Asl metallar sahifasining manbasini koʻrish

'''Asl metallar''' — Oltin, kumush, platina va platina guruhidagi metallar ([[ruteniy]], [[rodiy]], [[palladiy]], [[osmiy]], [[iridiy]]). Kimyoviy jihatdan turgʻun, qiyin eruvchan (oltin, kumushdan tashqari), zanglamaydi, ulardan yasalgan buyumlar koʻrkamligi bilan ajralib turadi. Oltin, kumush va platinaning plastikligi yuqori. Kimyogarlar platinani oʻrganib, platinali metallar guruhini aniqlashdi. Ular orasida Yerdagi eng ogʻir metall — Osmiy ham bor. U qoʻrgʻoshindan ikki marta, temirdan esa deyarli uch marta ogʻir. Platinadan maxsus kimyoviy idish — platina tigeli tayyorlanadi. Bu metallarning shu xususiyatlari texnikada va hayotda keng ishlatiladigan qotishmalarida ham namoyon boʻladi<ref>OʻzME. Birinchi jild. Toshkent 2000-yil</ref>.

{| border="1"
 |+ASL METALLAR PROBASI
 !Metall nomi
 !Solish-girma ogʻirligi g/sm1
 !Erish temperaturasi, °S
 !Qattiqligi, N boʻyicha kg/mm2
 |-
 !Ruteniy (Ru)
 |12,2
 |2450
 |200
 |-
 !Palladiy (Pd)
 |1262
 |1550
 |30
 |-
 !Kumush (Ag)
 |10,6
 |960,0
 |20
 |-
 !Osmiy (Os)
 |22,5
 |2700
 |350
 |-
 !Iridiy (Ir)
 |22,4
 |2443
 |160
 |-
 !Platina (Pt)
 |21,6
 |1769
 |30
 |-
 !Oltin (Au)
 |19,6
 |1063
 |18
 |}

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* http://referat.arxiv.uz {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20191128182455/http://referat.arxiv.uz/ |date=2019-11-28 }}

[[Turkum:Kimyo]]


{{chem-stub}}