Ziyosfera

Arzu Abdullayeva

Арзу Исмоил гизи Абдуллаева (озарбайжонча: Арзу Исмайил қıзı Абдуллаева) озарбайжонлик инсон ҳуқуқлари фаоли. 1988-йилда Биринчи Тоғли Қорабоғ уруши бошланишидан сўнг у Тоғли Қорабоғ устида Озарбайжон ва Арманистон ўртасида тинчлик ва ярашув учун курашувчи фаоллардан бирига айланди; шу фаолияти учун у арман фаоли Анаҳит Баяндур билан биргаликда Олоф Палме мукофоти билан тақдирланган.

Шахсий ҳаёти

Арзу Абдуллаева Боку шаҳридан. Кейинчалик у Москвада таҳсил олган[1].

Фаолияти

Қорабоғ ҳаракати пайдо бўлиши ва ундан кейинги Биринчи Тоғли Қорабоғ уруши даврида Арзу Абдуллаева ва арман фаоли Анаҳит Баяндур озарбайжонликлар ва арманлар ўртасида ўзаро ҳурмат ва зўравонликларсиз муносабатларга асосланган ҳолда можарони ҳал этиш тарафдори бўлиб чиқдилар. Арзу Абдуллаева Хелсинки фуқаролар мажлисининг Озарбайжон қўмитаси раиси, шунингдек ХФМ (ҲCА) Халқаро ташкилотининг ҳаммраиси бўлган[2]. Абдуллаева ва Баяндур музокаралар ҳамда асирларни алмашишни ташкил этишган, шунингдек можарода иштирок этган ҳар икки томон гаровга олинганлар ва ҳарбий асирларга ғамхўрлик қилинишини тарғиб этишган[3]. Арзу Абдуллаева янги сайланган Озарбайжон президенти Ҳайдар Алиевга бевосита мурожаат қилиб, 38 нафар арман асирини озод қилишга эришган; ҳисоб-китобларга кўра, умумий ҳисобда Абдуллаева ва Баяндур можаронинг ҳар икки томони бўйича 500 нафар асир ва гаровга олинганларнинг озод қилинишига кўмаклашган[1]. Абдуллаева ва Баяндур Гендер ва тинчлик номли китобни нашр эттириб, унда Жанубий Кавказда тинчликни тарғиб қилиш бўйича ўқув материалларини тақдим этишган[1]. Абдуллаева ва Баяндурнинг Тоғли Қорабоғ масаласида Озарбайжон ва Арманистон ўртасида ўзаро тушунишни ривожлантириш йўлидаги саъй-ҳаракатлари уларнинг 1992-йилда биргаликда Олоф Палме мукофоти билан тақдирланишига олиб келди[4]. Баяндур 2011-йилда вафот этган; Озарбайжон ва Арманистон ўртасидаги давом этаётган таранглик сабабли Абдуллаева Баяндур дафн маросимида иштирок эта олмаган[1].

Арзу Абдуллаева Озарбайжон социал-демократик партиясининг асосчиларидан бири бўлган. Кейинчалик у партия президенти Араз Ализадени партияни унинг раҳбарлиги остида „ноактив ва кераксиз“ ҳолга келтирганликда танқид қилган[5].

1998-йилда Арзу Абдуллаева Европа Иттифоқи ва Қўшма Штатлар ҳукуматининг Демократия ва фуқаролик жамияти бўйича мукофоти билан тақдирланган[6].

2005-йилда Арзу Абдуллаева Пах Чристи ва Cрисис Манагемент Инитиативе ташкилотлари билан ҳамкорликда, тинчликпарварлар, сиёсацҳунослар, мажбурий кўчирилган шахслар ва муҳаррирларни қамраб олган, аммо таркибида арман аъзолари бўлмаган Қорабоғ можаросини ҳал этиш бўйича Экспертлар жамоатчилик кенгашига асос солган[1]. Арзу Абдуллаева хурофот ва тарғиботга қарши туриш учун таълимни кучайтиришга, жумладан душман образи қандай яратилиши ва унинг сиёсий механизмлари ҳақида одамларни хабардор қилишга чақирган[1].

2015-йилда Арзу Абдуллаева Россиядан бўлган Андрей Юров билан бирга Тоғли Қорабоғ можаросини дипломатик йўл билан ҳал этишга қўшган ҳиссаси ва Озарбайжондаги инсон ҳуқуқлари фаоллиги учун илк Хелсинки фуқаролик жамияти мукофотига сазовор бўлган[7].

2016-йилда Тўрт кунлик уруш давомида Тоғли Қорабоғда Арзу Абдуллаева ҳар икки томондаги талофатлар ва уруш тарғиботи туфайли қайғуда эканлигини билдирган ҳамда зудлик билан можарони тўхтатишга чақирувчи мурожаат эълон қилган[1].

2017-йилда Арзу Абдуллаева Озарбайжондаги сиёсий маҳбусларни, жумладан Илқар Маммадовни озод қилишни талаб қилган фаоллар гуруҳидан бири бўлган[8].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Меҳдизаде, Гулар; Абубекирова, Сабина. „Арзу Абдуллаева: Пеаcе агент бетwеэн Азербаижан анд Армениа“ (эн). Оссеваторио балcани э cауcасо (2019-йил 2-январ). 2024-йил 10-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2025-йил 2-ноябр.
  2. ↑ „Армениан пеаcе промотер ҳас лефт ус“ (эн). Åландс фредсинститут (2011-йил 9-феврал). 2024-йил 21-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2025-йил 2-ноябр.
  3. ↑ Счоркоwитз, Диттмар. „Конфликтрегион Каукасус“ (де). Деуцч-Арменисче Геселлсчафт (2001-йил 26-ноябр). 2025-йил 15-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2025-йил 2-ноябр.
  4. ↑ „1992 – Арзу Абдуллаева анд Анаҳит Баяндоур“ (эн). Олоф Палмес Миннесфонд (1992). 2024-йил 10-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2025-йил 2-ноябр.
  5. ↑ Рüстəмов, Анар. „“Зəрдуşт Əлизадə вə Арзу Абдуллаева АСДП-ни борc иçиндə қоюб гетдилəр” - ҚАЛМАҚАЛ“ (аз). Модерн.аз (2013-йил 29-март). Қаралди: 2025-йил 2-ноябр.
  6. ↑ Ҳасанов, Аваз; Ишканиан, Армине (Деcембер 2005). "Бридгинг дивидес: Cивил соcиэтй пеаcебуилдинг инитиативес" (эн). Аccорд (17). ҳттпс://www.c-р.орг/аccорд/нагорнй-карабакҳ/бридгинг-дивидес-cивил-соcиэтй-пеаcебуилдинг-инитиативес. Қаралди: 2 Новембер 2025. Арзу Абдуллаева]]
  7. ↑ „Арзу Абдуллаева реcеивес Ҳелсинки Cивил Соcиэтй Аwард“ (эн). Мейдан.тв (2015-йил 24-ноябр). 2025-йил 13-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2025-йил 2-ноябр.
  8. ↑ Акифқıзı, Сəадəт. „Арзу Абдуллаева "Президентə мüраcиəт этдик ки, алиcəнаблıқ гöстəриб сияси мəҳбусларı азадлığа бурахдıрсıн"“ (аз). ББC Неwс Азəрбайcанcа (2017-йил 8-декабр). 2018-йил 28-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2025-йил 2-ноябр. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Arzu_Abdullayeva" dan olindi