Asir viloyati
Асир вилояти (арабча: عَسِيرٌ) - Саудия Арабистонининг жануби-ғарбий қисмида жойлашган бўлиб, Асир қабиласи номи билан аталган. Ҳудуди 76,693 км² тахминий аҳолиси 2,211,875 киши (2017)[1]. Шимол ва ғарбдан Макка, шимоли-ғарбдан Ал-Баҳа, шимоли-шарқдан Риёд, жанубдан Жазан ва жануби-шарқдан Нажрон вилоятлари билан ўралган. Асир жанубда Яманнинг Саада губернаторлиги билан ҳам чегарадош.
Асир عَسِيرٌ | |
|---|---|
|
| |
| Мамлакат | Саудия Арабистони |
| Ҳукумат | |
| Турки бин Талал бин Абдулазиз ал Сауд | |
| Майдон | 76,693 км2 (29,611 кв ми) |
| Аҳолиси (2017-йил) |
2 211 875 |
Асир вилоятининг маркази – Абха. Хамис Мушаит, Биша ва Барек шаҳарлари ҳам вилоят таркибига киради. Вилоят амири Турки бин Талал бин Абдул Азиз Ал-Сауд (2018-йил 27-декабрда тайинланган), шаҳзода Талал бин Абдулазиз Ал-Сауднинг ўғли[2].
Географияси
Асир минтақасида мамлакатнинг қолган қисмига қараганда кўпроқ ёғингарчилик кузатилади. Маълумотлар жуда кам ва ишончсиз бўлса-да, баланд тоғларда ўртача йиллик ёғингарчилик 300 дан 500 миллиметрга ўзгариб туриши тахмин қилинади. Ҳарорат жуда экстремал, тушда ҳарорат 30 °C (86 °Ф) дан юқори бўлади, аммо эрталаб жуда совуқ бўлиши мумкин. Натижада, Саудия Арабистонининг бошқа қисмларига қараганда, Асирда ўсимликлар жуда кўп, ҳимояланган ҳудудларда ҳатто зич игнабаргли ўрмонлар мавжуд.
Асирда асосан буғдой ва мевали экинлар етиштирувчи кўплаб фермерлар яшайди.
Асир миллий боғи 1981-йилда ташкил этилган бўлиб, Қизил денгиз соҳилидан ғарбий тоғ этаклари орқали Асир тоғларигача бўлган ҳудудда ташкил этилган.

Демографияси
| Йил | Аҳоли | ±% |
|---|---|---|
| 1992 | 1,340,168 | — |
| 2004 | 1,687,939 | — |
| 2010 | 1,927,087 | — |
| 2018 | 2,261,618 | — |
Муҳофазалари
Минтақа ўн олти муҳофазага бўлинган (2010-йилги аҳолини рўйхатга олиш билан):
- Абҳа (+366 551)
- Муҳайил (+228 979)
- Ан-Намас (+54 119)
- Билласмар (+34 080)
- Биллаҳмар (+25 709)
- Балқарн
- Бареқ (+74 391)
- Бишаҳ (+205 346)
- Хамис Мушайт (+512 599)
- Рижал Алма (+65 406)
- Заҳран ал-Жануб (+63 119)
- Татлит (+59 188)
- Сарат Абидаҳ (+67 120)
- Аҳад Рифайда (+113 043)
- Ал-Мажарда (+103 531)
- Ал-Ҳаражаҳ

Тарихи
Милоддан аввалги 25-йилда Аэлиус Галл ўз легионларини Ўрта ер денгизи ва ҳозирги Ямандаги Ҳадрамаут ўртасидаги савдо йўлларини назорат қилиш учун Мисрдан жанубга йўл олади. Римликлар бу йўлларни назорат қилишни хоҳлашади, чунки улар пулга муҳтож бўлганлар ва Сабаънинг пойтахти Маърибни қўлга киритиб, ўша пайтда бебаҳо товар бўлган тутатқи ва бошқа қимматбаҳо хушбўй моддалар савдосини ўз қўлига олиш орқали пул йиғишга умид қилишган.
1920-йилга келиб, Саудия Арабистони асосчиси Ибн Сауд ярим оролнинг катта қисмини ўз ҳукмронлиги остида бирлаштиришга киришди. Бу юриш доирасида у ўзининг „Ихвон“ деб номланувчи бадавий жангчиларини Асирни эгаллаш учун юборади ва минтақа ҳукмдори Ҳасан Ал-Идрисий кетишга мажбур бўлади. Ҳасан Яман ҳукмдори Имом Яҳёдан паноҳ сўраган. Ўшандан бери Асир Сауд хонадони томонидан назорат қилинади, бу вазият 1934-йилда Саудия Арабистони ва Яман ўртасида Тоиф шартномаси имзоланиши билан расмийлаштирилган. Ўшанда ҳам минтақа Ғарбга ҳали ҳам номаълум бўлган. 1932-йилда ярим оролни кашф этган ва харитасини тузган биринчи европаликлардан бири бўлган Саинт-Жоҳн Филбй Асирга келган, аммо 1952-йилгача ўз кузатувларини нашр қилмагани учун бу ҳудуд дунё харитасидаги бўш нуқталардан бири бўлиб қолган.
Иқтисодиёти
Тарихан Асир қаҳва, буғдой, беда, арпа, сенна ва тутатқи етиштириш билан машҳур бўлган[3][4][5]. Ёзда буғдой етиштирилади, кунжут эса минтақанинг намчил ҳудудларида ўстирилади[4][6]. Сомондан бўйра, шляпа ва сават ясашда фойдаланилган. Ҳудуддаги қабилалар сомондан чодир тўқишган[7].
Ривожланиш лойиҳаси
2019-йилда Саудия ҳукумати Асир минтақасида инфратузилмани ривожлантириш лойиҳасини ишга туширган. Лойиҳага 1 миллиард Саудия риалидан ортиқ маблағ сарфланиши кутилмоқда. Тақдим этилган лойиҳалар соғлиқни сақлаш, транспорт ва коммунал хизматларни ўз ичига олади[8].
Галлерй
-
Абха
-
Абха
-
Тунги такси
-
Абха
Манбалар
- ↑ „Популатион Чараcтеристиcс сурвейс“. Генерал Аутҳоритй фор Статистиcс (2017). 2020-йил 9-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 1-октябр.
- ↑ „А нумбер оф Роял Ордерс Иссуэд 9 Риядҳ“. Сауди Пресс Агенcй (2018-йил 27-декабр).
- ↑ Протҳеро, Г.W.. Арабиа. Лондон: Ҳ.М. Статионерй Оффиcе, 1920 — 83-бет. Қаралди: 2016-йил 15-август.
- ↑ 4,0 4,1 Протҳеро, Г.W.. Арабиа. Лондон: Ҳ.М. Статионерй Оффиcе, 1920 — 84-бет. Қаралди: 2016-йил 15-август.
- ↑ Протҳеро, Г.W.. Арабиа. Лондон: Ҳ.М. Статионерй Оффиcе, 1920 — 86-бет. Қаралди: 2016-йил 15-август.
- ↑ Протҳеро, Г.W.. Арабиа. Лондон: Ҳ.М. Статионерй Оффиcе, 1920 — 85-бет. Қаралди: 2016-йил 15-август.
- ↑ Протҳеро, Г.W.. Арабиа. Лондон: Ҳ.М. Статионерй Оффиcе, 1920 — 99-бет. Қаралди: 2016-йил 15-август.
- ↑ „Сауди Арабиа то лаунч план фор мултибиллион инфраструcтуре прожеcц ин Асир“ (эн). Араб Неwс (2019-йил 11-март). Қаралди: 2019-йил 12-март.
Ҳаволалар
| Викиомборда „Асир вилояти“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |