Archa mevasi

Арча меваси - ҳар хил турдаги арчалар ҳосил қиладиган қубба. Бу ҳақиқий мева эмас, балки ғайриоддий этли ва бирлаштирилган паллаларга эга бўлган конус бўлиб, бу унга резаворга ўхшаш кўриниш беради. Ба‘зи арча турларининг меваси масалан, Жуниперус cоммунис зиравор сифатида, Европа ошхонасида гинга ўзига хос та‘м бериш учун ишлатилади. Арча мевалари игнабаргли дарахтлардан[1] олинган ягона зиравор ҳисобланади[2].

Кимё
Арча меваларида турли хил фитокимёвий моддалар, жумладан, тахминан 2% эфир мойи, флавоноид, қатронлар (тахминан 10% ҳажм), оқсиллар, сирка, олма ва чумоли кислоталар мавжуд[3]. Резаворлар экстрактидан ёғ кислоталари, терпенлар, ароматик бирикмалар ва углеводородлар, масалан, пинен, сабинен, терпинен-4-ол, лимонен ва мирсен ажратиб олинган.

Токсиклик
Қўшма Штатларда одатда хавфсиз деб таснифланган бўлса-да[4], арча резаворлари клиник синовларда синаб кўрилмаган турли хил ножўя таъсирларга эга бўлиши мумкин[5][6]. Асосан, ҳомиладорлар учун хавфли, кичик дозаларда ҳам, арча резаворларини истеъмол қилиш ҳомиладор ёки эмизикли аёлларга, диабетга чалинганларга, қон кетишининг бузилиши ёки операциядан кейин зарарли та‘сир қилиши мумкин[7]. Анъанавий тиббиётда, арча резаворлари аёл туғишни назорат қилиш учун фойдали деб ҳисобланган[8].
Аллергик реаксияларга сабаб бўлиши мумкин[7]. Кўп миқдорда арча резаворларини истеъмол қилиш катарсис, конвулсия ёки буйрак функсиясига зарар етказиши мумкин[7]. Баъзи турларнинг резаворлари, масалан , Ж. сабина заҳарли[9].
Фойдаланади

Баъзи арча турларининг мевалари зирабор сифатида ишлатиш учун жуда аччиқ ҳисобланади. Бундан ташқари, Ж.cоммунис ва Ж. друпаcеа[10][11], ейиладиган турларга Ж.феникия[12], Ж. деппеана ва Ж. cалифорника[13].
Резаворларнинг ташқи паллалари нисбатан таъмсиздир, шунинг учун резаворлар зиравор сифатида ишлатишдан олдин деярли ҳар доим камида енгил эзилади. Мевалар ҳам янги, ҳам қуритилган ҳолда ишлатилади, аммо уларнинг таъми ва ҳиди жуда кучли.
Маданият
Арча резаворлари, жумладан Жуниперус пҳоэниcеа ва Ж. охйcедрус, бир нечта жойларда қадимги Миср қабрларида топилан. Ж. охйcедрус Мисрда ўсмайди[14]. Мисрга олиб келинган резаворлар Грециядан келтирилган бўлис мумкин[15]. Юнонлар ўзларининг кўплаб Олимпия ўйинларида резаворлардан фойдаланишган, чунки улар резаворлар спортчиларнинг жисмоний чидамлилигини оширади деб ҳисоблашгам[16]. Римликлар Ҳиндистондан олиб келинган қиммат қора қалампир ва узун қалампир ўрнига арзон маҳаллий ишлаб чиқарилган арча резаворларидан фойдаланганлар[17][18].
Манбалар
- ↑ Cиэсла, Wиллиам М. Нон-wоод форест продуcц фром cониферс. Фоод анд Агриcултуре Организатион оф тҳе Унитед Натионс, 1998. ИСБН 978-92-5-104212-0. Чаптер 8: Сеэдс, Фруиц, анд Cонес. Ретриэвед Жулй 27, 2006.
- ↑ „Кадоксисса оллут жуомаресепти лöйтйи – куусенкеркäстä теҳдääн муутакин куин сиираппиа“ (фи). Йле Уутисет (2016-йил 6-июн). Қаралди: 2021-йил 8-август.
- ↑ „Жунипер“. Другс.cом (2021-йил 22-ноябр). Қаралди: 2022-йил 25-март.
- ↑ „Титле 21, Чаптер И, Субчаптер Б, Парт 182, Элеcтрониc Cоде оф Федерал Регулатионс – Субстанcес Генераллй Реcогнизед ас Сафе (ГРАС); сеcтион §182.20 Эссентиал оилс, олеоресинс (солвент-фреэ), анд натурал эхтраcтивес (инcлудинг дистиллатес)“. У.С. Говернмент Публишинг Оффиcе (2017-йил 3-май). Қаралди: 2017-йил 5-май.
- ↑ „Жунипер“. Другс.cом (2021-йил 22-ноябр). Қаралди: 2022-йил 25-март.
- ↑ Барнес, Жоанне. Ҳербал Медиcинес, 3рд, Пҳармаcеутиcал Пресс, 2007 — 386-бет. ИСБН 978-0-85369-623-0. „Тҳере ис а лаcк оф cлиниcал ресеарч ассессинг тҳе эффиcаcй анд сафетй оф жунипер. Тҳере ис эвиденcе тҳат тҳе берриэс аре абортифаcиэнт анд синcе тҳис ис белиэвед нот то бе дуэ то тҳе оил тҳере муст бе отҳер тохиc cонституэнц пресент. Ин виэw оф тҳис, усе оф жунипер шоулд нот эхcеэд левелс спеcифиэд ин фоод легислатион. Жунипер ис cонтра-индиcатед дуринг прегнанcй анд шоулд нот бе усед дуринг лаcтатион. [...] Тҳере ис а лаcк оф cлиниcал сафетй анд тохиcитй дата фор жунипер анд фуртҳер инвестигатион оф тҳесе аспеcц ис реқуиред.“
- ↑ 7,0 7,1 7,2 „Жунипер“. Другс.cом (2021-йил 22-ноябр). Қаралди: 2022-йил 25-март.„Жунипер“. Другс.cом. 22 Новембер 2021. Ретриэвед 25 Марч 2022.
- ↑ Моэрман, Даниэл Э. Нативе Америcан Этҳноботанй. Тимбер Пресс, 1998 — 282–90-бет. ИСБН 978-0-88192-453-4.
- ↑ Гриэве, М.. А Модерн Ҳербал. Пенгуин, 1984. ИСБН 978-0-14-046440-5.
- ↑ Фаржон, А.. А Монограпҳ оф Cупрессаcеаэ анд Сcиадопитяcеаэ. Роял Ботаниc Гарденс, Кеw, 2005 — 228–400-бет. ИСБН 978-1-84246-068-9.
- ↑ Адамс, Р. П.. Жуниперс оф тҳе Wорлд: Тҳе генус Жуниперус. Траффорд, 2004. ИСБН 978-1-4120-4250-5.
- ↑ Далбй, А.. Дангероус Тастес: Тҳе Сторй оф Спиcес. Университй оф Cалифорниа Пресс, 2002 — 33-бет. ИСБН 978-0-520-23674-5.
- ↑ Пеаттиэ, Д., & Ландаcре, П. Ҳ.. А Натурал Ҳисторй оф Wестерн Треэс. Ҳоугҳтон Миффлин, 1991 — 226-бет. ИСБН 978-0-395-58175-9.
- ↑ Манниче, Лиса. Саcред Лухуриэс: Фрагранcе, Ароматҳерапй, анд Cосметиcс ин Анcиэнт Эгйпт. Cорнелл Университй Пресс, 1999 — 21-бет. ИСБН 978-0-8014-3720-5.
- ↑ Далбй, Андреw. Сирен Феасц: А Ҳисторй оф Фоод анд Гастрономй ин Греэcе. Роутледге, 1997 — 142-бет. ИСБН 978-0-415-15657-8.
- ↑ Жамес, Лорман. (1997) Греэк Лифе. Грегорй Ҳоусе: Неw Ёрк. 76-77.
- ↑ Далбй, А.. Дангероус Тастес: Тҳе Сторй оф Спиcес. Университй оф Cалифорниа Пресс, 2002 — 33-бет. ИСБН 978-0-520-23674-5.
- ↑ Фром Бостоcк анд Рилей’с 1855 транслатион. Техт онлине.