Ashlyan-fu sahifasining manbasini koʻrish

'''Ash-lyanfu''' (ashlyamfu, [[Dunganlar|ashlyanfu]]) — dungan milliy taomi. Bu kraxmal boʻlaklari solingan lapsha. Koʻplab Osiyo mamlakatlarida tayyorlanadi. Postsovet hududida eng mashhuri [[Qoraqoʻl|Qorakoʻl]], Qirgʻizistonning [[Issiqkoʻl (viloyat)|Issiqkoʻl viloyatining]] maʼmuriy markazida tayyorlangan ashlyan-fu hisoblanadi<ref name="kp.kg">{{Veb manbasi|url=http://www.kp.kg/daily/26220/3103916/|sarlavha=Ашлямфу — съедобный бренд Кыргызстана|kirish sanasi=2016-06-18|arxivsana=2019-10-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191026111809/https://www.kp.kg/daily/26220/3103916/}}</ref><ref name="vb.kg">{{Veb manbasi|url=http://www.vb.kg/doc/238730_vecherka_podskajet_recept_vkysnogo_ashliamfy.html|sarlavha=«Вечерка» подскажет рецепт вкусного ашлямфу|kirish sanasi=2016-06-18|arxivsana=2019-10-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191026111814/https://www.vb.kg/doc/238730_vecherka_podskajet_recept_vkysnogo_ashliamfy.html}}</ref><ref name="nlkg.kg">{{Veb manbasi|url=http://nlkg.kg/ru/projects/little-kirghizstan/karakolskoe-ashlyanfu|sarlavha=Новые лица|kirish sanasi=2016-06-18|arxivsana=2019-10-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191026111804/http://nlkg.kg/ru/projects/little-kirghizstan/karakolskoe-ashlyanfu}}</ref>.

== Tarixi ==
Ushbu taomning tarixi toʻliq aniq emas. Bir manbaga koʻra, uni Xitoydan koʻchmanchi-dunganlar olib kelgan<ref name="nlkg.kg"/>.

Xitoy va dunganlar uni len-fyn deb atashadi, bu „sovuq kraxmal“ degan maʼnoni anglatadi, ammo Xitoyda bu taom biroz boshqacha tarzda tayyorlanadi<ref name="nlkg.kg"/>.

Sotuvdagi eng qadimgi koʻrinishi taxminan XX-asrning 70-yillarida Prjevalsk (hozirgi Qorakoʻl) koʻchalarida. Joyida yarim tayyor mahsulotlardan tayyorlanib, xususiy shaxslar, asosan dungan ayollari tomonidan sotilgan. 80-yillarning boshlarida u shahar ovqatlanish joylarida paydo boʻla boshladi, 1986-yilda yangi Prjevalskiy bytkombinat kafesida mayda toʻgʻralgan goʻshtli ashlyanfu paydo boʻldi. 80-yillarning oxiriga kelib, u Frunze shahridagi (hozirgi Bishkek) kafelarda paydo boʻla boshladi.

[[Qirgʻiziston|Qirgʻizistonda]] ashlyan-fu keng tarqaldi, ashlyan-fu tayyorlash va tez yeyish boʻyicha musobaqalar oʻtkaziladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://culture.akipress.org/news:4453|sarlavha=На летнем фестивале определят лучшего изготовителя каракольского ашлянфу<!-- Заголовок добавлен ботом -->|kirish sanasi=2016-06-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191026113742/http://culture.akipress.org/news:4453|arxivsana=2019-10-26}}</ref>. Xitoyning mashhur „len-fyn“ (dunganlar orasida „lyanfu“) taomi nomiga turkiy „ash“ (taom, ovqat) qoʻshilgan deb taxmin qilish mumkin. „Ashlyanfu“ mana shunday kelib chiqqan. Shubhasiz, „lyanfu“ ga yangi ingredientlar ([apsha, tuxum) qoʻshilishi bilan yangi nom kerak boʻldi: „ashlyanfu“.

== Tayyorlash ==
Taomning tarkibiy qismlari — lapsha, sous, qaynatma kraxmal, omlet<ref name="ya_povar">Daniyar Derkembaev „Ya — povar!“</ref>.

Lapsha bugʻdoy unidan yoki loviya kraxmalidan tayyorlanishi mumkin. U qaynatiladi va yuviladi<ref name="ya_povar">Daniyar Derkembaev „Ya — povar!“</ref>. Sous har xil boʻlishi mumkin, bu „laza (lazdjan)“ (uygʻurcha achchiq ziravor)<ref name="ya_povar" /> yoki sabzavotli<ref name="kp.kg"/> sous, goʻsht qoʻshilgan variantlari maʼlum<ref name="vb.kg"/>. Kraxmal sekin olovda 15-20 daqiqa qaynatiladi, sovutiladi va boʻlaklarga boʻlinadi<ref name="kp.kg" />. Omlet uchun tuxum koʻpirtiriladi, qovuriladi, tayyor „blin“ kichik tasmalarga boʻlinadi<ref name="kp.kg" />. Tortilayotganda barcha masalliqlar tarelkaga solinadi va ustiga maydalangan koʻkatlar sepiladi<ref name="ya_povar" />.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
<references group="" responsive="1"></references>
== Havolalar ==
* {{Veb manbasi|url=http://lucaca.livejournal.com/27824.html|sarlavha=Киргизия.Рецепт Ашлянфу, дунгане, русско-китайский перевод.|sana=2010.01.22|kirish sanasi=2014-03-18}}
* {{Veb manbasi|url=http://www.dungane.kz/forum/viewtopic.php?f=14&t=193&start=15&sid=cb49d1d172a29a9492e2a702a5750834&view=print|sarlavha=Дунганский Виртуальный Мир. Из книги Данияра ДЕРКЕМБАЕВА "Я – повар!"|sana=2012.12.16|kirish sanasi=2014-03-18|qaralgan sana=2022-06-24|arxivsana=2014-08-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140826115731/http://www.dungane.kz/forum/viewtopic.php?f=14&t=193&start=15&sid=cb49d1d172a29a9492e2a702a5750834&view=print}}
* {{Veb manbasi|url=http://retsepty-kukhnya.ru/ashljamfu-dunganskaja-kuhnja-ostrota-aziatskih-blud-ashljamfu-na-schaste-v-srednej-azii/|sarlavha=«Ашлямфу»-»Дунганская Кухня»….Острота азиатских блюд.Ашлямфу на счастье.В средней Азии|sana=2012.11.09|kirish sanasi=2014-03-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140826161347/http://retsepty-kukhnya.ru/ashljamfu-dunganskaja-kuhnja-ostrota-aziatskih-blud-ashljamfu-na-schaste-v-srednej-azii/|arxivsana=2014-08-26}}
* http://www.koolinar.ru/recipe/view/91124
[[Turkum: Dungan oshxonasi]]
[[Turkum: Xitoy oshxonasining tarkibiy qismlari]]
[[Turkum: Noodle]]
[[Turkum: Xitoy oshxonasi]]
[[Turkum: Uyg'ur oshxonasi]]
[[Turkum:qirg'iz oshxonasi]]
[[Turkum: Sharq oshxonasi]]
[[Turkum: qo'zichoq ovqatlarni]]