Ashoka

Ашока (санскритча: अशोक- Мауря давлатининг энг буюк ҳукмдори ҳисобланади. У Мауря давлатини м.а.273-йилдан м.а. 232-йилга қадар бошқарди ва ўзининг кучли стратегик урушлари билан Мауряни ҳозирги кундаги Афг'онистон, Шимолий Ҳиндистонни ўз ичига олган қудратли давлатга айлантирди. Ашока асосан Буддавийлик дининг ҳомийси сифатида танилган. Замонавий олимларнинг фикрига кўра, буддавийликни дунё динига айлантириш учун бу ҳукмдор ҳаммадан кўпроқ меҳнат қилган

Ашока
Мауря императори
Мансаб даври м.а.273-йил – м.а.232-йилгача
Ўтмишдоши	Биндусара
Вориси	мамлакат таназзулга юз тутган
Шахсий маълумотлари
Таваллуди	м.а.304 Патна, Мауря Империяси
Вафоти	м.а.232 Патна, Мауря Империяси
Онаси	Субхадранги
Отаси	Биндусара

Ашока империяси

Ҳаёти

Келиб чиқиши ва болалиги

Ашока Чандрагуптанинг невараси ва Биндусаранинг ўғлидир. Ашоканинг онаси-Субхадранги камбағал брахман Чампаканагарнинг қизи бўлган..Афсонага кўра, отаси уни ҳарамга берди, чунки унга қизининг ўғли катта ҳукмдор бўлишини башорат қилишганди. Бошида Ашоканинг ҳолати жуда паст эди: унинг қиролнинг олижаноб хотинларидан кўплаб ака-укалари, шунингдек ўз онасидан катта акаси бор эди. Болалигида Ашока жуда жонли ва баланд руҳли бола эди ва у билан курашиш жуда қийин эди. У айниқса овчиликда жуда моҳир бўлган. Ашока чиройли эмас эди. Аммо ҳеч бир шаҳзода уни мардлик, жасурлик, қадр-қиммат, саргузашт ва муҳаббатни бошқариш қобилиятидан устун қўймаган. Шунинг учун Ашоку барча амалдорлар ва оддий одамлар томонидан севилган ва ҳурмат қилинган. Биндусара ўзининг бошқарув маҳоратига эътибор қаратди ва Ашока ёш бўлишига қарамай, уни Аванти ҳокими этиб тайинлади.

Ҳарбий юрушлари

Калингага ҳужум

Тахтга кўтарилганидан саккиз йил ўтгач, Ашока Калинга (Орисса) салтанатига қарши уруш эълон қилди. Ўз ҳукмида Ашока уруш пайтида 150 минг киши асир олинганлиги ва 100 мингдан кўпроқ кишининг ўлдирилганлиги ҳақида хабар беради. Калинга муҳим стратегик ва тижорат мамлакатининг қўшилиши империянинг мустаҳкамланишига ёрдам берди. Калинга Ашокага қаттиқ қаршилик кўрсатди. Бу ҳудуд Нандс салтанатининг бир қисми эди, кейин у мустақилликка эришди. Калингани забт этишга бағишланган махсус қарорда Ашоканинг ўзи оддий одамларга ҳам, Маурияликларнинг кучига дош беришни истамаган зодагонларга нисбатан қаттиқ жазо қўлланилганини тан олди. Ашока ҳатто босиб олинган ҳудудда вазиятни яхшилаш учун махсус чоралар кўрган эди.

Мауря Империяси ҳудудининг кенгайиши

Ашока давлати

Мауря давлати жуда катта ҳудудни ўз ичига олган. Турли хил динли, турли миллатлар ва қабилалар ягаона бир давлатга жипслашган. Ашока, шунингдек „Артҳашастра“ ёзувларига кўра, бу даврда ҳокимияти жанубий океандан Ҳимолай чўққиларигача бўлган улкан ҳудудларгача чўзилган. Ҳукмдор бошчилигидаги ҳудудда муҳим давлат ғояси пайдо бўлган эди. Давлатнинг чегаралари узунлашган, унинг яқин ва узоқ қўшнилари билан муносабатлари яхшиланган.Юнонлар бир неча бор Ён ва Камбоджани Ашока давлати таркиби сифатида тилга олган.

Адабиётлар

• ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил