Араб салати – араб ошхонасида кенг тарқалган салат турлари. Улар одатда турли мева, сабзавот ва зираворлардан тайёрланиб, кўпинча газаклар (меззе) таркибида дастурхонга тортилади. Ливия ва Тунисда машҳур салатлар қаторига „Тунис салати“ ҳамда „қора зайтун ва апелсин салати“ (салатат зайтоон) киради. Тунис ошхонасида шунингдек, салата мачwия – қовурилган қалампир, помидор, саримсоқ ва пиёздан тайёрланадиган, устида зайтун ва тунец балиғи қўшиладиган салат мавжуд. Сурия ва Ливанда „артишок салати“ (салатаф кҳуршооф) ҳамда „лавлагили салат“ (салатат шамандар) кенг истеъмол қилинади. Фаластин ва Иорданияда ҳам маҳаллий анъанавий салат турлари учрайди[1]. Бутун Араб дунёсида кенг тарқалган машҳур салатлардан фаттуш ва таббоулеҳ алоҳида ўрин тутади[2][3].

Араб салати
Тури Салат
Миллий ошхона Араб ошхонаси
Асл номи سلطة عربية‎ (Салата ʿАрабийя)
Келиб чиқиши Яқин Шарқ
Асосий компонентлари Сабзавотлар, зираворлар
Ўхшашлари Меззе таомлари

Wоман’с Дай журналида келтирилган рецептга кўра, арабча салат майда тўғралган помидор, бодринг ва пиёздан тайёрланади[4]. Ичига кўпинча петрушка қўшилади, янги сиқилган лимон суви ва зайтун мойи билан аралаштирилади. Ушбу салатнинг таркибида одатда салат барги бўлмайди. Пиёздан ташқари ҳамма сабзавотлар пўстлоғи билан ишлатилади ҳамда салат тайёрлангач дарҳол тортилиши тавсия этилади. Айрим вариантларда қовурилган пита нони бўлаклари қўшилади ёки лимон ва мойли соусга сумак зиравори қўшилади[5].

Ҳудудий фарқлари

Сурия

Шʿифураҳ – Сурияга хос салат бўлиб, майдаланган шанклиш (пишлоқ тури), тўғралган помидор, пиёз ва бошқа масаллиқлардан тайёрланади[6]. У „шанклиш салатаси“ номи билан ҳам танилган ва Левант минтақасининг бошқа ҳудудларида ҳам истеъмол қилинади[7].

Паластин

Фаластинликлар орасида арабча салат „Салатат ал-Бундура“ („помидор салати“) номи билан машҳур бўлиб, кўпинча гуручли таомлар билан бирга тортилади[8][9]. Шунингдек, у салата фалаҳиеҳ (левант арабча: سلطة فلاحية, „деҳқон салати“) ёки „майда тўғралган салат“ сифатида ҳам аталади[10]. Таҳинли соус билан тайёрланадиган варианти ҳам кенг тарқалган[11]. Ғазо секторида эса дагга номли салат машҳур бўлиб, у ҳовончада укроп уруғи, аччиқ қалампир ва помидордан тайёрланади[12][13].

Миср

Салата балади – мисрликлар тайёрлайдиган салат бўлиб, бодринг, помидор, ялпиз, пиёз ва сирка қўшиб тайёрланади[14][15].

Ўхшаш таомлар

Яқин Шарқда арабча салатларга ўхшаш бошқа салатлар ҳам мавжуд. Улар қаторига форсча шерозий салати, исроил салати, туркча чобан салати ва грек салати киради[10].

Манбалар

  1. ↑ Саллоум эт ал., 1997, п. 56-58.
  2. ↑ Шулман, 2007, п. 128.
  3. ↑ Wригҳт, 2001, п. 251.
  4. ↑ Wоменъс Дай Магазине: Арабиc Салад (Wайбаcк Мачине сайтида Жулй 6, 2011, санасида архивланган)
  5. ↑ „6абкҳат Умми: Реcипес фром Баҳраин анд тҳе Рест оф тҳе Миддле Эаст: Сала6а - Арабиc Салад“ (2007-йил 22-сентябр).
  6. ↑ „"الشنكليش أو السوركي أو الشعيفورة".. مونة المطبخ الشعبي السوري“ (ар). Ал-Кҳабар (2021-йил 10-апрел). 2021-йил 29-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2025-йил 20-сентябр.
  7. ↑ „Шанклиш салад“ (эн). СБС Фоод (2023-йил 30-ноябр). Қаралди: 2025-йил 20-сентябр.
  8. ↑ Арабиc Салад Реcипе
  9. ↑ Фарсоун, 2004, п. 138.
  10. ↑ 10,0 10,1 Кассис, Реэм. „Салата Фалаҳиеҳ (Палестиниан ор Фармерс Салад) Реcипе“ (эн). Сериоус Эац. Қаралди: 2025-йил 17-август.
  11. ↑ „Ҳоw то маке Палестиниан таҳини салад“ (эн). Миддле Эаст Эе (2019-йил 8-май). Қаралди: 2025-йил 19-сентябр.
  12. ↑ „Тҳе Рисе оф Палестиниан Фоод“. Тҳе Неw Ёрк Тимес Стйле Магазине (2020-йил 13-феврал). Қаралди: 2025-йил 19-сентябр.
  13. ↑ Бергер, Мириам. „То Ундерстанд Газа, Старт wитҳ Wҳат Пеопле Аре Эатинг—анд Wҳй“. ВИCЕ (2018-йил 24-октябр). Қаралди: 2025-йил 19-сентябр.
  14. ↑ „Тҳис Эгйптиан-Техан Жоинт Аддс Спиcе то тҳе Тйпиcал Барбеcуэ Трай“. Техас Монтҳлй (2022-йил 1-декабр). Қаралди: 2025-йил 19-сентябр.
  15. ↑ „Ҳоw Техас барбеcуэ cонтинуэс то инcорпорате глобал флаворс“. Ҳоустон Чрониcле (2024-йил 30-ноябр). Қаралди: 2025-йил 19-сентябр.

Адабиётлар