Андоза:Кинематографист Артур Хиллер Пенн (инглизча: Артҳур Ҳиллер Пенн ; 1922-сентябр 27-йил , Филаделфия, Пенсилвания — 2010-йил 28-сентябр[1], Ню-Ёрк) — америкалик кинорежиссор ва продусер[2].

„Мо�М2�жизакор“, " Бонни ва Клайд " ва " Элис ресторани " филмлари учун уч марта энг яхши режиссор сифатида „Оскар“ мукофотига номзод бўлган[2].

Ҳаёти

Россиядан келган яҳудий муҳожирлар оиласида туғилган — соацоз Гарри Пенн ва ҳамшира Сониа Греэнберг.

Акаси — Ирвинг Пенн (1917—2009), таниқли фотограф[2].

Ёшлигида ҳам у Жошуа Логан театр труппасида актёр бўлган ва ўқишни Ашевилледаги Блаcк Моунтаин коллежида ва Перугиа ва Флоренсия (Италия) университетларида давом эттирди. У Лос-Анжелесдаги актёрлик студиясида ҳам қатнашган ва Михаил Чеховдан актёрлик маҳоратини ўрганган.

1951-йилда Артур НБC-ТВга қўшилди ва у ерда Cолгате Комедия соатида менежер бўлди. Икки йил ўтгач, у телевизион драмалар ва саҳна асарлари ёзишни бошлади. 1958-йилда у Бродвейдаги бир нечта муваффақиятли спектаклларнинг биринчиси бўлган „Иккита зеб-зийнат“ филмини суратга олди ва кейин ўзининг биринчи бадиий филми „Чап қўлда тўппонча“ ни суратга олди, Пол Нюман бош ролни ўйнаган филм Европада ва дунёда яхши намойиш этилди. Брюссел Гран-приси кинофестивалида, аммо АҚШда эътибордан четда қолди.

Бродвейда унинг чиқишлари муваффақиятли бўлди: „Мо�М3�жизавий ишчи“, „Чардақдаги ўйинчоқлар“ ва „Уйга қадар“[3].

Артур 1962-йилда кинога қайтган „Мўжизакор“ филми версияси бўлиб, у Энн Банкрофт учун „Энг яхши аёл роли“ ва „Петти Дюк“ учун „Энг яхши иккинчи пландаги аёл роли“ учун Оскарни ва Артур Пеннинг ўзи учун биринчи номинацияни қўлга киритди[3]. Бироқ, „Бонни ва Клайд“ филми режиссор Пеннга „Улар ёш севиб қолишди ва одамларни ўлдиришади“ деган даъвациз реклама шиори билан жаҳон муваффақиятини келтирди. Ҳоллйwоод юлдузлари Уоррен Битти ва Фей Дануэй иштирокидаги тушкунликнинг афсонавий қароқчилари ҳақидаги ушбу филм „гангстер филми“нинг анъанавий жанрини сезиларли даражада модернизация қилди ва кейинги авлод режиссорларига катта таъсир кўрсатди. Бунинг учун у яна Оскарга номзод бўлди. Қўшма Штатлардаги энг нуфузли киномукофотнинг навбатдаги номинацияси машҳур қўшиқчи Арло Гутри иштирокидаги „Элис ресторани“ комедия филми учун бўлди. Ушбу лента учун Пенн учинчи марта режиссорлик Оскарига номзод бўлди.

1970-йилларнинг охирига келиб, унинг машҳурлиги сезиларли даражада заифлашди. Режиссор ўзининг сўнгги бадиий филмини „Пен ва Теллер ўлдирилган“ ни 1989-йилда суратга олган[3]. Шундан сўнг у асосан маъмурий фаолият билан шуғулланган.

У 1976—1985-йилларда театрга қайтиб келди, 2002-йилда Иван Тургенев асосидаги спектаклни саҳналаштириш учун унга қайтиб келди.

Хотини — Пегги Маурер, ўғли — Метю, режиссор, қизи — Молли[4].

Филмографияси

Ишлаб чиқарувчи

  • 1958-йил — " Чап қўлда тўппонча "
  • 1962-йил — „Мо�М4�жизавий ишчи“[5][6]
  • 1966-йил — „Таъқиб“
  • 1967-йил — " Бонни ва Клайд "[7]
  • 1969-йил — Элис ресторани
  • 1970-йил — „Кичик катта одам“
  • 1975-йил — „Тунги ҳаракатлар“
  • 1976-йил — „ Миссурининг танаффуслари“
  • 1981-йил — " Тўрт дўст "
  • 1985-йил — „Нишон“
  • 1987-йил — „Қишки совуқда“
  • 1995-йил — „Лумиэре ва компания“

Манбалар