Argonavtlar

Аргонавтлар (юн. Аргонаутаи; Арго — кема номи ва наутес — денгизчи) — юнон мифологиясидаги қаҳрамонлар. Аргонавтлар „Арго“ кемасида аждаҳо қўриқлаб турадиган олтин мо'йнани олиб келиш учун Ясон бошчилигида Колхидага борадилар ва афсунгар Медея ёрдамида уни қўлга киритиб, Юнонистонга олиб келадилар. Аргонавтлар ҳақидаги миф юнон денгизчиларининг Қора денгиз қирғоқларига сузиб келишлари кўҳна тарихини акс эттиради.

Ясон Иолк ҳукмдори Эсоннинг о'г'ли эди, аммо Жейсон машҳур доно кентавр Хирон томонидан тарбияланган. Ко'плаб яхши қаҳрамонлар сингари, Жейсон ҳам уруш, овчилик ва мусиқа сан'ати, бошқа нарсалар қатори, шаҳзоданинг улг'айиши ва афсонага айланиши учун керак бо'лган ҳамма нарсани о'рганган.

Эсонни унинг о'гай укаси Пелиас тахтдан аг'дарган, у Жейсоннинг уни эгаллаб олишидан қо'рқарди, чунки у оракул томонидан битта сандал кийган одам томонидан тахтдан аг'дарилиши ҳақида огоҳлантирилган эди. Жейсон қиролга ҳурмат бажо келтириш учун вояга етган одам сифатида келганида, унинг бир оёг'ида сандал ё'қ эди. Чунки, у дарёдан о'таётганда уни ё'қотиб қо'йган эди.

Пелиас Жейсонга йигит бажариши мумкин бо'лмаган вазифани беришга қарор қилди: афсонавий Олтин Жунни Колхидадан қайтариб олиш учун бориш. Жунни аждаҳо қо'риқлаган.

Жейсон бу вазифани бажариб, о'зининг Арго кемасини қурди ва Аргонавтлар экипажини йиг'ди. (Кема номи ҳақида эслатма: у ното'г'ри Аргос деб аталади, лекин аслида "с" ҳарфисиз Арго эди. Бироқ, кема уни қурган одамнинг номи билан аталган ва унинг исми чалкашлик билан Аргос эди.)

Жейсон ва Аргонавтлар Пагасадан ё'лга чиқиб, Лемносда то'хтаб, Самофракияга ташриф буюришди, у ерда уларни экипаж а'золаридан бири Орфей (о'зи ҳам бу ерда муҳокама қилган машҳур ҳалокатли севги ҳикоясининг мавзуси) Орфик сирларига киришди. Кейин Аргонавтлар Ҳеллеспонтга, у ердан эса Мисияга сузиб кетишди.

Бебриcес юртига етиб келганларида, Жейсон ва унинг экипажи маҳаллий халқлар билан жанг қилишга киришдилар, уларнинг ко'пчилигини қолган Бебриcес жонларини сақлаб қолиш учун қочиб кетишидан олдин о'лдиришди. Аргонавтлар Фракияга жо'наб кетишди ва у ерда фолбин Финейни бир яхшилик эвазига Ҳарпийлардан озод қилишди: улар Финейдан Олтин Жунни қидириш муваффақиятли бо'ладими ёки ё'қми, башорат қилишни со'рашди.

Финей уларни Сиан қоялари ёки Симплегадалар хавфи ҳақида огоҳлантирди: бир-бири билан то'қнашиб, кемаларнинг улар орасида ҳаракатланишини қийинлаштирган хавфли ҳаракатланувчи қоялардан иборат рифлар (бу ерда Одиссейнинг Скилла ва Харибдис о'ртасидаги курашини солиштиринг). Финей уларга қояларда сузиб юриш хавфсизми ёки ё'қлигини билиш учун кема олдига каптар юборишни айтди.

Аргонавтлар Финей таклиф қилганидек қилишди: каптар Сиан қоялари орасидан учиб о'тди, лекин учиб кетаётганда унинг думи қояларга озгина тегиб кетди. Улар унинг орқасидан сузиб кетишди ва орқа қисми қояларга озгина тегиб кетди, аммо кема ва унинг барча экипажи қочишга муваффақ бо'лди. Симплегадалар о'шандан бери ҳаракациз қолишди, чунки кема уларнинг ёнидан хавфсиз о'тиб кетгач, уларнинг ҳаракатланишини то'хтатиш то'г'рисида қарор қабул қилинди.

Адабиётлар

• ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил