Artah jangi
| Artah jangi | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Salib yurishlarining bir qismi | |||||||
| Tancred regency same type 2.jpg Tankred hukmronligi davrida Avliyo Pyotr tasviri bilan zarb qilingan tanga pullar | |||||||
| |||||||
| Raqiblar | |||||||
| Antioxiya knyazligi | Halabning saljuqiy turklari | ||||||
| Qoʻmondonlar | |||||||
| Tankred (Galileya knyazi) | Faxr ul-Mulk Ridvon General Sabava | ||||||
| Kuchlar | |||||||
| 1 000 nafar ritsarlar 3 000 nafar piyodalar Jami: 4000 nafar |
7 000 nafar piyodalar Nomaʼlum miqdorda otliq qoʻshin Jami: 7000+ | ||||||
Artah jangi 1105-yil 20-aprelda Antioxiya yaqinidagi Artah shahrida salibchilar qoʻshinlari bilan saljuqiy turklar oʻrtasida boʻlib oʻtgan. Turk qoʻshinlariga Halab hukmdori Faxr ul-Mulk Ridvon boshchilik qilgan boʻlsa, salibchilarga Antioxiya knyazligi regenti Tancred rahbarlik qilgan. Jangda salibchilar gʻalaba qozonib, Halabga tahdid sola boshlagan.
Kelib chiqishi
1104-yilda Harron jangida salibchilarning magʻlubiyatidan soʻng, Antioxiyaning Osi daryosi sharqida joylashgan barcha mustahkam qal’alari tark etilgan[1]. Qoʻshimcha salibchi qoʻshinlarni toʻplash maqsadida antioxiyalik Bohemond I Yevropaga yoʻl olgan va Antioxiyada regentlikni Tankredning zimmasiga yuklagan. Tankred yoʻqotilgan qal’alar hamda devor bilan oʻralgan shaharlarni qayta egallash ishlarini boshlagan.
1105-yil bahorining oʻrtalarida Antioxiyadan sharqiy-shimoli-sharqda 25 kilometr (16 mi) masofada joylashgan Artah aholisi qal’adagi antioxiyalik garnizonni quvib chiqargan boʻlishi yoki Ridvon qal’aga yaqinlashganda u bilan ittifoq tuzgan yoxud unga taslim boʻlgan boʻlishi mumkin[2]. Artah Antioxiya shahrining sharqida joylashgan salibchilar qoʻlida qolgan soʻnggi qal’a boʻlib, uning boy berilishi Antioxiya uchun bevosita tahdid tugʻdirgan[2]. Ridvon keyinchalik Artahda garnizon joylashtirgan yoki joylashtirmagani aniq emas[2].
Jang
Tankred 1 000 nafar otliq va 3 000 nafar piyodadan iborat qoʻshin bilan Artah qal’asini qamal qilgan[3]. Ridvon qamalga toʻsqinlik qilishga urinib, 7 000 nafar piyoda va nomaʼlum miqdordagi otliqlardan iborat qoʻshin toʻplagan[3]. Musulmon piyodalarining 3 000 nafari koʻngillilardan iborat boʻlgan[3]. Tankred jangga kirib, Halab qoʻshinini magʻlub etgan[3]. Bu gʻalaba manbalarda uning „yer relyefidan mohirona foydalanishi“ bilan izohlanadi[4]. Franklar, ehtimol, „soxta chekinish“ usulidan foydalanib, taktik ustunlikka erishgan[5]. Dastlabki chekinishdan soʻng musulmon piyodalari salibchilar lageriga kirib kelgan. Biroq keyin salibchilar kutilmaganda hujum qilib, dushmanni qirib yuborgan. Faqatgina oz sonli jangchilar qochib qutulishga muvaffaq boʻlgan[6].
Oqibati
Tankred knyazlikning sharqiy chegaraviy hududlari ustidan nazoratni mustahkamlashga kirishib, al-Jazr va Lailun mintaqalaridagi mahalliy musulmon aholining qochib ketishiga sabab boʻlgan. Ushbu aholining bir qismini Tankred qoʻshinlari oʻldirgan edi[2]. Gʻalabadan soʻng Tankred Osi daryosining sharqida joylashgan hududlarda deyarli jiddiy qarshiliksiz oʻz istilolarini kengaytirgan. Shimoliy Suriyadagi keyingi muhim voqealar 1111-yilgi Shayzar jangi va 1115-yilgi Sarmin jangi boʻlgan.
Manbalar
- ↑ Smail 1995, s. 28.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Asbridge 2000, s. 57.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Ibn al-Athir 2010, s. 92.
- ↑ Smail 1995, s. 178.
- ↑ Smail 1995, ss. 78–79.
- ↑ Ibn al-Athir 2010, ss. 92–93.
Adabiyotlar
- Asbridge, Thomas S.. The Creation of the Principality of Antioch, 1098-1130. Woodbridge: The Boydell Press, 2000. ISBN 978-0-85115-661-3.
- Ibn al-Athir. The Chronicle of Ibn al-Athir for the Crusading Period from al-Kamil fi'l-Ta'rikh. Parts 1-3. Farnham: Ashgate Publishing, 2010. ISBN 978-0754669395.
- Smail, R. C. (1995) [1956], Crusading Warfare 1097-1193, New York: Barnes & Noble Books, ISBN 1-56619-769-4