Артабазос ИИ Эллеспонтин Фригияси сатрапи бўлиб, унинг пойтахти Даскйлеион шаҳрида жойлашган.
Артабазос тангаси. Милоддан аввалги 356-йил.

Артабазос ИИ (юнонча Ἀττάáзос, милоддан аввалги 389—328-йил) форс саркардаси ва Эллеспонтин Фригияси сатрапи бўлган. У форс сатрапи Фарнабаз ИИнинг ўғли. Милоддан аввалги 356-йилда Артаксеркс ИИга қарши қўзғолон кўтарган Фригиялик Ариобарзаннинг қариндоши (эҳтимол жияни) эди. Унинг биринчи хотини Родослик юнон аёли, Родослик Ментор ва Родослик Мемнон икки ёлланма аскарнинг синглиси эди[1]. Умрининг охирларида Македониялик Искандарнинг Бақтрия сатрапи бўлди.

Датамес қўзғолони

Милоддан аввалги 362-йилда Артабазос Артаксеркс ИИ томонидан Артабазнинг укаси Ариобарзан иштирок этган сатраплар қўзғолонига қўшилган Каппадокия сатрапи Датамесни қўлга олиш учун юборилган. Бироқ, Артабазос Датамес томонидан мағлуб этилган[2]. Кейинчалик Артаксеркс ИИ ғалаба қозонди. Ариобарзанес хочга михланади ва Датамес ўлдирилади.

Артаксеркс ИИИ га қарши исён

Акаси қўлга олингандан сўнг, Артабазос Эллеспонтин Фригиясининг сатрапи этиб тайинланди. Аммо милоддан аввалги 356-йилда у янги Форс шоҳи Артаксеркс ИИИга бўйсунишдан бош тортди. Артаксеркс ИИИ Кичик Осиёнинг барча сатрап қўшинларини тарқатиб юборишни буюрган эди, чунки у улар энди ғарбда тинчликни кафолатлай олмайди деб ҳисоблаган[3].

Артабазосни дастлаб афиналик Херес ва унинг ёлланма аскарлари қўллаб-қувватладилар. Артабазоснинг олтин тангалари Херес қўшинларини мукофотлаш учун махсус чиқарилган деб тахмин қилинади[4]. Мисия сатрапи Оронтес И ҳам унинг тарафида эди. Кейинчалик Артабазосни Фибаликлар ҳам қўллаб-қувватладилар, улар унга Памменес қўл остида 5000 кишини юбордилар. Ушбу ва бошқа иттифоқчиларнинг ёрдами билан Артабазос иккита катта жангда Артаксеркс ИИИни мағлуб этди.

Бироқ, Артаксеркс ИИИ кейинчалик Артабазосни Афина ва Беотия иттифоқчиларидан маҳрум қилишга муваффақ бўлди. Артабазос асирга олинади. Уни қўллаб-қувватлаган Артабазоснинг икки қайнонаси Ментор ва Мемнон қўзғолонни давом эттирдилар, чунки уларга Афина ёлланма қўшинлари раҳбари Херес ёрдам берди. Улар биргаликда Артабазосни озод қилишга муваффақ бўлишди.

Филипп ИИ саройида Македониядаги сургун даври (милоддан аввалги 352-342)

Шундан сўнг, Артабазос ўзининг исёнкор урушларини давом эттирган. Бироқ исёнлар фойда бермади. Улар сургунга кетишди. У 11 ўғил ва 10 қизи билан Македония қироли Филипп ИИ нинг Пелла шаҳридаги саройида паноҳ топишди[5]. 37 ёшли Артабазос ва унинг оиласи 352-йилдан 342-йилгача тахминан ўн йил давомида Филипп ИИ саройида яшаган ва шу вақт ичида Александр билан танишган[6][7]. Артабазоснинг қизи Барсине Александр Македонский билан оила қурган[7].

Бақтриянинг эллинистик сатрапи

Милоддан аввалги 330-йилда Доро ИИИнинг мағлубияти ва ўлимидан сўнг, Искандар Артабазосга Бақтрия сатраплигини берди[8].

Cлаире Блоом Артабазос ИИнинг қизи Барсине ролида ва Ричард Буртон Македонский Александр ролида, 1956-йилда ишланган"Алехандер тҳе Греат" филмида.

Манбалар

  1. ↑ Cарней, Элизабетҳ Доннеллй. Wомен анд Монарчй ин Маcедониа (эн). Университй оф Оклаҳома Пресс, 2000 — 101-бет. ИСБН 9780806132129. 
  2. ↑ Диодорус Сиcулус, Библиотҳеcа, хв. 91
  3. ↑ Секунда, Ниcк. Тҳе Персиан Армй 560–330 БC: 560–330 БC. Оспрей Публишинг, 1992 — 28-бет. ИСБН 1-85532-250-1. 
  4. ↑ CНГ: МЙСИА, Лампсакос. Артабазос. Сатрап оф Даскйлион, cирcа 356 БC. АВ Статер (16мм, 8.44 г, 4ҳ).. 
  5. ↑ Ҳеcкел, Wалдемар. Wҳо'с Wҳо ин тҳе Аге оф Алехандер тҳе Греат: Просопограпҳй оф Алехандер'с Эмпире (эн). Жоҳн Wилей & Сонс, 2008 — 290-бет. ИСБН 9781405154697. 
  6. ↑ Ҳоwе, Тимотҳй. Брилл'с Cомпанион то Инсургенcй анд Террорисм ин тҳе Анcиэнт Медитерранеан (эн). БРИЛЛ, 2015 — 170-бет. ИСБН 9789004284739. 
  7. ↑ 7,0 7,1 Cарней, Элизабетҳ Доннеллй. Wомен анд Монарчй ин Маcедониа (эн). Университй оф Оклаҳома Пресс, 2000 — 101-бет. ИСБН 9780806132129. 
  8. ↑ Ҳорнблоwер, Симон. Тҳе Греэк Wорлд 479-323 БC (эн). Роутледге, 2011 — 352-бет. ИСБН 9781136831256. 

Адабиётлар

Ташқи ҳаволалар