Arxip Tolstov
Архип Иванович Толстов (1900-йил 5-декабр[1], Коптяжево қишлоғи, Самара вилояти, Россия империяси – 1955-йил 26-май, Москва, СССР) – Совет ҳарбий қўмондони, генерал-маёр (06.03.1943).
| Архип Толстов | |
|---|---|
| Таваллуди |
1900-йил 5-декабр Коптяжево қишлоғи, Самара вилояти, Россия империяси |
| Вафоти |
1955-йил 26-май Москва, СССР |
| Фуқаролиги |
|
| Хизматдаги йиллари | 1919-1952 |
| Унвони | Генерал-маёр |
| Мукофотлари |
|
Ҳаёти
Архип Толстов 1900-йил 5-декабрда Оренбург вилояти, Бугурусланский тумани, ҳозирги Пилюгинский қишлоқ кенгаши Коптязҳево қишлоғида туғилган. Миллати – рус.
Ҳарбий хизмати
Фуқаролар уруши
1919-йил 15-июнида Толстов Бугуруслан тумани ҳарбий рўйхатга олиш бўлими Қизил Армия сафига чақирилган. У ерга Кузнецк шаҳридаги Шарқий фронтнинг 1-армиясининг 48-захирадаги милтиқ полкига Қизил Армия аскари сифатида қабул қилинади. Сентябрдан бошлаб Алатйр шаҳридаги 481-пиёда полкида, декабрдан эса шу армия ва фронтнинг 526-пиёда полкида хизмат қилган. Бу бўлинмалар таркибида Уфа, Челябинск, Қўрғон, Златоуст, Акмола, Семипалатинск яқинида адмирал А. В. Колчак қўшинларига қарши жангларда қатнашиб, Хитой билан чегарагача борган. 1920-йилнинг апрел ойида 526-пиёда полкининг ўқув гуруҳини тугатиб, кичик командирликка кўтарилган ва взвод командирига ёрдамчи этиб тайинланади. Худди шу полк билан у Верний (Олмаота) шаҳридаги қўзғолонни бостиришда қатнашган. Кейинчалик Семипалатинск вилоятига аҳолидан қурол йиғиш бўйича отряд комиссари сифатида юборилган. 1920-йил августда 22-Туркистон отишма полки таркибида бўлиб, Босмачилар қўзғолонини бостириш учун Фарғона вилоятига юборилади. Ўша йилнинг октябр ойидан Фарғона қўшинлари гуруҳи 16-Туркистон отишма полки ротасининг сиёсий инструктори бўлади. 1920-йилдан ВКП(б) аъзоси. Толстов 1921-йил апрел ойида Тошкент шаҳридаги 4-пиёда аскарлар курсига ўқишга юборилган, кейин эса унинг номи В. И. Ленин номидаги Бирлашган ҳарбий билим юрти деб ўзгартирилади.
Улуғ Ватан Уруши
Полковник Толстов 1941-йил сентябр ойида СССРга қайтгач, Златоуст шаҳридаги Урал ҳарбий округида ташкил этилган 381-пиёда дивизиясининг қўмондони этиб тайинланади. 1941-йилнинг ноябр ойида дивизия Калинин фронтига жўнаб кетиб, у ерда 39-армия таркибида Старая Руссанинг Ржев вилоятида жанг қилган. Феврал ойида унинг қўшини ярим ўралиб, кейин қамалда қолган. Фақат 19-февралда ўз қўшинларини ёриб ўтишга муваффақ бўлади. 1942-йилнинг март ойида Толстов дивизия қўмондонлигидан четлаштирилиб, фронт Ҳарбий кенгаши ихтиёрига топширилади.
Уруш пайтида дивизия қўмондони Толстов Олий Бош Қўмондоннинг фармойишларида шахсан уч марта тилга олинган[2].
Урушдан кейинги давр
Архип Толстов урушдан кейин М. В. Фрунзе номидаги Ҳарбий академияда хизмат қилишни давом эттиради. У умумий тактика кафедраси катта ўқитувчиси, оператив-тактик тайёргарлиги бўйича катта ўқитувчи, шунингдек, бош факултет ўқув гуруҳининг тактик раҳбари, умумий тактика кафедраси катта тактик раҳбари бўлган. 1952-йил феврал ойида генерал-маёр Толстов касаллик туфайли заҳирага ўтказилади.
Мукофотлари
- Ленин ордени (21.02.1945[3])
- учта Қизил Байроқ ордени (20.05.1940[4], 11.03.1944[3], 15.11.1950[3])
- ИИ даражали Кутузов ордени (1944-йил, 16-май)
- 1-даражали Ватан уруши ордени (28.05.1943)
- Қизил Юлдуз ордени (03.01.1938)
- медаллар, шу жумладан:
- „Ишчилар ва деҳқонлар Қизил Армиясининг ХХ йили“ (1938)
- „Сталинград мудофааси учун“ (03.06.1944)
- „1941—1945-йиллардаги Улуғ Ватан урушида Германия устидан қозонилган ғалаба учун“(1945)
- Олий Бош Қўмондоннинг буйруқларида (миннатдорчиликлари) ҳам А. И. Толстов қайд этилган[2].
- Перекоп бўйинидаги душманнинг кучли мустаҳкамланган мудофаасини бузиш, Армянск шаҳрини эгаллаш, Армянск шаҳридан шарқида Сивашни кесиб ўтиш ва Қримнинг энг муҳим темир йўл чорраҳаси – Жанкой шаҳрини эгаллаш учун. 1944-йил 11-апрелдаги 104-сон.
- Болтиқбўйи давлатларидан Шарқий Пруссияга борадиган асосий йўналишларни қамраб олган Германия мудофаасининг муҳим таянчи бўлган шаҳарни ва Паневезис (Поневеж) йирик алоқа марказини эгаллаш учун. 1944-йил 22-июлдаги 146-сон.
- Болтиқбўйи давлатларини Шарқий Пруссия билан боғлайдиган йирик алоқа маркази – Шауляи (Шавли) шаҳрини эгаллаш учун. 1944-йил 27-июлдаги 155-сон.
Манбалар
- ↑ По новому стилю
- ↑ 2,0 2,1 „Приказы Верховного Главнокомандующего в период Великой Отечественной войны Советского Союза. Сборник. М., Воениздат, 1975.“. 2017-йил 5-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 19-март.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Награждён в соотвецтвии с Указом Президиума Верховного Совета СССР от 04.06.1944 „О награждении орденами и медалями за вислугу лет в Красной Армии“
- ↑ Указ Президиума Верховного Совета СССР от 04.06.1944 „О награждении орденами и медалями СССР началствующэго и рядового состава Красной армии“
Адабиётлар
- Коллектив авторов: к.и.н. М.Э. Морозов (руководитель), к.и.н. В.Т. Елисеев, к.и.н. К.Л. Кулагин, С.А. Липатов, к.и.н. Б.Н. Петров, к.и.н. А.А. Черняев, к.и.н. А.А. Шабаев. Великая Отечественная война 1941-1945 гг. Кампании и стратегические операции в цифрах. В 2-х томах, 1000 экз, М: Объединённая редакция МВД России, 2010. ИСБН 978-5-8129-0099-1.
- Дударенко М. Л., Перечнев Ю. Г., Елисеев В. Т. и др.. Справочник «Освобождение городов: Справочник по освобождению городов в период Великой Отечественной войны 1941—1945». М.: Воениздат, 1985.
Ҳаволалар
- Lenin ordeni sohiblari
- Qizil Bayroq ordeni sohiblari
- Vatan urushi 2-darajali ordeni sohiblari
- Vatan urushi ordeni sohiblari
- Qizil Yulduz ordeni sohiblari
- „1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali sohiblari
- Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzolari
- Bosh shtab Harbiy akademiyasi bitiruvchilari
- Toshkent oliy umumqoʻshin qoʻmondonlik bilim yurti bitiruvchilari
- Rossiyadagi fuqarolar urushi qatnashchilari
- Stalingrad mudofaasi uchun medali sohiblari
- Ishchi-Dehqon Qizil Armiyasining XX yilligi yubiley medali sohiblari
- 1-darajali Vatan urushi ordeni sovrindorlari
- General-mayorlar (SSSR)
- Moskvada vafot etganlar
- 1955-yilda vafot etganlar
- 26-mayda vafot etganlar
- 1900-yilda tugʻilganlar
- 5-dekabrda tugʻilganlar