Artah jangi sahifasining manbasini koʻrish

{{Urush bilgiqutisi
| nomi = Artah jangi
| qismi = [[Salib yurishlari]]ning bir qismi
| sana = 1105-yil 20-aprel
| yer = [[Artah]], shimoliy [[Suriya (mintaqa)|Suriya]]<br/><small>(hozirgi [[Reyhanlı]], [[Turkiya]]</small>
| natija = [[Salib yurishlari|Salibchilar]] gʻalabasi
| raqib1 = [[Antioxiya knyazligi]]
| raqib2 = [[Halab]]ning [[Saljuqiylar|saljuqiy turklar]]i
| qomondon1 = Tankred (Galileya knyazi)
| qomondon2 = [[Faxr ul-Mulk Ridvon]]<br/>General Sabava
| kuch1 = {{nts|1000}} nafar ritsarlar<br />{{nts|3000}} nafar piyodalar<br />'''Jami:''' 4000 nafar
| kuch2 = {{nts|7000}} nafar piyodalar<br />Nomaʼlum miqdorda otliq qoʻshin<br />'''Jami:''' {{nts|7000+}}
| qurbonlar1 = Nomaʼlum
| qurbonlar2 = Deyarli barcha piyodalar
| tasvir = Tancred regency same type 2.jpg
| izoh = Tankred hukmronligi davrida Avliyo Pyotr tasviri bilan zarb qilingan tanga pullar
}}
'''Artah jangi''' 1105-yil 20-aprelda [[Antioxiya]] yaqinidagi [[Artah]] shahrida [[Salib yurishlari|salibchilar]] qoʻshinlari bilan [[Saljuqiylar|saljuqiy turklar]] oʻrtasida boʻlib oʻtgan. Turk qoʻshinlariga Halab hukmdori [[Faxr ul-Mulk Ridvon]] boshchilik qilgan boʻlsa, salibchilarga [[Antioxiya knyazligi]] regenti [[Tancred (Galileya knyazi)|Tancred]] rahbarlik qilgan. Jangda salibchilar gʻalaba qozonib, [[Halab]]ga tahdid sola boshlagan.

== Kelib chiqishi ==
1104-yilda [[Harron jangi]]da salibchilarning magʻlubiyatidan soʻng, Antioxiyaning [[Osi daryosi]] sharqida joylashgan barcha mustahkam qal’alari tark etilgan{{sfn|Smail|1995|p=28}}. Qoʻshimcha salibchi qoʻshinlarni toʻplash maqsadida antioxiyalik Bohemond I [[Yevropa]]ga yoʻl olgan va Antioxiyada regentlikni Tankredning zimmasiga yuklagan. Tankred yoʻqotilgan qal’alar hamda devor bilan oʻralgan shaharlarni qayta egallash ishlarini boshlagan.

1105-yil bahorining oʻrtalarida [[Antioxiya]]dan sharqiy-shimoli-sharqda {{convert|25|km|mi}} masofada joylashgan Artah aholisi qal’adagi antioxiyalik garnizonni quvib chiqargan boʻlishi yoki Ridvon qal’aga yaqinlashganda u bilan ittifoq tuzgan yoxud unga taslim boʻlgan boʻlishi mumkin{{sfn|Asbridge|2000|p=57}}. Artah Antioxiya shahrining sharqida joylashgan salibchilar qoʻlida qolgan soʻnggi qal’a boʻlib, uning boy berilishi Antioxiya uchun bevosita tahdid tugʻdirgan{{sfn|Asbridge|2000|p=57}}. Ridvon keyinchalik Artahda garnizon joylashtirgan yoki joylashtirmagani aniq emas{{sfn|Asbridge|2000|p=57}}.

== Jang ==
Tankred {{nts|1000}} nafar otliq va {{nts|3000}} nafar piyodadan iborat qoʻshin bilan Artah qal’asini qamal qilgan{{sfn|Ibn al-Athir|2010|p=92}}. Ridvon qamalga toʻsqinlik qilishga urinib, {{nts|7000}} nafar piyoda va nomaʼlum miqdordagi otliqlardan iborat qoʻshin toʻplagan{{sfn|Ibn al-Athir|2010|p=92}}. Musulmon piyodalarining {{nts|3000}} nafari koʻngillilardan iborat boʻlgan{{sfn|Ibn al-Athir|2010|p=92}}. Tankred jangga kirib, Halab qoʻshinini magʻlub etgan{{sfn|Ibn al-Athir|2010|p=92}}. Bu gʻalaba manbalarda uning „yer relyefidan mohirona foydalanishi“ bilan izohlanadi{{sfn|Smail|1995|p=178}}. [[Franklar]], ehtimol, „soxta chekinish“ usulidan foydalanib, taktik ustunlikka erishgan{{sfn|Smail|1995|pp=78–79}}. Dastlabki chekinishdan soʻng musulmon piyodalari salibchilar lageriga kirib kelgan. Biroq keyin salibchilar kutilmaganda hujum qilib, dushmanni qirib yuborgan. Faqatgina oz sonli jangchilar qochib qutulishga muvaffaq boʻlgan{{sfn|Ibn al-Athir|2010|pp=92–93}}.

== Oqibati ==
Tankred knyazlikning sharqiy chegaraviy hududlari ustidan nazoratni mustahkamlashga kirishib, al-Jazr va [[Simeon togʻi|Lailun]] mintaqalaridagi mahalliy musulmon aholining qochib ketishiga sabab boʻlgan. Ushbu aholining bir qismini Tankred qoʻshinlari oʻldirgan edi{{sfn|Asbridge|2000|p=57}}. Gʻalabadan soʻng Tankred Osi daryosining sharqida joylashgan hududlarda deyarli jiddiy qarshiliksiz oʻz istilolarini kengaytirgan. Shimoliy [[Suriya (mintaqa)|Suriya]]dagi keyingi muhim voqealar 1111-yilgi [[Shayzar jangi]] va 1115-yilgi [[Sarmin jangi]] boʻlgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Adabiyotlar ==
{{Refbegin}}
* {{cite book |last1=Asbridge |first1=Thomas S. |title=The Creation of the Principality of Antioch, 1098-1130 |date=2000 |publisher=The Boydell Press |location=Woodbridge |isbn=978-0-85115-661-3 |url=https://archive.org/details/creationofprinci00thom |url-access=registration }}
* {{cite book |last=[[Ibn al-Athir]] |translator-last=Richards|translator-first=D.S.|title=The Chronicle of Ibn al-Athir for the Crusading Period from al-Kamil fi'l-Ta'rikh. Parts 1-3 |year=2010 |publisher=[[Ashgate Publishing]] |location=[[Farnham]] |isbn=978-0754669395}}
* {{citation |last=Smail |first=R. C. |title=Crusading Warfare 1097-1193 |year=1995 |orig-year=1956 |publisher=Barnes & Noble Books |location=New York |isbn=1-56619-769-4 }}
{{Refend}}

[[Turkum:Antioxiya knyazligi ishtirok etgan janglar]]
[[Turkum:Saljuqiylar imperiyasi ishtirok etgan janglar]]
[[Turkum:1105-yilgi ziddiyatlar]]
[[Turkum:12-asr Saljuqiylar imperiyasida]]
[[Turkum:1105-yil Osiyoda]]
[[Turkum:1100-yillar Salibchilar davlatlarida]]