Arvid Bening
| Арвид Бенинг | |
|---|---|
|
| |
| Таваллуди |
19-феврал 1890-йил Галка, Саратов, Россия империяси |
| Вафоти |
6-август 1943-йил Тошкент, СССР |
| Фуқаролиги |
|
| Илмий даражаси | фан доктори |
| Илмий унвони | профессор |
Арвид Либоревич Бенинг (19-феврал 1890-йил (бошқа манбалар бўйича – 1890-йил 7-декабр), Уст-Кулалинка, Саратов вилояти – 1943-йил 6-август, Тошкент) – рус ва совет олими, гидробиолог, ихтиолог, зоолог. Лейпсиг университети фалсафа фанлари доктори, профессор.
Биографияси
Арвид Либоревич 19-феврал 1890-йилда Германиянинг Уст-Кулалинка колониясида таваллуд топган (ҳозирги Волгоград вилояти, Камишинский тумани, Галка қишлоғи). Отаси Либориус Эдуард Херборд Бенинг (1862-йил 3-декабр, Сарата колонияси, Бессарабия – 1933-йил 26-март, Саратов) – Кулалинский черковининг евангелист-лютеран пастори бўлган. 1920–1922-йилларда Волга бўйидаги очарчилик пайтида Либориус очларга ёрдам бериш ишларини ташкил этишда иштирок этган ва Швеция Қизил Хоч ва Миллий Лютеран Кенгаши ишининг мувофиқлаштирувчиси бўлган. У озиқ-овқат этказиб бериш билан шуғулланган[1].
Арвид аввалига уйда таълим олган, кейин 1901-йилда Саратов эркаклар гимназиясининг иккинчи синфига ўқишга кирган ва уни 1908-йилда тугатди. Болалигидан табиат тарихига қизиққан ва мактабнинг охирига келиб, Қуйи Волга минтақасида тутилган ҳашаротларнинг, асосан капалакларнинг катта тўпламини йиғган. Тўплам, энтомолог В. В. Совинскийнинг фикрича, маълум бир илмий аҳамиятга эга эди. Шунингдек, Бенинг 1908-йилда дастлаб Волга бўйлаб Нижний Новгородга, сўнгра Самарадан Тошкентга ва у ердан Самарқанд-Андижон темир йўли бўйлаб Каспий денгизигача саёҳат қилган[2].
Бенинг 1908-йил кузида Лейпсиг университетининг фалсафа факултетининг табиий тарих бўлимига ўқишга кирган. У зоология профессорлари К. Кун ва Р. Волтерек, ботаника профессорлари В. Пфеффер ва геология профессори Cредвер билан бирга таҳсил олган. Ўқиш даврида икки марта илмий экспедицияларда қатнашган. 1910-йилда Австриядаги Лунсер-З кўлидаги гидробиологик стансияда бир ой бўлган. Ўша йилнинг ёзида, таътилда Саратовга келган ва у ерда 1900-йилда очилган Волга биологик стансиясининг лабораториясида ишлаган.
Арвид Либоревич Россияга қайтгач, ўзини Волгани ўрганишга бағишлашга қарор қилган. 1912-йил апрел ойида Волга биологик стансиясига раҳбарлик қилган. Ўзи ёзганидек, „унинг ҳаётининг энг яхши йиллари шу ерда ўтган“.
1941-йилда, Улуғ Ватан уруши бошланишидан бир неча кун олдин, Бенинг яна Кавказга илмий экспедицияга жўнаган ва у ердан қайтиб кела олмаган. У ҳибсга олинган ва қамоққа ҳукм қилинган[3].
Арвид Либоревич Бенинг 1943-йил 6-августда Тошкент қамоқхонаси касалхонасида вафот этган. У 1960-йил 23-майда Саратов вилоят суди томонидан реабилитация қилинган.
Манбалар
- ↑ „Бенинг Арвид Либорьевич (1890)“. Қаралди: 2023-йил 24-ноябр.
- ↑ „Личная библиотека Арвида Либорьевича Бенинга (1890–1943) как источник дополнительных сведений к биографии учёного“. Қаралди: 2023-йил 24-ноябр.
- ↑ „Арвид Бенинг“. Қаралди: 2023-йил 24-ноябр.