Armen Sarkisyan
Армен Варданович Саркиссиан (арманча: Արմեն Վարդանի Սարգսյան; 23-июн 1952) – Арманистонлик физик, технолог ва сиёсатчи, 2018-йилдан 2022-йилгача мамлакат президенти бўлган[1][2].
| Армен Саркисян Արմեն Սարգսյան | |
|---|---|
Արմեն Սարգսյան | |
|
| |
| Арманистон Президенти | |
|
Мансаб даври 2018-йил 9-апрелдан – 2022-йил 1-февралгача | |
| Ҳукумат бошлиғи |
Карен Карапетян (в. б.) Серж Саргсян Карен Карапетян (в. б.) Никол Пашинян |
| Ўтмишдоши | Серж Саргсян |
| Вориси | Ваагн Хачатурян |
| Арманистон Бош вазири | |
|
Мансаб даври 1996-йил 4-ноябрдан – 1997-йил 20-мартгача | |
| Президент | Левон Тер-Петросян |
| Ўтмишдоши | Ҳрант Багратян |
| Вориси | Роберт Кочарян |
| Арманистоннинг Бирлашган Қиролликдаги элчиси | |
|
Мансаб даври 1998-йилдан – 2018-йилгача | |
| Ҳукумат бошлиғи |
Армен Дарбинян Вазген Саргсян Арам Саргсян Андраник Маргарян Серж Саргсян Тигран Саргсян Ҳовик Абраҳамян Карен Карапетян Ҳовик Абраҳамян Тигран Саргсян |
| Президент |
Роберт Кочарян Серж Саргсян |
| Шахсий маълумотлари | |
| Таваллуди |
1952-йил 23-июн Ереван |
Саркисян хорижий давлатнинг Буюк Британиядаги энг узоқ муддатли элчиси бўлиб, биринчи марта 1992-1996-йилларда тайинланган[3]. 1998-2018-йилларда иккинчи муддат ишлаган[4]. Арманистоннинг Ватикан, Европа Иттифоқи, НАТО, Нидерландия, Люксембург, Белгиядаги биринчи элчиси бўлган ва Европада „катта элчи“ мақомига эга[5][6].
Саркисян Бутунжаҳон иқтисодий форумида энергия хавфсизлиги бўйича глобал кенгашнинг биринчи раиси бўлган. Кўплаб илмий мақолалар муаллифи, халқаро масалалар бўйича маърузачи ва шарҳловчидир. Унинг шарҳлари ва иншолари Тимес, Финанcиал Тимес, Даилй Телеграпҳ, Тиме журнали, Неwсwеэк, Ҳоллйwоод Репортер ва Wалл Стреэт Жоурнал каби нашрларда чоп этилган[7][8].
Ҳаёти
Саркисян Ереван давлат университетининг назарий физика ва математика факултетини тамомлаган. Арманистон фанлар академиясининг фахрий доктори ва Арманистон миллий рақобатбардошлик кенгаши аъзоси. 1976-йилдан 1984-йилгача Ереван давлат университетида физика кафедраси ассистенти, кейинчалик доценти бўлган. 1984-йилда Кембриж университетида таклиф этилган тадқиқотчи ва профессор бўлди[9][10]. Стивен Хокинг ва лорд Мартин Рис билан бирга ишлаган.
1988-йилда Ереван давлат университетида мураккаб тизимларни компютер моделлаштириш кафедрасини ташкил этди ва кейинчалик мудири бўлди[11].
Саркисян 1991-йилда Wордтрис Тетрис спинофф ўйинининг ҳаммуаллифларидан бири эди[12][13]. У бир муддат сотувлар бўйича дунёдаги энг машҳур видео ўйин бўлган[14]. 2023-йил март ойида Ҳоллйwоод Репортер журналида чоп этилган мақолада Саркисян Wордтриснинг яратилиши ва унинг Спеcтрум Ҳолобйте ширкатига сотилиши билан боғлиқ кескин ва драматик воқеаларни батафсил баён қилган[15]. Апрел ойида Тетрис асосчиларидан бири Ҳенк Рожерс ва Совет Иттифоқида охирги марта кўрган ўйин яратувчиси Алексей Пажитнов билан бирга подкастда пайдо бўлди[16][17].
1991-йил ноябр ойида Саркисян Лондонда Арманистон элчихонасини очди. Бу Ғарбдаги биринчи арман дипломатик миссияси эди. Буюк Британиядаги дипломатик миссиясидан ташқари, Европадаги „катта элчи“, НАТОдаги, Белгия, Нидерландия, Люксембург, Ватикандаги элчи лавозимини эгаллади. 1995–1996-йилларда Арманистоннинг Европа Иттифоқидаги ваколатхонаси раҳбари бўлган.
1996-йилда Саркисян Арманистон бош вазири этиб сайланди. Муҳим иқтисодий ва сиёсий ўзгаришлар, жумладан, 1992-йилда Арманистон мустақилликка эришганидан кейин биринчи марта матбуот эркинлигига йўл очган Ахборот вазирлигининг тугатилиши ташаббуси билан чиқди. Озарбайжон билан уруш даврида жиддий муваффақияцизликка учраган Арманистон энергетика секторини қайта қуришга раҳбарлик қилган. 1997-йилда саратон касаллигига чалинганидан сўнг истеъфога чиқди ва унинг ўрнига Роберт Кочарян келди.
Соғайиб кетганидан сўнг, Саркисян Европа тикланиш ва тараққиёт банки (ЙТТБ) президентининг махсус маслаҳатчиси ва 1998-йилдан 2000-йилгача ЕТТБ раисининг маслаҳатчиси этиб тайинланган. Саркисян шунингдек, дунёдаги энг йирик трансмиллий компанияларда маслаҳатчи ва бизнес маслаҳатчи бўлиб ишлаган.
Саркисян „Эурасиа Ҳоусе Интернатионал“ директорларидан бири, Ню-Ёркдаги Ғарб институти раиси ўринбосари, Кембриж университети қошидаги судялар бизнес мактаби қошидаги Евросиё маркази директори (2001-2011) бўлган. Саркисян турли фахрий ва раҳбар лавозимларни эгаллаган, жумладан Гарвард Кеннеди мактаби деканининг маслаҳат кенгаши аъзоси, Чикаго университетининг Харрис номидаги Давлат сиёсатини ўрганиш мактаби деканининг маслаҳат кенгаши, Дилижондаги халқаро мактаб Васийлар кенгаши аъзоси, Евро-Атлантика хавфсизлик ташаббуси аъзоси, Халқаро тадқиқот ва алмашинув кенгаши (ИРЕХ) аъзоси, Глобал етакчилик фонди аъзоси, Халқаро иқтисодий иттифоқ ва Глобал етакчилик фонди аъзоси.
Саркисян бутун дунёдаги энг йирик арман хайрия ташкилоти – Арман умумий хайрихоҳлик иттифоқининг ишончли вакили. Лондондаги Қиролича Марй университети математика фанлари мактабининг фахрий катта илмий ходими бўлган.
Президент Серж Саркисян 2018-йил 19-январ куни расмий телевидение орқали Саркисянга Арманистоннинг ташқи алоқалари, диаспора муносабатлари, хорижий сармоя, фан, таълим ва маданиятни ривожлантиришда масъулиятни ўз зиммасига олишини сўраб, президентликни таклиф қилди. Саркисян номзодини ҳукмрон Республикачилар партияси қўллаб-қувватлади. Арман инқилобий федерацияси блоки, Царукян парламент блоки томонидан қўшимча ёрдамга эга бўлди.
Саркисян 2018-йилнинг 2-мартида Миллий ассамблеянинг кўпчилик овози билан 105 аъзолик палатада 90 овоз олиб, президент этиб сайланган эди. 2018-йил 9-апрелда инаугурация қилган. Маросим Еревандаги Карен Демирчян мажмуасида бўлиб ўтди[18].
Оиласи
1978-йилда Матенадаран тадқиқотчиси Ноун Саркисянга (1954-йилда туғилган) уйланди. Уларнинг икки фарзанди бор. Саркисян болалигидан сўзлашадиган арман ва рус тилларидан ташқари, инглиз тилини ҳам яхши билади[19].
Манбалар
- ↑ „Армен Саркисиан (Но Релатион) Элеcтед Нехт Армениан Пресидент“ (эн). РадиоФреэЭуропе/РадиоЛибертй. Қаралди: 2018-йил 2-март.
- ↑ „Армениа лаwмакерс элеcт пресидент ас леадер эес ʻсуперʻ поwерс - Тҳе Эхпресс Трибуне“ (эн-УС). Тҳе Эхпресс Трибуне (2018-йил 2-март). Қаралди: 2018-йил 2-март.
- ↑ ҳттпс://www.wефорум.орг/пеопле/армен-саркиссиан
- ↑ ҳттпс://www.тcс.cам.аc.ук/неwс/0038191-формер-cамбридге-профессор-то-беcоме-cандидате-фор-армениан-пресидент.ҳтмл
- ↑ архив нусхаси, 2018-12-24да асл нусхадан архивланди, қаралди: 2018-05-06
- ↑ „архив нусхаси“. 2023-йил 10-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 6-май.
- ↑ ҳттп://www.панармениан.нет/энг/неwс/251013/
- ↑ ҳттпс://арменпресс.ам/энг/неwс/922634/потентиал-пресидентиал-cандидате-армен-саркиссиан-пресенц-сторй-беҳинд-cреатинг-тетрис.ҳтмл
- ↑ „Формер Cамбридге Профессор то беcоме cандидате фор Армениан Пресидент : Тҳе Cамбридге Студент“. Тcс.cам.аc.ук (2018-йил 21-январ). Қаралди: 2018-йил 15-июл.
- ↑ „Армен Саркиссиан | Wорлд Эcономиc Форум“. Wефорум.орг. Қаралди: 2018-йил 15-июл.
- ↑ „Потентиал пресидентиал cандидате Армен Саркиссиан пресенц сторй беҳинд cреатинг ТЕТРИС-WОРДТРИС“. Арменпресс.ам. Қаралди: 2022-йил 14-феврал.
- ↑ „Wордтрис Cредит Информатион - ГамеФАҚс“. Гамефақс.гамеспот.cом. Қаралди: 2022-йил 14-феврал.
- ↑ „эурасиа » Армен Саргсян“. Эурасиаҳоусе.cом. 2018-йил 13-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 15-июл.
- ↑ „"Wордтрис" (Гаме Бой) - Видео Гаминг Ревиэwс“. Шоwсотрос.cом. 2023-йил 9-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 14-феврал.
- ↑ „Wордтрис фор СНЕС (1992)“. МобйГамес.cом. Қаралди: 2022-йил 14-феврал.
- ↑ „Тетрис-Wордтрис cо-cреатор номмед фор Армениа пресидент'с пост“. Панармениан.нет (2018-йил 19-январ). Қаралди: 2018-йил 15-июл.
- ↑ „Армениа'с пресидентиал cандидате такес 'Тетрис' то 'Сйнопсис' то шоw то студенц: 'И ам оне оф ёу'“. Аравот-эн.ам. 2023-йил 10-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 14-феврал.
- ↑ „Армениа Пресидент-элеcт эхпеcтед то таке оатҳ оф оффиcе ат Ереван спорц, cонcерт cомплех“. Неwс.ам (2018-йил 19-март). Қаралди: 2018-йил 18-апрел.
- ↑ „Пресидент Саркиссиан толд абоут тҳе легендарй агент, тҳе Ҳеро оф УССР Геворк Варданиан анд ҳис споусе Гоҳар Варданиан: Тҳей wере а гоод эхампле оф ҳоw то серве тҳе Фатҳерланд беинг аwай фром ит, то лове ҳомеланд анд то невер форгет ит“. Пресидент.ам.