Артемис 3 (расмий номи Артемис ИИИ )[1] Артемис дастурининг биринчи экипажли Ойга қўниши ва Старшип ҲЛС қўнувчисининг биринчи экипажли парвози сифатида режалаштирилган[2]. 2025-йил декабр ойида ишга туширилиши режалаштирилган Артемис 3 иккинчи экипажли Артемида миссияси ва 1972-йил декабрида Аполлон 1-дан кейин биринчи экипажли Ойга қўниши бўлиши режалаштирилган[3].

Умумий кўриниши

Артемида ИИИ режаси экипажни Ойнинг жанубий қутб минтақасига қо'ндиришдир[4]. Тахминан бир ҳафта давомида Ой юзасида икки космонавт бо'лиши режалаштирилган[5]. Миссия Ойга аёл ва оқ танли бо'лмаган одамни биринчи бо'либ жойлаштириш учун мо'лжалланган эди[6][7]. То'рттагача астронавт Ерни Орион МПCВ бортида тарк эца-да, Инсон қо'ниш тизими (ҲЛС) билан ер усти миссияси ик ладан, сув музидан намуна олишади. Артемида ИИИ қо'нишидан олдин, ба'зи қо'шимча жиҳозлар, шу жумладан космонавтлар ойга экскурсиялари пайтида фойдаланишлари учун босимсиз ровер ҳам юзага олдиндан жойлаштирилади. Ушбу ровер масофадан туриб бошқариш имкониятига эга бо'лади. Доимий сояда бо'лган бир нечта ҳудудларга 5 то 15 км (3.1 то 9.3 ми) қисқа юриш орқали эришиш мумкин эди, ровер оралиг'ида яхши ҳисобланади[8].

Космик кема

Космик кемани ишга тушириш тизими

Спаcе Лаунч Сйстем-бу Орион космик кемасини Ердан транс-ой орбитасига олиб чиқиш учун ишлатиладиган о'та ог'ир юк ко'тариш мосламаси.Бу СЛС Блок 1 дан фойдаланган ҳолда якуний миссия бо'лади, дизайн биринчи учта миссия учун ишлатилади. Кейинчалик, Артемис 4 дан, таклиф қилинган Артемис 9 га қадар, барча Спаcе Лаунч Сйстем ва Артемис миссиялари кенгайтирилган Эхплоратион Уппер Стаге ва бошқа фойдали юкларни ташиш учун юк омбори билан СЛС Блоcк 1Б дан фойдаланади.

Орион

Орион барча экипажли Артемис миссияларида фойдаланиладиган экипаж транспорт воситасидир. У экипажни Ердан Гатеwай орбитасига олиб чиқади ва уларни Ерга қайтаради.Экипаж сиг'ими 4 кишидан иборат бо'либ, у коинотни чуқур о'рганишда экипаж ва юкларни ташиш учун ҳам ишлатилиши мумкин.

Гатеwай

Гатеwай-бу Артемис 3 миссиясидан олдин то'г'ри чизиқли ҳало орбитада (НРҲО) о'рнатиладиган кичик модулли космик станция. ҲЛС ва Орион иккаласи ҳам экипажни о'тказиш учун Гатеwайга бог'ланади[9]. Мумкин бо'лган жадвал слипининг та'сирини юмшатиш учун Артемис 3 миссияси Гатеwай-га бог'лиқ эмас. Агар Гатеwай мавжуд бо'лмаса, астронавтлар то'г'ридан-то'г'ри Ориондан ҲЛСга о'тадилар.

Юлдузли кема ҲЛС

Артемида ИИИ Операциялар тушунчаси

Кўп фазали дизайн ҳаракатларидан сўнг, 2021-йил 16-апрелда НАСА СпаcеХ’ни Старшип ҲЛС’ни ишлаб чиқиш ва Артемис 3 миссиясида фойдаланиш учун экипаж етиб келишидан олдин уни Гатеwай орбитасига етказиш учун танлади. Етказиб бериш Старшип ҲЛС ни НРҲОга ко'тарилишдан олдин паст Ер орбитасида (ЛЕО) ёнилг'и билан то'лдиришни талаб қилади ва бу ёнилг'и қуйиш учун ЛЕОда бир нечта танкер рейслари билан то'лдирилган олдиндан жойлаштирилган ёқилг'и омбори керак[10].Икки космонавт Ориондан Старшип ҲЛС га о'тади, улар ой юзасига тушади ва уларни Орионга қайтаришдан олдин бир неча кун ушлаб туради. Астронавтлар қайтиб келганидан со'нг, Старшип ҲЛС гелиоцентрик орбитага юбориш орқали утилизация қилинади[11].

Ривожланиши

2017-йил декабрида Трамп маъмуриятининг Космик сиёсат бўйича 1-директиваси ратификация қилингандан сўнг, Орион кўп мақсадли экипаж автомобили (МПCВ) ва Ой орбитасида космик стансиядан фойдаланган ҳолда экипажли ой кампанияси (кейинчалик Артемида дастури деб номланувчи) ташкил этилди. Дастлаб Эхплоратион Миссион-3 (ЭМ-3) деб номланган бо'либ, миссиянинг мақсади то'ртта астронавтни Ой атрофида то'г'ри чизиқли ҳало орбитасига жо'натиш ва ЭСПРИТ ва АҚШдан фойдаланиш модулини Ой фазо станциясига этказиш эди. Гатеwай [12]. Бироқ, 2019-йил май ойига келиб, ЭСПРИТ ва АҚШнинг фойдаланиш модули (ҳозирда ҲАЛО деб аталади) о'рнига тижорат ракетасида алоҳида учиш учун қайтадан намоён бо'лди. Артемис 3, энди ҳисоб-китоб қилинганидек, 2024-йил охиригача Артемис дастурининг биринчи экипажли Ойга қо'нишини тезлаштириш учун о'згартирилди, бу профил Орион МПCВ учрашувини фақат Поwердан ташкил топган минимал шлюз билан ко'риши мумкин эди. Ва қўзғалиш элементи ва Тижорий йўл билан сотиб олинган Ойга қўниш қурилмаси билан кичик яшаш жойи/ док -тугун[13].

2020-йил бошига келиб, Орион ва ҲЛС-нинг Гатеwай билан учрашиш режалари Орион ва ҲЛС-нинг яккахон намойиши ва Артемис дастуридан мустақил равишда Гатеwай-ни ишлаб чиқиш фойдасига бекор қилинди[14][15].

2021-йил 10-августда Бош инспекторлик текшируви идораси скафандрлар 2025-йилнинг апрелига қадар тайёр бўлмаслиги ҳақидаги хулосани ма’лум қилди, бу эса миссияни режалаштирилган 2024-йил охирига қадар кечиктириши мумкин [16].

2021-йил 9-ноябрда НАСА маъмурияти Билл Нелсон Артемида 3 2025-йилдан эрта бўлмаслигини тасдиқлади[17].

Манбалари

  1. ↑ Артемис : бранд боок (Репорт). Wашингтон, Д.C.: НАСА. 2019. НП-2019-07-2735-ҲҚ. "МИССИОН НАМИНГ CОНВЕНТИОН. Wҳиле Аполло миссион патчес усед нумберс анд роман нумералс тҳроугҳоут тҳе програм, Артемис миссион намес wилл усе а роман нумерал cонвентион." 
  2. ↑ Поттер. „НАСА Провидес Упдате то Астронаут Моон Ландер Планс Ундер Артемис“. НАСА (2022-йил 23-март). Қаралди: 2022-йил 23-март.
  3. ↑ Фоуст. „НАСА планнинг то спенд уп то $1 биллион он спаcе статион деорбит модуле“. СпаcеНеwс (2023-йил 13-март). Қаралди: 2023-йил 13-март.
  4. ↑ Чанг. „Фор Артемис Миссион то Моон, НАСА Сеэкс то Адд Биллионс то Будгет“ (2019-йил 25-май). — „Ундер тҳе НАСА план, а миссион то ланд он тҳе Моон wоулд таке плаcе дуринг тҳе тҳирд лаунч оф тҳе Спаcе Лаунч Сйстем. Астронауц, инcлудинг тҳе фирст wоман то wалк он тҳе Моон, Жим Бриденстине саид, wоулд фирст стоп ат тҳе орбитинг лунар оутпост. Тҳей wоулд тҳен таке а ландер то тҳе сурфаcе неар иц соутҳ поле, wҳере фрозен wатер эхисц wитҳин тҳе cратерс.“. 2019-йил 25-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 25-май.
  5. ↑ Фоуст, Жефф. „НАСА оутлинес планс фор лунар ландер девелопмент тҳроугҳ cоммерcиал партнершипс“. СпаcеНеwс (2019-йил 21-июл). 2021-йил 1-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 17-июл.
  6. ↑ Ҳоwелл. „НАСА'с Артемис 3 миссион: Ландинг ҳуманс он тҳе моон“. Спаcе.cом (2022-йил 18-август). Қаралди: 2022-йил 11-декабр.
  7. ↑ „НАСА унвеилс счедуле фор 'Артемис' 2024 Моон миссион“. Франcе24 (2019-йил 23-май). 2020-йил 1-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 21-июл.
  8. ↑ Бергер. „НАСА шарес детаилс оф лунар сурфаcе миссионс—анд тҳей'ре преттй cоол“. Арс Течниcа (2019-йил 29-октябр). 2021-йил 30-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 17-июл.
  9. ↑ Марс. „Гатеwай“. НАСА (2016-йил 17-август). Қаралди: 2022-йил 6-сентябр.
  10. ↑ Чожнаcки. „Ҳуман Ландинг Сйстем“. НАСА.
  11. ↑ @жефф_фоуст. „Кирасич: но планс то реусе тҳе Старшип фор тҳе Артемис 3 ландинг. Wилл диспосе оф ит бй путтинг ит он ҳелиоcентриc орбит.“ (2022-йил 31-октябр). Қаралди: 2022-йил 31-октябр.
  12. ↑ Слосс. „НАСА эвалуатес ЭМ-2 лаунч оптионс фор Деэп Спаcе Гатеwай ППЕ“. НАСАСпаcеФлигҳт.cом (2017-йил 4-декабр). 2019-йил 9-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 2-март.
  13. ↑ Груш. „НАСА администратор он неw Моон план: "Wе'ре доинг тҳис ин а wай тҳат'с невер беэн доне бефоре"“. Тҳе Верге (2019-йил 17-май). 2020-йил 4-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 17-июл.
  14. ↑ Гоҳд. „НАСА'с "cритиcал патҳ" то тҳе Моон но лонгер реқуирес а лунар Гатеwай: Репорт“. Спаcе.cом (2020-йил 16-март). — „НАСА ҳас ремовед тҳе Лунар Гатеwай фром иц "cритиcал патҳ" то ретурн ҳуманс то тҳе Моон бй 2024, аccординг то а СпаcеНеwс репорт.“. 2020-йил 16-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 16-май.
  15. ↑ Фоуст. „НАСА рефинес планс фор лаунчинг Гатеwай анд отҳер Артемис элеменц“. СпаcеНеwс (2020-йил 14-май). — „... Ловерро реитератед превиоус статеменц тҳат тҳе Гатеwай wилл нот бе усед фор тҳе Артемис 3 миссион тҳат wилл аттемпт то ланд ҳуманс он тҳе Моон то "маке тҳат миссион ҳаве а ҳигҳер пробабилитй оф суccесс"“. 2020-йил 16-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 16-май.
  16. ↑ „НАСА'с девелопмент оф нехт-генератион спаcесуиц“ (2021-йил 10-август). — „... тҳе суиц wоулд нот бе реадй фор флигҳт унтил Април 2025 ат тҳе эарлиэст ... а лунар ландинг ин лате 2024 ас НАСА cуррентлй планс ис нот феасибле.“. 2021-йил 10-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 10-август.
  17. ↑ Фоуст. „НАСА делайс ҳуман лунар ландинг то ат леаст 2025“. СпаcеНеwс (2021-йил 9-ноябр). Қаралди: 2021-йил 9-ноябр.

Ҳаволалар