Arpaduzu
Арпадузу (Озарб. Арпадüзü) ёки Колхозашен (арманча. Կոլխոզաշեն) — Озарбайжоннинг Хўжавенд туманидаги қишлоқ[1].
Колхозашен/Арпадузу | |
|---|---|
| Қишлоқ | |
|
| |
| 39°45′7″Н 46°57′4″Э / 39.75194°Н 46.95111°Э | |
| Мамлакат | Озарбайжон |
| Туман | Хўжавенд |
| Вилоят | Ҳадрут |
| Маркази баландлиги | 871 м |
| Вақт минтақаси | УТC+4 |
Қишлоқни 1992-йил 2-октябрдан 2020-йил кузигача назорат қилган тан олинмаган Тоғли Қорабоғ Республикасининг маъмурий-ҳудудий бўлинишига кўра, у НКРнинг Ҳадрут вилоятида жойлашган.
Иккинчи Қорабоғ уруши якунлари бўйича имзоланган 2020-йил 10-ноябрдаги уч томонлама декларацияга кўра, Арпадузу қишлоғи Россия тинчликпарвар кучлари назоратига ўтган.
Этимологияси
1828-йилда арманлар қишлоқ аҳолисининг бир қисми Эрондан кўчиб келиб, бу қишлоққа „Арбадуз“[2] деб ном қўйган. 1939-йилдан Колхозашен (маҳаллий лаҳжада Килхоз) деб номлана бошланди[3].
Ҳужжатларда қишлоқ номи Қулхузашен, Мадаткенд деб имзоланиши мумкин эди.
Озарбайжон Республикаси Миллий Мажлисининг 1992-йил 29-декабрдаги 428-сонли қарори билан Хўжавенд туманининг Колхозашен қишлоғи Арпадюзу қишлоғи деб аталган[4]. Қишлоқ ўз номини худди шу номдаги жойдан олган, яъни „арпа экилган жой“.
Географияси
Қишлоқ Қорабоғ тизмаси этагида, 25 км, вилоят марказидан Мартуни/Хўжавенд, 49 км Хонкендидан. Майдони 1439 га, шундан 1143 га қишлоқ хўжалиги, 237 га ўрмон ерлари. Қишлоқнинг чегара зонасидан Варанда дарёсининг ирмоғи оқиб ўтади. Жамият ҳудудида 10 та булоқ бор: „Срабунц“, „Кануц“, „Ахпри цор“, „Хрумен“, „Донгоми“, „Гараки“, „Абунц“, „Чаман“, „Кетен Арти“ ва „ Режа“.
Тарихи
Арбадуз қишлоғи Россия империяси таркибига киргунга қадар Қорабоғ хонлигининг Варанд ва Кочиз маҳаллалари таркибига кирган.
Арман Апостол черкови епископи Макар Бархударянц бу қишлоқни Мешадишен деб атайди ва у ҳақида ёзади[5]:
Совет даврида у НКАОнинг Мартуни вилояти таркибига кирган. Биринчи Қорабоғ урушидан кейин қишлоқ тан олинмаган НКРнинг Мартуни вилояти таркибига кирган.
Қишлоқ 2020-йилда Иккинчи Қорабоғ уруши пайтида Россия тинчликпарвар кучлари назоратига ўтган.
Тарихи ва маданият ёдгорликлари
Қишлоқ ва унинг атрофидаги тарихий мерос об’ектларига ХВ—ХВИИ-асрлардаги хачкарлар, қишлоқнинг ХВИИ—ХВИИИ-асрларга оид эски қисми, ХВИИИ—ХИХ-асрларга оид қабристон, 19-асрларга оид авлиё Аствацацин черкови киради. (арманча: Սուրբ Աստվածածին, русча: Святая Богородица, ўзбекча: Худонинг муқаддас онаси) ва Перет черкови[6]. Қишлоқда Улуғ Ватан урушида қатнашган қишлоқ аҳолисига ёдгорлик ҳам ўрнатилган.
Аҳолиси
2015-йил ҳолатига кўра қишлоқда шаҳар биноси, маданият уйи, тиббиёт пункти[7] ва 46 ўқувчига мўлжалланган ўрта мактаб[8] мавжуд эди.
Қишлоқда кўпчилик арманлар истиқомат қилади, 2005-йилда 309 киши[9], 2015-йилда эса 241 киши, 66 хонадон[7] бўлган.
| Йил | 2005 йил | 2008 йил | 2009 йил | 2010 [10] | 2015 йил |
|---|---|---|---|---|---|
| Аҳоли | 309 | 318 | 309 | 270 | 241 |
Таниқли кишилари
Парсегов Михаил Артемевич (1899, Мадаткенд (эски номи Колхозашен), Мартуни тумани, НКМ—1964, Ленинград) — совет қўмондони, артиллерия генерал-полковниги (1958), Совет Иттифоқи Қаҳрамони (1940).
Бегларян Грач Микаелович[11] (1934-йил Колхозашен, Мартуни вилояти, НКМ — 2009, Степанакерт) — арман шоири ва журналисти, 1982-йилдан СССР Ёзувчилар уюшмаси аъзоси[12].
Манбалар
- ↑ Азəрбайcан Республикасı Дöвлəт Статистика Комитəси. İнзибати əрази бöлгüсü тəснифатı, Бакı, 2019-2020.
- ↑ Б.Будақов, Қ.Қейбуллаев. Юхарı Қарабаğıн топонимлəри. 2005
- ↑ Азəрбайcан топонимлəринин энсиклопедик лüğəти, Бакı, 2007. ИСБН 978-9952-34-155-3.
- ↑ „428 - Азəрбайcан Республикасıнıн бəзи яşайış мəнтəқəлəринин тарихи адларıнıн бəрпасı вə дəқиқлəşдирилмəси ҳаққıнда“. э-қанун.аз. 2022-йил 13-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 30-ноябр.
- ↑ Баркҳударян, Макар, 1832-. Арцах. "Наука", 2009. ИСБН 978-5-02-025551-7, 5-02-025551-3.
- ↑ Мкртчян, Шаген. Историко-архитектурные памятники Нагорного Карабаха, 2 изд, Ер.: Парберакан, 1989. ИСБН 5-540-00402-7.
- ↑ 7,0 7,1 „(Հայերեն) Տեղեկատու ԼՂՀ վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի“. АРТСАКҲ Э-ЛИБРАРЙ. Қаралди: 2022-йил 30-ноябр.
- ↑ Акоп Каграманян (2015). Справочник социално-экономических характеристик административно-территориалних эдиниц Нагорно-Карабахской Республики . Ереван. стр. 239
- ↑ Натионал Статистиc Сервиcе оф тҳе Републиc оф Арцакҳ. „Тҳе Ресулц оф тҳе 2005 Cенсус оф тҳе Нагорно-Карабакҳ Републиc“ (арм/рус/энг). 2011-йил 2-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 8-декабр.
- ↑ „Нагорно-Карабакҳ Републиc (селф-проcлаимед)“. поп-стат.машке.орг. 2022-йил 10-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 30-ноябр.
- ↑ {{{заглавие}}}.
- ↑ „Бегларян Рачья Муханович — Энциклопедия фонда «Хайазг»“. ру.ҳаязг.инфо. Қаралди: 2022-йил 30-ноябр.
Ҳаволалар
- Жаҳон газетаси[сайт ишламайди] — Wорлд-Газеттеэр.cом(ингл.)
- Тоғли Қорабоғ Республикаси аҳолиси (2005) (Wайбаcк Мачине сайтида 2011-03-02 санасида архивланган) (қўл.)(ингл.)