Arem-arem
Арем-арем (индонезча: арем-арем — Индонезия таомидир. ушбу таом гуручдан тайёрланган бўлиб, колбаса кўринишида камроқ ёки тўлдирилган холатда маккажўхори, банан баргларига ўраб қайнатилади. Тўлдиришда бир ёки бир нечта қўшимча ингредиэнтлардан фойдаланиш мумкин. Бунинг учун кўпинча тўғралган сабзавотлар, темпеҳ, товуқ ёки ҳар хил турдаги абон ишлатилади.
Ява ошпазлик мутахассислари томонидан яратилган ушбу таом Марказий Жавада кенг тарқалган машҳур кўча таомидир.
Келиб чиқиши ва тарқалиши
Банан барглари билан ўралган гуручни қайнатиш Малай архипелагининг кўп қисмида Жануби-Шарқий Осиёнинг ҳудудларида таом тайёрлашнинг анъанавий усулларидан бири ҳисобланади. Индонезия ошхонасида узоқ вақт давомида пишириш жараёнининг шакли, ўлчами билан фарқ қилувчи ушбу турдаги бир нечта таомлар мавжуд. Арем-арем аслида бошқа, кенг тарқалган Индонезия таомининг модификацияси — лонтонг. Иккинчисидан фарқли ўлароқ, арем-арем тўлдиришни ўз ичига олади, шунинг учун уни баъзан „тўлдирилган лонтонг“ (индонезча: лонтонг иси)[1] .
Арем-арем — Ява ошхонасининг анъанавий таомлари таркибига киради. Бу таом Индонезия пойтахти — Жакартада, Ғарбий Ява ва Марказий Ява провинсияларида кенг тарқалган. Яваликлар орасида бу таомнинг туғилган жойи кичик Марказий Ява шаҳри Кебумен[эн] бўлиб, у вақт ўтиши билан Жава бўйлаб тарқалиб кетган деган фикр мавжуд. Замонавий Кебуменда арем-арем турли хил пломба моддалари билан тайёрланади ва жуда машҳур. Умуман олганда, бу таом барча Марказий Жава аҳолисининг миллий ошхона таомлари, шунингдек, Ёгякартанинг махсус туманида жуда муҳим ўрин тутадиган егулик саналади.
Тайёрланиши ва навлари
Арем-арем — Лонтонгга шубҳасиз ўхшайди, лекин, ундан маълум фарқларга ҳам эга. Арем-арем — нафақат тўлдириш мавжудлиги туфайли балки тайёрланиш нуқтаи назаридан ҳам мураккаб таом ҳисобланади. Лонтонг асосан глютинли гуручдан тайёрланса, арем-аремни тайёрлаш учун асосан оддий навли гуруч ишлатилинади. Бундан ташқари, арем-арем тайёрланиш қоидасига кўра унинг узунлиги15 см дан ошмайди ва шу билан бирга, бир оз қалинроқ бўлиши мумкин[2].
Арем-арем учун мўлжалланган гуруч одатда ярим тайёр пиширилади. Тайёрлаш жараёнда сувга кўпинча кокос сути баъзан оз миқдорда зираворлар қўшилади. Қайнатилган гуруч қисмларга бўлинади, уларнинг ҳар бири банан баргига ўралиб, текисланади. Ҳар бир порсиянинг ўртасига пломба қўйилади, шундан сўнг улар банан барглари ёрдамида чўзинчоқ колбасаларга ўхшаб ўралади. Худди япон рулолари бамбук гилам билан ўралгани каби. Одатда бундай колбасалар мунтазам силиндрсимон шаклга эга. Лекин улар баъзида вертикал кўринишда бироз текисланади. Шундан сўнг, банан барглари ўрамлари маҳкам боғлаб қўйилади: анъанавий равишда Жава-да уларнинг пардаси учун палма толалари ишлатилган, аммо ҳозирда табиий ёки синтетик ип, шунингдек, тиш пичоқлари ва қоғоз қисқичларикенг қўлланади[1] .
Арем-арем рулолари буғда ёки камдан-кам ҳолларда сувда пиширилади. Иккинчи ҳолда, улар махсус тешикли силиндрсимон идишларга — металл ёки пластмассага жойлаштирилади. Бу эса тайёр маҳсулотларнинг янада текис шаклли кўринишда ва стандарт ўлчамларда чиқишини таъминлайди[1].
Ушбу таомни тайёрлашда баъзан гуруч ўрнига маккажўхори, баъзан эса гуруч ва маккажўхори аралашмаси ишлатилади [2]. Баъзи рецептлар гуруч ёки маккажўхорига тапёка қўшади. Гуруч ёки буғдой ноодлеларидан арем-арем тайёрлаш рецептлари ҳам мавжуд[3].
Арем-арем турлари жуда хилма-хил. Биринчи навбатда, бир компонентли бўлиши мумкин бўлган тўлдиришда ётади, лекин кўпинча бир нечта ингредиэнтлардан иборат. Ушбу егулик жуда кўп турли хил махсулотлар ёрдамида ҳам тайёрланиши мумкин. Улар майда тўғралган ва одатда тенг тақсимланган миқдорда зираворлардан фойдаланилади. Одатда Ҳиндистон ёнғоғи сути ёки соя соуси қўшилган ҳолда қовурилиши ҳам мумкин. Полиз маҳсулотларидан кўпинча сабзи, пиёз ва яшил пиёз, картошка, чиройли паркия, қалампир, бамбук ва соя новдалари, банан, темпеҳ, тофу, қўзиқорин ишлатилади. Ҳайвонлардан олинган маҳсулотлардан товуқ гўшти арем-арем учун пломба сифатида энг машҳур бўлиб, унга баъзи ўсимлик қўшимчалари одатда аралаштирилади. Гўшт, тухум, балиқ, денгиз маҳсулотлари, шунингдек, абоннинг ҳар хил турлари[2][3][4] бироз камроқ ишлатилади.
Хизмат қилиш ва ичиш
Явада арем-арем кўпинча уй овқатларида — айниқса нонушта пайтида, шунингдек, байрам зиёфатларида тақдим этилади[5]. Тановвул қилишдан олдин у одатий бўлакларга бўлинади. Баъзан очилган ҳолатда, баъзан эса тўғридан-тўғри хурмо барглари ўрамида дастурхонга тортилади. Бу ҳолат Япон рулоларига ҳам маълум бир ўхшашлик беради. Арем-аремга шўр ёки ширин соя соуси, самбал қалампир пастаси ёки ерёнғоқ соуси қўшилиши мумкин. Бундан ташқари, уйда пиширилган бу таом кўпинча сайёҳларга қўл келади. Бунинг асосий қулайлиги бу унинг зич қадоқланиши ва қулай шаклидир.
Шу билан бирга, у кўча таомлари сифатида ҳам машҳур. Ушбу егулик йўл бўйидаги таверналарда, анъанавий бозорларда, шунингдек, кўча сотувчиларининг араваларидан сотилади. Марказий Жаванинг кўп жойларида арем-арем таниш фастфуд бўлиб хизмат қилади, уни тик турган ҳолда, йўлда ёки транспортда тезда истеъмол қилиш қулайликлари мавжуд. Бундай ҳолларда, палма барги гофрети бутунлай очилиб, ўзига хос пластинкага айланиши мумкин.
Адабиёт
- Погадаев В. А. (составитель). Малайский мир (Бруней, Индонезия, Малайзия, Сингапур). Лингвострановедческий словарь. М.: Восточная книга, 2012. ИСБН 978-5-7873-0658-3.
- 1010 Ресеп Асли Масакан Индонесиа. Жакарта: Грамедиа Пустака Утама, 2008. ИСБН 978-979-22-3752-8.
- Wаҳюни Муляwати, Илсе Ҳараҳап.. Лонтонг & Кетупат. Жакарта: Грамедиа Пустака Утама, 2008. ИСБН 978-979-22-3865-5.
- Сисcа Сусанто. 100 Ресеп Жажан Пасар Палинг Диминати Унтук Жуалан. Жакарта: Грамедиа Пустака Утама, 2013. ИСБН 978-60203-40-59-3.
- Фаузиаҳ Муҳлисаҳ. Анека маканан ринган. Ёгякарта: Канисиус, 2000. ИСБН 978-979-6726-356.