Asetometr

Асетометр (лотинча аcетум — сирка ва юнонча метрон — ўлчов) — сирка кислотасининг ўткирлигини аниқловчи ўлчаш мосламаси (снаряд). Отто томонидан ихтиро қилинган ушбу қурилма 19- аср охири — 20-аср бошларида сирканинг ўткирлигини синовдан ўтказиш, яъни ундаги эркин сирка кислотаси миқдорини аниқлаш учун хизмат қилган.

Умуман олганда, асетометр ўлчов идиши — узунлиги 30 сантиметр ва кенглиги 15 миллиметр бўлган шиша найчадан иборат. Мослама қуйидаги бўлинмаларга эга: у а чизиғигача 1 см³ суюқликни сиғдира олади, а ва б орасидаги бўшлиққа эса 10 см³ суюқлик сиғади. Юқорида кўрсатилган шкаланинг катта бўлинмалари сиғими 2 см³га тенг: бу бўлинмалар 1, 2, 3 … рақамлари билан кўрсатилади ва уларнинг ҳар бири тўртта тенг қисмга бўлинади.

Ушбу қурилма ёрдамида сиркани синовдан ўтказиш учун лакмуснинг оч кўк дамламаси билан а чизиғигача бўлган бўш жойни тўлдиришган ва суюқликни трубанинг деворлари бўйлаб эҳтиёткорлик билан у а чизиққа кўтарилгунича туширишган. Кейин эса қурилманинг б чизиғигача сифатини синаб кўриш керак бўлган сирка қуйилган (лакмус дамламаси билан у қизил рангга кирган). Кейин эса эҳтиёткорлик билан аммиак эритмаси (1 литр сув учун 17 грамм) қўшилган, у куч билан силкитилгандан сўнг суюқликнинг кўк ранги қизғиш рангга кириши учун етарли миқдорга қуйилган.

Бу пайтга келиб қурилма шкаласи бўйича суюқлик даражаси ҳақида ҳисобот тузилган. Асетометр шкаласининг ҳар бир бўлинмаси сувсиз сирка кислотасининг бир фоизига тўғри келган.

Ҳозирги вақтда суюқликларнинг кимёвий таркибини аниқлашнинг анчагина илғор усуллари мавжуд.

Ҳаволалар

• Ацетометр