Ashlyan-fu
Аш-лянфу (ашлямфу, ашлянфу) — дунган миллий таоми. Бу крахмал бўлаклари солинган лапша. Кўплаб Осиё мамлакатларида тайёрланади. Посцовет ҳудудида энг машҳури Қоракўл, Қирғизистоннинг Иссиқкўл вилоятининг маъмурий марказида тайёрланган ашлян-фу ҳисобланади[1][2][3].
Тарихи
Ушбу таомнинг тарихи тўлиқ аниқ эмас. Бир манбага кўра, уни Хитойдан кўчманчи-дунганлар олиб келган[3].
Хитой ва дунганлар уни лен-фйн деб аташади, бу „совуқ крахмал“ деган маънони англатади, аммо Хитойда бу таом бироз бошқача тарзда тайёрланади[3].
Сотувдаги энг қадимги кўриниши тахминан ХХ-асрнинг 70-йилларида Пржевалск (ҳозирги Қоракўл) кўчаларида. Жойида ярим тайёр маҳсулотлардан тайёрланиб, хусусий шахслар, асосан дунган аёллари томонидан сотилган. 80-йилларнинг бошларида у шаҳар овқатланиш жойларида пайдо бўла бошлади, 1986-йилда янги Пржевалский бйткомбинат кафесида майда тўғралган гўштли ашлянфу пайдо бўлди. 80-йилларнинг охирига келиб, у Фрунзе шаҳридаги (ҳозирги Бишкек) кафеларда пайдо бўла бошлади.
Қирғизистонда ашлян-фу кенг тарқалди, ашлян-фу тайёрлаш ва тез ейиш бўйича мусобақалар ўтказилади[4]. Хитойнинг машҳур „лен-фйн“ (дунганлар орасида „лянфу“) таоми номига туркий „аш“ (таом, овқат) қўшилган деб тахмин қилиш мумкин. „Ашлянфу“ мана шундай келиб чиққан. Шубҳасиз, „лянфу“ га янги ингредиэнтлар ([апша, тухум) қўшилиши билан янги ном керак бўлди: „ашлянфу“.
Тайёрлаш
Таомнинг таркибий қисмлари — лапша, соус, қайнатма крахмал, омлет[5].
Лапша буғдой унидан ёки ловия крахмалидан тайёрланиши мумкин. У қайнатилади ва ювилади[5]. Соус ҳар хил бўлиши мумкин, бу „лаза (лазджан)“ (уйғурча аччиқ зиравор)[5] ёки сабзавотли[1] соус, гўшт қўшилган вариантлари маълум[2]. Крахмал секин оловда 15-20 дақиқа қайнатилади, совутилади ва бўлакларга бўлинади[1]. Омлет учун тухум кўпиртирилади, қовурилади, тайёр „блин“ кичик тасмаларга бўлинади[1]. Тортилаётганда барча масаллиқлар тарелкага солинади ва устига майдаланган кўкатлар сепилади[5].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 „Ашлямфу — съедобный бренд Кыргызстана“. 2019-йил 26-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 18-июн.
- ↑ 2,0 2,1 „«Вечерка» подскажет рецепт вкусного ашлямфу“. 2019-йил 26-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 18-июн.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 „Новые лица“. 2019-йил 26-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 18-июн.
- ↑ „На летнем фестивале определят лучшего изготовителя каракольского ашлянфу“. 2019-йил 26-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 18-июн.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 Данияр Деркембаэв „Я — повар!“
Ҳаволалар
- „Киргизия.Рецепт Ашлянфу, дунгане, русско-китайский перевод.“ (2010.01.22). Қаралди: 2014-йил 18-март.
- „Дунганский Виртуальный Мир. Из книги Данияра ДЕРКЕМБАЕВА "Я – повар!"“ (2012.12.16). 2014-йил 26-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 24-июн.
- „«Ашлямфу»-»Дунганская Кухня»….Острота азиатских блюд.Ашлямфу на счастье.В средней Азии“ (2012.11.09). 2014-йил 26-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 18-март.
- ҳттп://www.коолинар.ру/реcипе/виэw/91124