Armaniston Prezidenti
Арманистон Президенти, расман Арманистон Республикаси Президенти (арманча: Հայաստանի Հանրապետության Նախագահ) Арманистон Республикасининг мустақиллиги, ҳудудий яхлитлиги ва Конституциясининг амалга оширилишининг кафолати шу билан бирга хавфсизлигини назорат қилувчи давлат раҳбари ҳисобланади.
Арманистондаги амалдаги парламент тизимида Президент рамзий ва тантанали шахс бўлиб, сиёсий ҳокимиятнинг катта қисми мамлакат парламенти ва бош вазирга тегишли деб қаралади[1][2] .
Арманистон Президенти мамлакат Миллий Ассамблеяси томонидан 7 йил муддатга сайланади. Ҳар бир Президент фақат бир марта президентликка сайланиши мумкин.
Хусусан, Ваагн Хачатурян 2022-йил 13-мартдан бери президентлик лавозимида ишлаб келмоқда[3].
Ваколатлари
2018-йил 9-апрелдан бошлаб ваколатлар
2015-йил 6-декабрда бўлиб ўтган конституциявий референдумда Конституцияга ўзгартиришлар киритилган бўлиб, Арманистон парламентар республикага айланди ва Президентнинг ваколатлари сезиларли даражада қисқартирилди.
Конституциянинг янги таҳририга кўра, Республика Президенти Миллий Мажлисга навбатдаги ва навбатдан ташқари сайловларни тайинлайди, парламент томонидан қабул қилинган қонунларни 21 кун ичида имзолайди ва эълон қилади. Янги ўзгартиришларга кўра, давлат раҳбари Конституцияда белгиланган ҳолларда ва тартибда Миллий Мажлисни тарқатиб юборишга, шунингдек, муддатидан олдин сайловлар ўтказишга ҳақли эмас[4].
Конституцияда белгиланган ҳолларда Президент ҳукуматнинг истеъфосини қабул қилиши ва Бош вазирнинг тақдимига биноан Вазирлар Маҳкамаси таркибига ўзгартиришлар киритиши мумкин[4].
Қуролли кучлари
Республика Президенти Бош вазирнинг тақдимига биноан қонун ҳужжатларида белгиланган ҳолларда ва тартибда Қуролли Кучлар ва бошқа қўшинларнинг олий қўмондонлик таркибини Бош вазирнинг тақдимига биноан лавозимга тайинлайди ва лавозимидан озод қилади. Президент қонун ҳужжатларида белгиланган ҳолларда ва тартибда олий ҳарбий унвонлар бера олади[4].
Президент парламент спикери каби Хавфсизлик Кенгаши таркибига кирмайди[5].
Сайлаш ва ваколатларни тугатиш тартиби
35 ёшдан кичик бўлмаган, сўнгги ўн йил давомида Арманистон Республикаси фуқароси бўлган, бошқа давлат фуқароси бўлмаган, сўнгги ўн йил давомида республикада доимий яшовчи ва ҳуқуққа эга бўлган шахс Президентлик лавозимига ўз номзодини қўя олади. Президент етти йил муддатга сайланади. Худди шу шахс Республика Президенти лавозимига кетма-кет икки мартадан ортиқ сайланиши мумкин эмас. Фавқулодда ёки ҳарбий ҳолат даврида сайловлар ўтказилмайди.
Сайловда овоз берган сайловчиларнинг ярмидан кўпининг овоз берганлигига кўра номзод Арманистон Президенти этиб сайланади. Агар биринчи турда ғолиб аниқланмаса, иккинчи тур ўтказилади, унда энг кўп овоз тўплаган икки номзод иштирок этади. Бу ҳолатда рақибидан кўпроқ овоз олган номзод ғолиб ҳисобланади.
Президентнинг ваколатлари ўз хоҳиши билан истеъфога чиққанда, вафот этганда, давлатга хиёнат шунингдек бошқа оғир жиноят содир этганда, лавозимидан четлаштирилганда ёки оғир касал бўлганлиги сабабли ёки бошқа ҳал қилиб бўлмайдиган тўсиқларга дучор бўлганлиги сабабли Президент вазифаларини бажара олмаган тақдирда тугатилади.
| № | Президент (ҳаёт йиллари) |
Сурати | Ваколатларининг бошланиши | Ваколатларининг тугаши | Партиявийлиги |
|---|---|---|---|---|---|
| битта | Левон Тер-Петросян (1945-йилда туғилган) |
1991-йил 16 октабр | 1998-йил 3-феврал | Арман миллий ҳаракати | |
| - | Роберт Кочарян (1954-йилда туғилган) |
1998-йил 3-феврал | 1998-йил 9-апрел | Мустақил | |
| 2 | 1998-йил 9-апрел | 2008-йил 9-апрел | |||
| 3 | Серж Саркисян (1954-йилда туғилган) |
2008-йил 9-апрел | 2018-йил 9-апрел | Арманистон Республикачилар партияси | |
| 4 | Армен Саркисян (1953-йилда туғилган) |
2018-йил 9-апрел | 2022-йил 1-феврал | Мустақил | |
| - | Ален Симонян (1980-йилда туғилган) |
2022-йил 1-феврал | 2022-йил 13-март | Фуқаролик шартномаси | |
| 5 | Ваагн Хачатурян (1959-йилда туғилган) |
2022-йил 13-март | жорий | Мустақил |
Эслатмалар
Манбалар
- ↑ „Какие полномочия у президента Армении и как его выбирают“. ТАСС (2022-йил 23-январ). 2022-йил 24-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 24-январ.
- ↑ „«Человек Пашиняна». Кто придет на пост президента Армении“ (ру). Газета.ру (2022-йил 3-март). 2022-йил 2-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 3-март.
- ↑ „Վահագն Խաչատուրյանը` Հայաստանի հինգերորդ նախագահ“ (ҳй). Ҳетқ.ам. 2022-йил 23-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 17-март.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 „Какими полномочиями будет обладать новый президент Армении?“ (ру). неwс.ам. 2018-йил 6-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 6-март.
- ↑ Спутник. „Армен Саркисян: президент-арбитр и визитная карточка для инвесторов?“ (ру). ру.армениаспутник.ам. 2018-йил 6-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 6-март.