлади ва 1980-йилларда энг машҳури “РC” серияси эди.

1980-йилларда Cасио ўзининг калкулятор соатларидан ташқари бозорга муваффақиятли “компютер соатлари”ни ҳам тақдим этди. Cасио шунингдек, “ўйин соатлари” (Нелсониc) ишлаб чиқарди.

Сеико РC серияли

1984-йилда чиқарилган РC-1000 биринчи бўлиб шахсий компютерга уланган. Ўша даврдаги энг машҳур компютерлар қўллаб-қувватланди, жумладан, Аппле ИИ, ИИ+ ва ИИэ, Cоммодоре 64, ИБМ ПC, НЕC 8201 ва бошқалар.

РC-20 модели 1985-йилда “Сеико Эпсон” қўшма бренди остида чиқарилган. Соат 8 битли СМC84C00 З-80 микропроцессори билан жиҳозланган, 8 КБ хотира ва 2 КБ оператив хотира билан жиҳозланган. Уларда бажариладиган иловалар, эслатмалар, дунё соати ва калкулятор бор эди. 42 х 32 пикселли дисплей сенсорли эди. РC-1000 каби, улар компютерга уланиши ва дастурлаштирилиши мумкин эди.

РC-4000 модели худди шу 1985-йилда чиқарилган ва “дунёдаги энг кичик компютер терминали” сифатида жойлаштирилган. РC-4500 (1985) модели ундан ёрқин корпус рангларини танлаш имконияти билан ажралиб турарди.

Линухда соат

2000-йил июн ойида ИБМ Линух операцион тизимида ишлайдиган қўл соатларининг прототипини намойиш этди. Асл версия батареяда атиги 6 соат ишлаши мумкин эди, аммо кейинчалик вақт 12 соатгача узайтирилди. Модел 8 МБ хотирага эга ва Линух 2.2 операцион тизимида ишлайди. Кейинчалик қурилмага акселерометр, тебраниш механизми ва бармоқ изи сенсори қўшилди. ИБМ Cитизен билан ҳамкорликда “WатчПад” ни яратди. WатчПад 1.5 320 х 240 нуқтали (ҚВГА) дисплейга эга ва Линух 2.4 операцион тизимида ишлаган. Соат календар функсияларига эга, Блуэтоотҳ протоколини қўллаб-қувватлаган, 8 МБ оператив хотира ва 16 МБ флеш-хотира билан жиҳозланган. Cитизен соатни талабалар ва ишбилармонларга тарғиб қилмоқчи бўлди. Бошланғич нархи 399 доллар эди. Бироқ лойиҳа 2001-2002-йилларда бекор қилинган.

2013-йил

2013-йил 5-июл ҳолатига кўра, ақлли соатларни ишлаб чиқишда иштирок этган компаниялар рўйхатига Аcер, Аппле, БлаcкБеррй, Фохcонн, Гоогле, ЛГ, Миcрософт, Қуалcомм, Самсунг, Сонй ва Тошиба каби бозор гигантлари киради.

2013-йил сентабр ойида Самсунг Галахй Геар, Сонй СмартWатч 2, Қуалcомм Тоқ ақлли соатлари чиқарилди. 2013-йил ноябр ойида Пеббле ўзининг ақлли соатлари моделининг 190 000 дона сотилганини эълон қилди.

2014-йилда CЕС кўргазмасида турли йирик ва кичик ишлаб чиқарувчиларнинг бир неча ўнлаб ақлли соатлари тақдим этилди. 2014-йилнинг май ойида Гоогле ҲТC, ЛГ, Моторола ва бошқалар томонидан қўллаб-қувватланган Андроид Wеар деб номланган тақиладиган платформани тақдим этди.

2015 ва ундан кейин

2015-йилда 2014-йил сентабр ойида эълон қилинган Аппле Wатч ақлли соатлари сотуви бошланди.

2018-йилда Украинанинг Форcе Эмотион стартапи ўзининг биринчи ЭМwатч ишлаб чиқаришни бошлади.[2]

Функсионаллик ва иловалар

2013-йилдан кейин чиқарилган ақлли соатларнинг аксарияти мустақил қурилмалар сифатида ишлаши мумкин. Энг кўп ишлатиладиган операцион тизимлар Андроид Wеар ва Тизен. Улар учун учинчи томон иловалари, жумладан, турли ўйинлар мавжуд. Кўпгина ишлаб чиқарувчилар соатни смартфон билан биргаликда ишлатишни тавсия қилади, бу сизга мавжуд функсияларни кенгайтириш имконини беради. Соат смартфон учун масофадан бошқариш пулти (масалан, камерани бошқариш), шунингдек, ижтимоий тармоқлардан кирувчи билдиришномаларни, қўнғироқлар ва хабарларни акс эттириши мумкин.

Операцион тизимлар

Асосий операцион тизимлар Гоогле ва Аппле корпорацияларининг таклифларидир[3]:

  • ЛГ Г Wатч, Мото 360, Самсунг Геар Ливе, ЛГ Г Wатч Р, Сонй Смартwатч 3, Асус Зен Wатч ва бошқаларда Андроид Wеар.
  • Аппле Wатчъда wатчОС

Бошқа, кўпинча олдинги ОС[4][5] билан соатлар камроқ тарқалган:

  • Тизен Самсунг Геар (янгилангандан кейин), Самсунг Геар 2, Самсунг Геар Нео, Самсунг Геар С
  • Пеббле ва Пеббле Стеэлдаги Пеббле ОС
  • Омате ТруэСмарт, Сонй Смартwатч, Сонй Смартwатч 2-да Андроид
  • Гармин Фених, Гармин Вивомове, Гармин Фореруннер-даги Гармин ОС
  • Суунто ОС Суунто Спартан, Суунто 9 Баро

Бозорни ривожлантириш истиқболлари

2015-йилда, ИҲС ҳисоб-китобларига кўра, ақлли соатлар бозорини Аппле корпорацияси ўзининг Аппле Wатч ҳисобига эгаллаши керак эди, бунда 56% улуш башорат қилинган эди. Гоогле 2015 ва 2020-йиллар оралиғида 100 миллионга яқин Андроид Wеар қурилмалари сотилишини прогноз қилган.[6][7]

Манбалар