Архип Иванович Толстов (1900-йил 5-декабр[1], Коптяжево қишлоғи, Самара вилояти, Россия империяси – 1955-йил 26-май, Москва, СССР) – Совет ҳарбий қўмондони, генерал-маёр (06.03.1943).

Архип Толстов
Таваллуди 1900-йил 5-декабр
Коптяжево қишлоғи, Самара вилояти, Россия империяси
Вафоти 1955-йил 26-май
Москва, СССР
Фуқаролиги  Совет Иттифоқи
Хизматдаги йиллари 1919-1952
Унвони Генерал-маёр
Мукофотлари

Ҳаёти

Архип Толстов 1900-йил 5-декабрда Оренбург вилояти, Бугурусланский тумани, ҳозирги Пилюгинский қишлоқ кенгаши Коптязҳево қишлоғида туғилган. Миллати – рус.

Ҳарбий хизмати

Фуқаролар уруши

1919-йил 15-июнида Толстов Бугуруслан тумани ҳарбий рўйхатга олиш бўлими Қизил Армия сафига чақирилган. У ерга Кузнецк шаҳридаги Шарқий фронтнинг 1-армиясининг 48-захирадаги милтиқ полкига Қизил Армия аскари сифатида қабул қилинади. Сентябрдан бошлаб Алатйр шаҳридаги 481-пиёда полкида, декабрдан эса шу армия ва фронтнинг 526-пиёда полкида хизмат қилган. Бу бўлинмалар таркибида Уфа, Челябинск, Қўрғон, Златоуст, Акмола, Семипалатинск яқинида адмирал А. В. Колчак қўшинларига қарши жангларда қатнашиб, Хитой билан чегарагача борган. 1920-йилнинг апрел ойида 526-пиёда полкининг ўқув гуруҳини тугатиб, кичик командирликка кўтарилган ва взвод командирига ёрдамчи этиб тайинланади. Худди шу полк билан у Верний (Олмаота) шаҳридаги қўзғолонни бостиришда қатнашган. Кейинчалик Семипалатинск вилоятига аҳолидан қурол йиғиш бўйича отряд комиссари сифатида юборилган. 1920-йил августда 22-Туркистон отишма полки таркибида бўлиб, Босмачилар қўзғолонини бостириш учун Фарғона вилоятига юборилади. Ўша йилнинг октябр ойидан Фарғона қўшинлари гуруҳи 16-Туркистон отишма полки ротасининг сиёсий инструктори бўлади. 1920-йилдан ВКП(б) аъзоси. Толстов 1921-йил апрел ойида Тошкент шаҳридаги 4-пиёда аскарлар курсига ўқишга юборилган, кейин эса унинг номи В. И. Ленин номидаги Бирлашган ҳарбий билим юрти деб ўзгартирилади.

Улуғ Ватан Уруши

Полковник Толстов 1941-йил сентябр ойида СССРга қайтгач, Златоуст шаҳридаги Урал ҳарбий округида ташкил этилган 381-пиёда дивизиясининг қўмондони этиб тайинланади. 1941-йилнинг ноябр ойида дивизия Калинин фронтига жўнаб кетиб, у ерда 39-армия таркибида Старая Руссанинг Ржев вилоятида жанг қилган. Феврал ойида унинг қўшини ярим ўралиб, кейин қамалда қолган. Фақат 19-февралда ўз қўшинларини ёриб ўтишга муваффақ бўлади. 1942-йилнинг март ойида Толстов дивизия қўмондонлигидан четлаштирилиб, фронт Ҳарбий кенгаши ихтиёрига топширилади.

Уруш пайтида дивизия қўмондони Толстов Олий Бош Қўмондоннинг фармойишларида шахсан уч марта тилга олинган[2].

Урушдан кейинги давр

Архип Толстов урушдан кейин М. В. Фрунзе номидаги Ҳарбий академияда хизмат қилишни давом эттиради. У умумий тактика кафедраси катта ўқитувчиси, оператив-тактик тайёргарлиги бўйича катта ўқитувчи, шунингдек, бош факултет ўқув гуруҳининг тактик раҳбари, умумий тактика кафедраси катта тактик раҳбари бўлган. 1952-йил феврал ойида генерал-маёр Толстов касаллик туфайли заҳирага ўтказилади.

Мукофотлари

Олий Бош Қўмондоннинг буйруқларида (миннатдорчиликлари) ҳам А. И. Толстов қайд этилган[2].
  • Перекоп бўйинидаги душманнинг кучли мустаҳкамланган мудофаасини бузиш, Армянск шаҳрини эгаллаш, Армянск шаҳридан шарқида Сивашни кесиб ўтиш ва Қримнинг энг муҳим темир йўл чорраҳаси – Жанкой шаҳрини эгаллаш учун. 1944-йил 11-апрелдаги 104-сон.
  • Болтиқбўйи давлатларидан Шарқий Пруссияга борадиган асосий йўналишларни қамраб олган Германия мудофаасининг муҳим таянчи бўлган шаҳарни ва Паневезис (Поневеж) йирик алоқа марказини эгаллаш учун. 1944-йил 22-июлдаги 146-сон.
  • Болтиқбўйи давлатларини Шарқий Пруссия билан боғлайдиган йирик алоқа маркази – Шауляи (Шавли) шаҳрини эгаллаш учун. 1944-йил 27-июлдаги 155-сон.

Манбалар

  1. ↑ По новому стилю
  2. ↑ 2,0 2,1 „Приказы Верховного Главнокомандующего в период Великой Отечественной войны Советского Союза. Сборник. М., Воениздат, 1975.“. 2017-йил 5-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 19-март.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Награждён в соотвецтвии с Указом Президиума Верховного Совета СССР от 04.06.1944 „О награждении орденами и медалями за вислугу лет в Красной Армии“
  4. ↑ Указ Президиума Верховного Совета СССР от 04.06.1944 „О награждении орденами и медалями СССР началствующэго и рядового состава Красной армии“


Адабиётлар

Ҳаволалар