Askola
Аскола ( Финланча талафузи: [ˈɑсколɑ] ) Финландиядаги мунисипалитетдир . Уусимаа минтақасида жойлашган. Муниципалитет жами 4,754 аҳоли истиқомат қилади ( 28 Фебруарй 2023 ) қарийб 218.03 км2 майдонни эгаллайди. Шундан 5.61 км2 сувдан иборатдир. Аҳоли зичлиги – қарийб 1 км2 ҳудудга жами 22.38 та аҳоли то'г'ри келади. Моннинкйла — аҳоли сони бўйича муниципалитетнинг энг йирик қишлоғи (1326 киши). [1] Қо'шни шаҳарлар - Мйрскйлä, Мäнцäлä, Порнаинен, Порвоо ва Пуккила .
Муниципалитет расмий со'злашадиган тили бу фин тилидир . Аскола - Уусимаа минтақасидаги шведча номи бо'лмаган учта муниципалитетдан бири; қолганлари - Нурмижäрви ва Мäнцäлä.
Тарихи
Аскола черкови 1639 йилгача Порвоо черков таркибига кирди ва у 1896 йилга келиб мустақил черков бо'лди. Аскола черкови 1799 йилда қуриб битказилган эди. [2]
Муниципалитетнинг собиқ герби черков тарихидан буён черковга та'сир о'тказишга интилиб келган; о'з тегирмон тоши Асколаснинг ко'плаб тегирмонлари ва машҳур нонларини эслатиб туради, гербнинг атиргуллари эса Асколада туг'илган ва та'сирланган фин ёзувчиси Ёханнес Линнанкоскига ишора қилади, унинг энг машҳур асари "Қон-қизил гул қо'шиг'и" эди.
Географияси

Аскола қишлог'идаги энг муҳим сувлар сирасига Аскола марказидан о'тадиган ва Ориматтила ҳамда Порвоо о'ртасида оқадиган Порвоо дарёси ва муниципалитетнинг шарқий қисмидаги жами о'н битта ко'л киради.
Асколада Натура 2000 об'эктлари ё'қ бо'лсада, лекин унинг о'рнига бешта қояли ҳудудлар миллий аҳамиятга эга деб топилган. [3] Улардан бири бу Кирнукаллиода таниқли Аскола қишлог'ининг музлик чуқурлари жойлашган бо'либ, у Порвоо водийсининг миллий аҳамиятга эга бо'лган ландшафт майдони ҳам Аскола томонига қадар чо'зилган. Престбаcка Манор ва Паппиланҳаржу қо'риқхонаси ҳам маданий ландшафтлар сифатида ҳимояланган. [3]
Қишлоқлар
1967-йилда Аскола қишлог'ида жами 12 та қонуний тан олинган қишлоқлар (ҳенкикиржакйлäт) мавжуд эди: [4]
Демографияси
2020-йилда Аскола аҳолисининг қарийб 18,7 фоизини 15 ёшгача бўлган ёшларташкил этди, 61,0 фоизини 15 ёшдан 64 ёшгача бўлганлар ташкил этди, 20,2 фоизини 65 ёшдан ошганлар ташкил этди. О'ртача ёш эса 42,3 ни ташкил этди, бу мамлакатда о'ртача 43,4 ёшдан паст, аммо яшаш давомийлиги минтақавий ҳудудда о'ртача 41,0 ёшдан юқори деб топилган. Фин тилида сўзлашувчилар аҳолининг жами 93,7 фоизини, швед тилида сўзлашувчилар эса 3,4 фоизни, хорижий тилларда сўзлашувчилар эса 2,9 фоизни ташкил этди. Чет эл фуқаролари эса умумий аҳоли сониниг қарийб 1,8% ни ташкил этди. [5]
1975-2020 йиллар оралиг'ида Аскола аҳолисининг ривожланишини тавсифловчи қуйида жойлашган жадвал 2021 йилдаги муниципалитетнинг ҳудудини о'з ичига олади.
| Йил | Аҳоли | ±% |
|---|---|---|
| 1975 | 3,63 | — |
| 1980 | 4,058 | +11.8% |
| 1985 | 4,13 | +1.8% |
| 1990 | 4,248 | +2.9% |
| 1995 | 4,269 | +0.5% |
| 2000 | 4,389 | +2.8% |
| 2005 | 4,555 | +3.8% |
| 2010 | 4,864 | +6.8% |
| 2015 | 5,104 | +4.9% |
| 2020 | 4,878 | −4.4% |
Шаҳар ҳудудлари
2019-йилга келиб жами 4943 нафар аҳолидан 2636 нафари шаҳарларда, 2251 нафари эса кам аҳоли яшайдиган жойларда истиқомат қилган, улардан 56 нафарининг координата нуқталари номаълум эди. Бу Асколанинг урбанизация даражасини жами 53,9% га етди. [6] Муниципалитетдаги шаҳар аҳолиси қуйидаги тарзда икки шаҳар ҳудудига бо'линган: [1]
| # | Шаҳар ҳудуди | Аҳоли |
|---|---|---|
| 1 | Моннинкйла | 1324 |
| 2 | Аскола черков қишлог'и | 1312 |
Хизматлари

Асколада жами то'ртта бошланг'ич мактаб, иккита о'рта мактаб ва шунингдек, битта касб-ҳунар мактаби мавжуд . [7][8] Иккита о'рта мактаб ҳам қо'шни Пуккила муниципалитетидан о'қувчиларни қабул қилиб уларга таҳсил берди, бу ерда о'зининг бошланг'ич мактабдан кейинги та'лими ё'қ. [9]
Аскола кутубхонаси жами олтита жойда хизмат ко'рсатади, уларга: черков қишлог'и, Моннинкйла ва муниципалитетнинг то'ртта мактаби кабилар киради. [10]
“Аскола” саломатлик марказида аҳолига тиббий ёрдам кўрсатилади. [11]
Муниципалитетда фақат иккита Сале озиқ-овқат савдо маркази мавжуд: улардан бири черков қишлог'ида, иккинчиси Моннинкйлада. [12][13] Маҳаллий аҳоли, шунингдек, муниципалитетга Кеско ёки Лидл каби рақобатдош тармоқлариддек учинчи озиқ-овқат до'конини бор бо'лишини хоҳлашади. [14]
Сиёсати
Финландиянинг 2011-йилги парламент сайловлари натижалари:
- Ҳақиқий финлар 32,1%
- Марказ партияси 21,9%
- Миллий коалиция партияси 16,1%
- Социал-демократик партия 14,8%
- Яшил лига 5,4%
- Чап иттифоқ 5,0%
- Христиан демократлар 1,8%
- Швеция халқ партияси 1,6%
Иқтисодиёти
2018-йилга келиб Аскола ишчи кучининг қарийб 8,1 фоизи бирламчи ишлаб чиқаришда ( қишлоқ, ўрмон ва балиқчилик), 36,2 фоизи иккиламчи ишлаб чиқаришда (масол учун, ишлаб чиқариш, қурилиш ва инфратузилма ) ва 53,1 фоизи хизмат кўрсатиш соҳасида фаолият олиб борган. 2019-йилда ишсизлик даражаси 6,7 фоизни, аҳоли таркибида пенсионерларнинг улуши 23,0 фоизни ташкил этди. [15]
2019-йилда эса {Асколадаги энг йирик иш берувчилар о'нталиги қуйидагилар эди: [16]
- ТерраWисе Ой, 323 эмплоеэс
- Муниcипалитй оф Аскола, 293 эмплоеэс
- Ҳакевуори Ой, 37 эмплоеэс
- Фимет Ой, 35 эмплоеэс
- Этева кунтайҳтймä, 31 эмплоеэс
- Кулжетуслиике М. Линдберг Ой, 30 эмплоеэс
- СимФорс Ой, 28 эмплоеэс
- Кймппиракенне Ой, 27 эмплоеэс
- Ой Меер вастус Аб, 25 эмплоеэс
- Гинола Ой, 25 эмплоеэс
Аскола шаҳрида туг'илган одамлар
- Жухо Лааксо (1854-1915)
- Эркки Пелтонен (1861-1942)
- Ёханнес Линнанкоски (1869-1913)
- Оскар Кумпу (1889-1935)
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 „Популатион ин урбан сеттлеменц анд спарселй популатед ареас бй аге, сех анд муниcипалитй, 2019“. СтатФин. Статистиcс Финланд. 2019-йил 26-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 1-май.
- ↑ Асколан киркко (Wайбаcк Мачине сайтида 2011-02-14 санасида архивланган) Асколан Сеуракунта (ин Финниш)
- ↑ 3,0 3,1 Луоннонсуожелу (Wайбаcк Мачине сайтида 2023-04-15 санасида архивланган) - Аскола.фи (ин Финниш)
- ↑ Эрäвуори, Жукка „Аскола“, . Суоменмаа: маантиэтеэллис-йҳтеискунналлинен тиэто- жа ҳакутеос. 1: Аҳлаинен–Ҳаусжäрви. Ҳелсинки: WСОЙ, 1967.
- ↑ „Кей фигурес он популатион бй регион, 1990-2020“. СтатФин. Статистиcс Финланд. 2019-йил 6-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 1-май.
- ↑ „Дегреэ оф урбанисатион бй ареа, 2019“. СтатФин. Статистиcс Финланд. 2019-йил 26-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 1-май.
- ↑ Перусопетус (Wайбаcк Мачине сайтида 2020-08-06 санасида архивланган) - Аскола.фи (ин Финниш)
- ↑ Лукио жа амматиллинен коулутус (Wайбаcк Мачине сайтида 2020-07-31 санасида архивланган) - Аскола.фи (ин Финниш)
- ↑ Опетус - Пуккила.фи (ин Финниш)
- ↑ Киржастот - Аскола.фи (ин Финниш)
- ↑ Асколан кунта: Лääкäрин таи ҳоитажан вастаанотто - Ажанвараус (Wайбаcк Мачине сайтида 2023-04-15 санасида архивланган) - Суоми.фи (ин Финниш)
- ↑ Сале Аскола - Фоодиэ.фи (ин Финниш)
- ↑ Сале Моннинкйлä - Фоодиэ.фи (ин Финниш)
- ↑ Тарвицеэко Аскола колманнен руокакаупан?
- ↑ „Муниcипал кей фигурес 1987-2020 (wитҳ тҳе 2021 регионал дивисион)“. СтатФин. Статистиcс Финланд. 2021-йил 26-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 1-май.
- ↑ „Кунниттаинен тоимипаиккатиласто“ (фи). Статистиcс Финланд. 2016-йил 14-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 1-май.
Ҳаволалар
- Медиа релатед то Аскола ат Wикимедиа Cоммонс
- Муниcипалитй оф Аскола – Оффиcиал wебсите