Asma El Dareer sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi                     = Asma Abdel Rahim El Dareer
| tasvir                   = 
| tasvir_eni               = 
| izoh                     = 
| asl_ismi                 = 
| tavallud_paytidagi_ismi  = Asma Abdel Rahim El Dareer
| tavallud_sanasi          = 
| tavallud_joyi            = [[Sudan]]
| vafot_sanasi             = 
| vafot_joyi               = 
| fuqaroligi               = [[Sudan]]
| taʼlimi                  = [[Xartum universiteti]]
| kasbi                    = [[Shifokor]], tadqiqotchi, yozuvchi
| dini                     = [[Islom]]
| faoliyat_yillari         = 1970-yillardan hozirgacha
| asarlari                 = Woman, Why Do You Weep?
| boʻyi                    = 
| unvoni                   = 
| turmush_oʻrtogʻi         = 
| bolalari                 = 
| otasi                    = 
| onasi                    = 
| qarindoshlari            = 
| mukofotlari              = 
| veb-sayt                 = 
| imzosi                   = 
}}
'''Asma Abdel Rahim El Dareer''' (taxminan 1949-yilda tugʻilgan)<ref>For full name, see {{harvnb|Forbes|1997|p=2}}; for year of birth, see {{harvnb|El Dareer|1982|p=iii}}.</ref> — [[Sudan]]lik taniqli shifokor boʻlib, u 1980-yillarda [[Ayollar xatnasi|ayollar jinsiy aʼzolarini mayib qilish]] (FGM) boʻyicha olib borgan tadqiqotlari bilan dunyoga tanilgan. U ushbu zararli amaliyotga qarshi ochiqchasiga gapirgan birinchi arab ayollari va [[feminist]] shifokorlaridan biri hisoblanadi{{sfn|Zabus|2004|p=116}}.

== Kelib chiqishi va hayoti ==
El Dareer 1960-yilda, 11 yoshida hamshira tomonidan infibulyatsiya (ogʻir turdagi jinsiy aʼzolarni mayib qilish amaliyoti) qilinganida ushbu mavzuga qiziqishi uygʻongan. U oʻzining „Woman, Why Do You Weep“ (Ayol, nega yigʻlayapsan?) nomli kitobida yozishicha, oʻshanda uning jarohati infeksiya boʻlib ketgan va unga beshta [[penitsillin]] ukoli qilingan. Oradan yillar oʻtib, uning singlisi 18 yoshga toʻlganida, u ham xuddi shunday jarrohlik amaliyotiga duch kelgan. Oʻshanda qizning otasi amaliyotning yengilroq turini istagan boʻlsa-da, onasi Sudanda „fironcha xatna“ nomi bilan mashhur boʻlgan infibulyatsiya turini talab qilib turib olgan. Yakunda murosaga kelinib, singlisiga infibulyatsiyaga juda oʻxshash boʻlgan oraliq shakldagi amaliyot bajarilgan{{sfn|El Dareer|1982|p=iii}}.

1970-yillarda El Dareer [[Xartum universiteti]]da tibbiyot sohasida tahsil oldi. U beshinchi bosqich talabasi boʻlganida, ijtimoiy tibbiyot kursi uchun yozgan ilmiy ishi doirasida ayollarni mayib qilish amaliyotini oʻrganishni boshlagan. 1977-yilda universitetning tibbiyot fakulteti uni Sudanda FGM boʻyicha tadqiqot loyihasiga rahbar etib tayinladi. U 1981-yilda magistrlik darajasini oldi{{sfn|El Dareer|1982|p=iv–v}}.

== Tibbiy va ilmiy faoliyati ==
El Dareer Sudan Sogʻliqni saqlash vazirligida sogʻliqni saqlash statistikasi va tadqiqotlari boʻyicha direktor oʻrinbosari boʻlib ishlagan. U 1977-yildan 1981-yilgacha Xartum universiteti tibbiyot fakultetida FGM boʻyicha keng koʻlamli tadqiqot loyihasini boshqargan<ref name=backcover>{{harvnb|El Dareer|1982|loc=back cover}}</ref>. Mazkur loyiha doirasida u Sudanning beshta viloyatida jami 3 210 nafar ayol va 1 545 nafar erkak bilan suhbat oʻtkazib, bunday amaliyotni boshidan kechirgan ayollar oʻrtasida dunyodagi birinchi yirik soʻrovnomani amalga oshirdi{{sfn|Shell-Duncan|Hernlund|2000|p=15}}{{sfn|Barnes-Dean|1985}}. Tadqiqot asosan [[infibulyatsiya]] (FGMning III turi) keng tarqalgan hududlarda olib borilgan{{sfn|El Dareer|1982|pp=4–5}}.

El Dareer asarlari ushbu mavzuda kashshof hisoblanadi. U „Woman, Why Do You Weep: Circumcision and its Consequences“ (1982) kitobining muallifi va „Female Circumcision in the Sudan: Prevalence, Complications, Attitudes and Change“ (1983) kitobining hammuallifidir. Shuningdek, u ayollar tadqiqotlari bilan shugʻullanuvchi [[Babiker Bedri Scientific Association for Women's Studies]] tashkilotining sobiq prezidenti sifatida ham faoliyat koʻrsatgan<ref name=backcover/>.

== Tanlangan asarlari ==
* El Dareer, Asma (1982). ''Woman, Why Do You Weep: Circumcision and its Consequences''. London: [[Zed Books]].
* Rushwan, Hamid; El Dareer, Asma (1983). ''Female Circumcision in the Sudan: Prevalence, Complications, Attitudes and Change''. Xartum: University of Khartoum.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Adabiyotlar ==
{{refbegin}}
* {{cite book|last=El Dareer|first=Asma |title=Woman, Why Do You Weep: Circumcision and its Consequences|url=https://archive.org/details/womanwhydoyouwee0000elda|date=1982|publisher=Zed Books|location=London|isbn=0-86232-099-2}}
* {{cite journal |last1=Barnes-Dean |first1=Virginia Lee |title=Clitoridectomy and Infibulation |journal=Cultural Survival Quarterly|date=June 1985|url=https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/clitoridectomy-and-infibulation}}
* {{cite book |last1=Zabus |first1=Chantal |title=Towards a Transcultural Future: Literature and Human Rights in a 'post'-colonial World |date=2004 |publisher=Rodopi |location=Amsterdam and New York |pages=109–134 |chapter=Between Rites and Rights: Excision on Trial in African Women's Texts and Human Contexts}}
{{refend}}

[[Turkum:1949-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Sudanlik shifokorlar]]
[[Turkum:Sudanlik yozuvchilar]]
[[Turkum:Feministlar]]
[[Turkum:Ayollar huquqlari faollari]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]